QĐND - Báo Quân đội nhân dân vừa nhận được một số ý kiến băn khoăn của bạn đọc về ý tưởng đề xuất phỏng dựng điện Kính Thiên trên nền điện cũ trong Thành cổ Hà Nội sẽ ảnh hưởng đến các di tích lịch sử quân sự thời đại Hồ Chí Minh tại quần thể di tích này. Chúng tôi đã đến Trung tâm bảo tồn (TTBT) khu di tích Cổ Loa-Thành cổ Hà Nội để tìm hiểu rõ vấn đề này.

Mới là ý tưởng đề xuất

Điện Kính Thiên được xây dựng vào thời Lê, trên nền cũ của điện Càn Nguyên thời Lý, điện Thiên An thời Lý-Trần. Nơi đây là trung tâm của Cấm thành Thăng Long xưa và là biểu tượng của trung tâm quyền lực quốc gia suốt 1000 năm lịch sử.

Nhà D67 trong Thành cổ Hà Nội.

Theo TS Nguyễn Văn Sơn, Giám đốc TTBT khu di tích Cổ Loa-Thành cổ Hà Nội, việc phỏng dựng điện Kính Thiên sẽ góp phần tôn vinh giá trị nổi bật toàn cầu của di sản Trung tâm Hoàng thành Thăng Long-Hà Nội. Bởi thực tế cho thấy, sau khi Trung tâm Hoàng thành Thăng Long được công nhận là Di sản văn hóa của nhân loại (tháng 8-2010), nhiều người dân, du khách trong và ngoài nước vào đây tham quan khu vực Thành cổ Hà Nội không khỏi ngậm ngùi vì những di sản hiển hiện trên mặt đất còn rất ít ỏi. Vì vậy, ngày 25-2-2011, TTBT khu di tích Cổ Loa-Thành cổ Hà Nội đã có Tờ trình số 05/TT-TTHN gửi Thường trực Thành ủy-UBND TP Hà Nội phê duyệt chủ trương xây dựng đề án nghiên cứu phỏng dựng điện Kính Thiên. Việc đưa ra ý tưởng đề xuất này sẽ giúp người dân và du khách có thể hình dung được phần nào diện mạo Cấm thành Thăng Long xưa.

- Vậy ý tưởng này bao giờ trở thành hiện thực, thưa ông? - Tôi hỏi.

  - Đây mới chỉ là ý tưởng đề xuất-TS Nguyễn Văn Sơn nói - Còn ý tưởng trở thành hiện thực hay không phải trải qua nhiều công đoạn và có rất nhiều việc cần làm. Mặt khác, chúng tôi cũng phải xin ý kiến của Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia, Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch), Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam cùng các cơ quan, tổ chức có liên quan. Xin nói rõ với bạn đọc Báo Quân đội nhân dân rằng, chúng tôi mới chỉ làm tờ trình. Còn việc có được phép nghiên cứu phỏng dựng điện Kính Thiên hay không phải chờ vào quyết định chính thức của UBND TP Hà Nội.

Nghiên cứu theo một quy trình chặt chẽ

Chúng tôi nêu ý kiến băn khoăn của một số bạn đọc về việc phục dựng điện Kính Thiên có ảnh hưởng đến “Tổng hành dinh” vốn là nơi gắn liền với các quyết định lịch sử trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc ta tại khu vực Thành cổ Hà Nội hay không, TS Nguyễn Văn Sơn khẳng định:

- Trung tâm Hoàng thành Thăng Long có chiều dài cả ngàn năm lịch sử. Nơi đây “di tích chồng lên di tích” và mỗi di tích đều có vị trí, ý nghĩa, giá trị riêng, không thể thay thế. Do đó, nếu cấp trên cho phép nghiên cứu ý tưởng phục dựng điện Kính Thiên thì chúng tôi cũng không làm bất cứ điều gì gây ảnh hưởng, tổn hại đến di tích, hiện vật, tài liệu trong “Tổng hành dinh”. Bởi di tích này là một trong những di tích quan trọng nhất trong thời đại Hồ Chí Minh ở thế kỷ XX; đồng thời là một phần không thể thiếu, không thể tách rời trong quần thể di tích Thành cổ Hà Nội.

Những chiếc điện thoại thời chiến - “hiện vật biết nói” trong phòng họp của Bộ Chính trị tại Nhà D67. Ảnh: Thu Hoa

Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, việc nghiên cứu phỏng dựng điện Kính Thiên sẽ tiến hành trong một thời gian lâu dài (hàng chục năm), tiến hành từng bước và theo một quy trình khoa học, chặt chẽ. Các nội dung cụ thể của quy trình này là: Khảo sát điền dã, sưu tầm, tập hợp tư liệu; Tổ chức nghiên cứu, thám sát khảo cổ học khu vực nền điện Kính Thiên; Tổ chức hội thảo, tọa đàm khoa học xin ý kiến các chuyên gia trong nước và quốc tế; Nghiên cứu phỏng dựng điện Kính Thiên bằng kỹ thuật 3D; Trưng bày mô phỏng dựng điện Kính Thiên để xin ý kiến các nhà khoa học, nhà văn hóa và nhân dân. Chỉ khi nào có đầy đủ tư liệu thì việc nghiên cứu phỏng dựng mới được thể hiện trên thực địa.

Lắng nghe dư luận để tránh sai sót

Chúng tôi cho rằng, việc nghiên cứu ý tưởng đề xuất phỏng dựng điện Kính Thiên của TTBT khu di tích Cổ Loa-Thành cổ Hà Nội không ngoài mục đích giúp thế hệ hôm nay và mai sau hiểu biết toàn diện hơn, sâu sắc hơn về lịch sử hình thành và những giá trị đặc biệt của Hoàng thành Thăng Long-Hà Nội đã được vinh danh là Di sản văn hóa của nhân loại.

Tuy nhiên, việc bảo tồn, trùng tu di tích, nhất là một di tích có bề dày lịch sử và có nhiều “di tích chồng lên di tích” trong quần thể di tích Thành cổ Hà Nội phải hết sức thận trọng và cần được tiến hành một cách bài bản, chu đáo. Bên cạnh sự đóng góp, tham gia ý kiến của các nhà khoa học, nhà quản lý văn hóa, cần chú trọng tận dụng, phát huy tối đa trí tuệ của các tướng lĩnh, sĩ quan cao cấp của Quân đội và những nhân chứng lịch sử đã từng làm việc tại Tổng hành dinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và thời kỳ hòa bình, xây dựng đất nước. 

Cách đây hơn 10 năm, ngày 4-1-2001, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã khẳng định: “Trong Thành cổ Hà Nội là nơi vừa có di tích của thời cổ xưa, vừa có những di tích quan trọng của thời hiện đại - thời đại Hồ Chí Minh; là Tổng hành dinh nơi Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương, Bộ Tổng tư lệnh, Bộ Tổng tham mưu đã làm việc, lãnh đạo và chỉ huy trong thời kỳ hòa bình xây dựng và trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước… Nghiên cứu kế hoạch tôn tạo thế nào để bảo tồn được cả di tích cổ xưa và di tích hiện đại, phản ánh đúng lịch sử. Hết sức đề phòng xu hướng chỉ chú ý tôn tạo di tích cổ xưa, xem nhẹ di tích hiện đại”.

Ý kiến đầy tâm huyết, trách nhiệm của Đại tướng Võ Nguyên Giáp vẫn còn nguyên giá trị và tính thời sự. Vì vậy, để ngăn ngừa và tránh những sai sót có thể xảy ra, chúng tôi mong rằng, các cơ quan trong quá trình nghiên cứu ý tưởng phỏng dựng điện Kính Thiên trong Thành cổ Hà Nội cần lắng nghe, tiếp thu với tinh thần tôn trọng khoa học và lịch sử.

Bài và ảnh: THIỆN VĂN