QĐND Online – Buổi biểu diễn kéo dài gần hai tiếng đồng hồ của chương trình xiếc “Làng tôi” (diễn ra tối 10-8 tại Nhà hát lớn, Hà Nội) hầu như không ngớt tiếng vỗ tay tán dương của khán giả. Có thể nói, sự trở về của “Làng tôi” sau nhiều năm lưu diễn ở nước ngoài thật sự đặc biệt và ý nghĩa. Đó là sự trở về với chính nơi có những hình ảnh mà vở xiếc tạo dựng. Hay nói cách khác, “Làng tôi” đã trở về với…làng tôi!

Xiếc… và còn hơn là xiếc!

“Làng tôi” được sáng tạo qua bàn tay của ba người cùng tham gia công tác đạo diễn: Nguyễn Lân (Giám đốc nội dung đào tạo của Trường Nghệ thuật Xiếc TP.Chambéry, Pháp), Tuấn Lê (tốt nghiệp Trường Xiếc Quốc gia TP Hồ Chí Minh, hiện sống và làm việc ở Berlin, Đức) và Nguyễn Nhất Lý (tốt nghiệp ĐH Paris VIII, nguyên Chủ tịch Hội đoàn Art –Ensemble, Pháp). Ba con người ấy cùng một tập thể nghệ sĩ xiếc đã xây dựng “Làng tôi” trở thành một chương trình xiếc đặc biệt, xiếc… và còn hơn là xiếc!

Phần trình diễn của các nghệ sĩ trong chương trình xiếc “Làng tôi”. Nguồn: Internet.

“Làng tôi” không đơn thuần trình diễn những pha xiếc mạo hiểm hay gay cấn mà đi sâu vào xây dựng một chương trình xiếc có kịch bản, tái hiện lại cuộc sống của người dân Việt. Ở đó, có lũy tre xanh, có những phiên chợ quê râm ran tiếng nói cười, những mái nhà nhiều gian nối nhau...

Chỉ trong một không gian hẹp, với đạo cụ chính là những cây tre, những nghệ sĩ xiếc đã từ từ tạo dựng lại hình ảnh truyền thống của người nông dân Việt. Từ những buổi lao động miệt mài đến những ngày hội làng vui phơi phới, từ những ngày nắng đến những ngày mưa, tất cả cuộc sống của người lao động đều trở nên sống động đến lạ thường.

Khi yếu tố xiếc vẫn được sử dụng đầy đủ trong suốt chương trình với các màn nhào lộn, tung hứng, uốn dẻo, đi thăng bằng… thì sự song hành đầy biến hóa của không gian hình ảnh, âm thanh và ánh sáng đã tạo nên điểm nhấn đặc biệt cho “Làng tôi”.

Những âm thanh quen thuộc của làng quê Việt Nam được kết hợp với các màn trình diễn xiếc một cách nhuần nhuyễn, nhịp nhàng và thuần thục đến mức khó tin. Người xem được nghe lại tiếng ru của mẹ, tiếng tụng kinh gõ mõ, tiếng gà gáy sớm mai, tiếng lạo xạo của gió, tiếng sấm mưa, tiếng mò cua, bắt tép… tất cả đều rất sống động, rất thật. Thật đến mức, người xem cứ ngỡ mình đang lạc vào một làng quê Việt, đang vui đùa thỏa thích quanh mỗi gốc tre; đang đầm mình mò cua, cấy lúa; hay đang hát đồng dao những buổi trưa hè…

Phần trình diễn của các nghệ sĩ trong chương trình xiếc “Làng tôi”.

Không sử dụng quá nhiều ánh sáng sặc sỡ, phông màu chính của sân khấu “Làng tôi” chỉ là nâu chàm - sắc nâu quen thuộc và gắn bó với những người nông dân.

Sau khi buổi diễn kết thúc, chị Lan Anh (Đống Đa, Hà Nội) chia sẻ cảm xúc: “Tôi cảm thấy thật sự choáng ngợp trước không gian trong “Làng tôi”. “Làng tôi” như đưa tôi trở lại với thời thơ ấu cùng tiếng mẹ ru hời, đưa tôi trở lại với những gì rất đỗi thân quen mà tôi ngỡ đã đánh mất từ lâu khi sống giữa thị thành”.

Điều hấp dẫn “Làng tôi” với khán giả có lẽ không hẳn chỉ là những màn trình diễn xiếc chuyên nghiệp. Vẫn biết, công chúng đến xem xiếc thì hẳn muốn được nhìn thấy, được trầm trồ, thán phục sự thuần thục, tinh nhạy, khéo léo của người diễn xiếc. Nhưng dường như, với những ai xem “Làng tôi” thì sự thán phục lại nằm nhiều ở sự mới lạ trong kịch bản và cách dàn dựng chương trình.

Cần nhiều hơn một “Làng tôi”

Đêm biểu diễn thành công hơn mong đợi trong ngày trở về đã đem lại hạnh phúc cho tập thể những người xây dựng “Làng tôi”. Một tập thể mà ở đó, người ta không nhìn thấy sự nổi trội của một nghệ sĩ riêng lẻ nào. Mỗi một cá nhân trong chương trình xiếc đều trở thành một nhân vật chính của tác phẩm mình đang thể hiện.

Khán giả không thể khen anh này diễn tốt hay cô kia khéo léo. Họ chỉ có thể trầm trồ khen ngợi sự kết hợp, biến hóa tài tình trong sự đồng lòng, đồng sức của một tập thể.

Nói về “Làng tôi”, đạo diễn chương trình Tuấn Lê cho rằng, ngoài sự kết hợp nhuần nhuyễn của tập thể, những diễn viên xiếc cũng cần phát huy những thế mạnh khác ngoài khả năng diễn xiếc của mình để làm cho chương trình có màu sắc và ấn tượng hơn.

Đạo diễn chương trình Tuấn Lê (bên trái) trong buổi gặp gỡ sau chương trình.

Quả đúng là thế! Diễn viên xiếc trong “Làng tôi” dường như đã phá vỡ cái quy luật bấy lâu trong làng xiếc là lên sân khấu chỉ diễn xiếc. Họ biến hóa, nhập vai như một diễn viên thực thụ. Lúc thì là anh hề vui tính, lúc lại là ông sư nghiêm nghị gõ mọ tụng kinh, khi hứng lên lại trở thành ca sĩ… Chính điều ấy đã khiến cho nội dung của “Làng tôi” không khô khan với những màn đu dây, nhào lộn mạo hiểm mà trở nên mềm mại, nhẹ nhàng hơn.

Phải chăng, chính sự mới lạ từ kịch bản, cách dàn dựng, cách thể hiện của diễn viên đã giúp “Làng tôi” tạo được tiếng vang khi lưu diễn ở nước ngoài.

Giờ đây, khi “Làng tôi” đã trở về với… làng tôi và bước đầu giành được sự quan tâm của khán giả, chí ít là những khán giả có mặt tại đêm diễn thì những người làm xiếc sẽ nghĩ gì và làm gì?

Theo đạo diễn chương trình Tuấn Lê, “Làng tôi” thuộc thể loại “xiếc mới”. Xu hướng chung của xiếc trên thế giới là không dàn dựng các tiết mục đơn lẻ nữa mà xây dựng chương trình có ý tưởng, có nội dung rõ ràng hay vở diễn có lớp lang và đưa được thông điệp đến người xem.

Xu hướng là vậy, thiết nghĩ, trong tương lai, nhưng người làm xiếc cần xây dựng những chương trình xiếc hay và hấp dẫn như “Làng tôi” để những khán giả khó tính nhất cũng trở về với… làng tôi…

Bài, ảnh: Thu Thủy