QĐND - Cuối năm 2012, nhiều hoạt động liên quan đến vấn đề bảo tồn di sản văn hóa Ca trù đã được tổ chức. Tại Viện âm nhạc Quốc gia, lớp truyền dạy Ca trù cho ca nương và kép nhạc trẻ đến từ các địa phương có di sản Ca trù được nhiều nhà chuyên môn đánh giá cao; Liên hoan Ca trù Hà Nội năm 2012 tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám cũng được coi là một trong những hoạt động thiết thực trực tiếp góp phần gìn giữ và phát huy giá trị của di sản văn hóa Ca trù. Tuy nhiên, bước sang năm 2013, các hoạt động nhằm bảo tồn, gìn giữ Ca trù gần như ngừng lặng.

Lớp truyền dạy Ca trù nhận được sự quan tâm và đánh giá cao của các nhà chuyên môn.

Những dòng ghi chú… buồn!

Cầm trên tay bảng thống kê số liệu câu lạc bộ (CLB), số lượng nghệ nhân… tại các địa phương có di sản Ca trù năm 2012 của Viện âm nhạc Quốc gia, cột mục “ghi chú” cuối cùng với những dòng chú ngắn gọn khiến những người quan tâm đến di sản văn hóa Ca trù không khỏi chạnh lòng: “Không gửi báo cáo kiểm kê”; “Viện đã nhắc nhở nhiều lần nhưng không trả lời; “Chưa có kinh phí nên tạm hoãn kiểm kê Ca trù”... Không chỉ có vậy, trong số 15 tỉnh có di sản Ca trù thì có đến gần một nửa trên bảng thống kê là để trống hoặc trong đó chỉ có một vài con số lưa thưa. Điều đáng buồn hơn cả là trong số những “khoảng trắng” ấy có trung tâm văn hóa lớn là thủ đô Hà Nội.

Theo thống kê trước khi Ca trù được UNESCO vinh danh là “Di sản Văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp” (2010), cả nước có 22 CLB Ca trù. Năm 2011, con số này tăng lên 56 CLB và năm 2012 là 62 CLB. Tuy nhiên, một nghịch lý đáng buồn là sau 3 năm kể từ ngày được vinh danh thì số nghệ nhân Ca trù, số lượng người tham gia sinh hoạt Ca trù lại tỷ lệ nghịch với sự gia tăng của số lượng CLB. Đầu năm 2011, số lượng người thực hành đàn hát Ca trù là 667 người, cuối năm 2012, con số này chỉ còn 493 người.

Nhiều nghệ nhân đã ở vào cái tuổi “thất thập cổ lai hy” vẫn đau đáu với việc truyền dạy nghệ thuật Ca trù

Tre quá già… măng chưa mọc

Cuối năm 2012, tại Liên hoan Ca trù Hà Nội, những nghệ sĩ ca trù lão làng tay đàn, tay phách, những ca nương tuổi đã quá độ “thất thập cổ lai hy” vẫn ngân lên những khúc ca khiến nhiều người nghe rơi nước mắt. Điểm đi, đếm lại thì độ tuổi của các nghệ nhân đã ở cái độ “xưa nay hiếm”. Nghệ nhân Đỗ Thị Khuê, Nghệ nhân Nguyễn Thị Sinh, Nghệ nhân Vũ Văn Hồng, Vũ Văn Cốm, Nguyễn Văn Chi… đều đã trên dưới 90. Thế nhưng đến nay, các nghệ nhân vẫn chưa nhận được chế độ đãi ngộ nào cho việc bảo tồn và gìn giữ di sản Ca trù.

Tại lớp truyền dạy Ca trù do Viện âm nhạc Việt Nam tổ chức cuối năm 2012, chị Nguyễn Thị Hồng Nhung, hiện đang là sinh viên Trường Đại học Hùng Vương (Phú Thọ), học viên trẻ nhất tham gia khóa học bày tỏ mong muốn có thêm nhiều hoạt động gìn giữ nghệ thuật Ca Trù; nhiều bạn trẻ cũng mong muốn được tham gia lớp học Ca trù nhưng do điều kiện không cho phép nên dù có đam mê vẫn không thể thực hiện được. Học viên trẻ của lớp truyền dạy Ca trù này cũng thẳng thắn bày tỏ mong muốn các cơ quan chức năng cần đầu tư hơn nữa cả về tâm sức và điều kiện để các hoạt động gìn giữ, bảo tồn di sản Ca trù được tiến hành thường xuyên và hiệu quả hơn.

Hiện nay, ngoài các hoạt động gần như “tự phát” của các CLB Ca trù nhằm truyền dạy Ca trù cho lớp trẻ, thì các hoạt động mang tính chuyên môn cao như lớp truyền dạy Ca trù của Viện âm nhạc Việt Nam hồi cuối năm 2012 đến nay gần như im lìm. Mới đây nhất, khi được hỏi về dự định các hoạt động truyền dạy Ca trù năm 2013, bà Phạm Minh Hương, Phó viện trưởng Viện âm nhạc Việt Nam cho biết: “Chúng tôi đã trình kế hoạch nhưng đến hiện tại chưa được phê duyệt”.

Thời điểm hiện tại đã là tháng 3, vậy mà mọi kế hoạch của năm 2013 vẫn còn là… “kế hoạch” thì đáng báo động rồi!

Bài và ảnh: TRẦN DUY VĂN