Hấp dẫn mô hình chợ quê

Những ngày qua, hành khách đáp xuống sân bay Tân Sơn Nhất rất tò mò, thích thú với phiên chợ quê được tổ chức ngay cạnh lối ra sân bay ở đường Trường Sơn. Đơn vị tổ chức phiên chợ quê này là Công ty TNHH MTV Dịch vụ mặt đất sân bay Việt Nam (VIAGS). Chợ quê VIAGS năm 2018 là một trong những hoạt động văn hóa trọng điểm của ngành hàng không chào mừng Ngày Phụ nữ Việt Nam (20-10), góp phần tôn vinh vẻ đẹp, giá trị văn hóa truyền thống của phụ nữ Việt Nam trong lĩnh vực dịch vụ hàng không. Chợ quê tái hiện không gian văn hóa truyền thống đặc trưng ba miền Bắc-Trung-Nam với những hình ảnh, dịch vụ mang đậm bản sắc. Khách đi chợ không chỉ mua sắm, thưởng thức ẩm thực đặc trưng các vùng miền mà còn được hòa mình vào những hoạt động văn hóa, trò chơi dân gian của nền văn minh lúa nước Việt Nam.

Ông Lê Cao Thế, Tổng giám đốc VIAGS cho biết, cán bộ, nhân viên VIAGS là những người đầu tiên tiếp xúc với hành khách, du khách quốc tế khi họ đặt chân đến Việt Nam. Tạo hình ảnh ấn tượng, tình cảm thân thiện của đất nước, con người Việt Nam đối với bạn bè quốc tế ngay từ ánh mắt, nụ cười, lời chào hỏi, cái bắt tay ấm áp đầu tiên là vô cùng quan trọng. Bởi vậy, mỗi cán bộ, nhân viên của VIAGS phải là một “sứ giả văn hóa" của đất nước. Tái hiện không gian chợ quê cùng những hoạt động nghệ thuật tôn vinh giá trị bản sắc văn hóa dân tộc là những hoạt động thiết thực nhằm bồi dưỡng trình độ, bồi đắp cảm xúc đời sống tâm hồn, kỹ năng thực hành cho mỗi cán bộ, nhân viên. Không gian văn hóa này chính là nhịp cầu của quảng giao văn hóa, kết nối truyền thống với hiện đại, bản sắc dân tộc với hơi thở thời đại…

Những hoạt động văn hóa ý nghĩa tương tự như phiên chợ quê VIAGS được tổ chức khá phổ biến tại các thành phố lớn, nhất là vào các dịp lễ, tết hoặc các sự kiện giao lưu văn hóa, kêu gọi đầu tư, xúc tiến quảng bá du lịch. Dưới chân các công trình cao ốc khang trang, hiện đại, hình ảnh những phiên chợ quê được nghệ thuật hóa, giúp các thế hệ cư dân đô thị có được không gian hoài niệm lắng sâu ký ức, đồng thời giúp thế hệ trẻ đô thị có sự trải nghiệm trực quan sinh động về gốc gác, cội nguồn, truyền thống văn hóa cha ông.

Văn hóa truyền thống và thế mạnh hội nhập

Tái hiện chợ quê ở các đô thị lớn là một sản phẩm du lịch thu hút đông đảo du khách và người dân đô thị. Tất nhiên, khi tái hiện, chợ quê đã được nghệ thuật hóa, nó hội tụ những tinh hoa văn hóa của hồn quê Việt Nam nên mọi thứ đều đẹp lung linh. Hòa mình trong không gian văn hóa, giao thương ngập sắc màu đồng quê, làng xóm, nhu cầu mua sắm và thưởng thức ẩm thực của du khách cao hơn rất nhiều so với các địa chỉ thương mại bình thường. Chính vì thế, không chỉ có các phiên chợ được tổ chức nhân các sự kiện, chỉ diễn ra trong vài ngày, mà tại nhiều trung tâm thương mại lớn, người ta cũng lấy hình ảnh chợ quê để bài trí theo phong cách sắp đặt ở các khu mua sắm, ẩm thực. Khu thương mại trong lòng đất đầu tiên và duy nhất ở TP Hồ Chí Minh hiện nay là một dẫn chứng. Nằm ở độ sâu hàng chục mét trong lòng đất, khu thương mại, ẩm thực ở trung tâm quận 1 mang phong cách châu Á, được ví như một đô thị mua sắm Singapore ở Việt Nam. Đây là điểm đến đặc biệt hấp dẫn của du khách khi đến TP Hồ Chí Minh. Sức hấp dẫn của nó không chỉ vì chợ nằm trong lòng đất, mà còn bởi không gian văn hóa ngập tràn sắc màu nông thôn Việt Nam. Hình ảnh của những đụn rơm, những dãy chum, vại, các vật dụng của nhà nông như cày, cuốc, nón lá, nơm úp cá, cối xay thóc, cối giã gạo… và những đầu bếp mặc trang phục truyền thống dân tộc nấu món ăn bằng nồi đất, dậy lên hương vị tương, cà, mắm, muối… thực sự tạo dấu ấn với thực khách. Chỉ cần vào chợ, khách hàng sẽ được trải nghiệm, đắm mình trong không gian văn hóa đậm đà bản sắc Việt. Đây chính là yếu tố làm nên sự khác biệt giữa các khu ẩm thực của Việt Nam với các quốc gia, vùng lãnh thổ có mô hình chợ trong lòng đất.

Càng ở những khu đô thị hiện đại, không gian văn hóa truyền thống càng được chú trọng, tôn vinh. Khu đô thị Phú Mỹ Hưng (quận 7), khu đô thị Đại Quang Minh (quận 2) ở TP Hồ Chí Minh đã dành những không gian rộng rãi, bắt mắt để quy hoạch, sắp đặt văn hóa truyền thống làng quê Việt Nam. Ngay bên trong những tòa cao ốc chọc trời ở các thành phố lớn, như: Hà Nội, Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh… các kiến trúc sư cũng dành những không gian bắt mắt nhất để bố trí, sắp đặt hình ảnh, vật dụng nông thôn Việt, tạo điểm nhấn và cảm xúc sâu lắng cho con người.

Còn hơn 3 tháng nữa mới đến Tết Nguyên đán Kỷ Hợi 2019, nhưng ngay lúc này, ngành văn hóa, du lịch TP Hồ Chí Minh đã lên kế hoạch, ý tưởng xây dựng đường hoa Nguyễn Huệ, lấy hình ảnh linh vật lợn (heo) trong dân gian làm yếu tố chủ đạo. Nhìn lại hơn 10 năm hoạt động của mô hình đường hoa nghệ thuật, cảm hứng chủ đạo của các kiến trúc sư, chuyên gia văn hóa, nghệ nhân… khi thiết kế, sáng tạo, sắp đặt đường hoa chính là hồn quê Việt. Mô hình đường hoa, phố hoa những năm gần đây được áp dụng ở nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước và bất cứ đâu cũng lấy văn hóa làng quê Việt làm cảm hứng sáng tạo. Đây là sản phẩm du lịch được đánh giá rất cao. Mỗi lần tổ chức, đường hoa Nguyễn Huệ (TP Hồ Chí Minh) thu hút hàng triệu lượt du khách.

Nhà nghiên cứu văn hóa và ngôn ngữ An Chi (TP Hồ Chí Minh) cho rằng, đó là những không gian giúp chúng ta “sống chậm” giữa đô thị sôi động, náo nhiệt. Với thế hệ trung niên và cao niên, những không gian văn hóa ấy giúp mỗi người dù là ai, ở vị trí nào, cũng đều lắng lòng với ký ức, để được bồi đắp tình yêu quê hương, đất nước và đạo làm người. Với lớp trẻ cư dân đô thị, đó là chất liệu để kết nối truyền thống với hiện đại, tự hào với truyền thống cha ông. Với bạn bè quốc tế, đó là thông điệp của bản sắc văn hóa, giúp bạn bè hiểu chúng ta ở độ sâu và bề dày truyền thống dân tộc.

Hồn quê khi thăng hoa cùng nghệ thuật hiện đại, giá trị truyền thống sẽ có sức lan tỏa mạnh mẽ, tác động sâu sắc vào đời sống nội tâm con người. Thế mạnh của chúng ta khi hội nhập quốc tế chính là những giá trị của bản sắc như vậy.

PHAN TÙNG SƠN