Thứ Bảy, 22/03/2008, 18:49

Luận về địa linh nhân kiệt

Thiên (trời: thời tiết, khí hậu...), Địa (đất : vùng, miền, hình thế...), Nhân (con người, xã hội người...) là ba nhân tố cơ bản được binh pháp phương Đông hết sức coi trọng. Binh pháp coi thiên, địa, nhân là những điều kiện cần thiết để hoạt động quân sự, giao chiến (chiến tranh) giành được thắng lợi. Vậy nên, thông thiên văn, tường địa lý, hiểu lòng người là những yêu cầu bắt buộc đối với những ai chọn việc binh làm nghiệp cho mình.

Trong ba nhân tố thiên, địa, nhân, thấy cổ kim bàn nhiều hơn về địa và nhân. Tôn Tử- nhà binh pháp nổi tiếng thời cổ đại Trung Hoa viết: “Địa hình là điều kiện hỗ trợ cho việc dùng binh. Đoán rõ ý định của địch, nghiên cứu địa hình khó khăn hiểm trở, tính toán đường xá xa gần, đặt kế hoạch thắng lợi, đó là chức trách người làm tướng”.

Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn-Anh hùng dân tộc, Danh tướng Việt Nam thời nhà Trần, người đã chỉ huy quân và dân Đại Việt ba lần đánh tan quân Mông-Nguyên xâm lược nước ta thế kỷ XIII, viết trong “Binh thư yếu lược”, rằng “Phàm người làm tướng, trên thông thiên văn, dưới hiểu địa lý. Địa lý là biến dị của chim muông, của cỏ cây, biết thế hiểm trở của núi sông, của hang, khe để đặt phục, ra kỳ, lập dinh, đóng trại”.

Nguyễn Trãi, Anh hùng giải phóng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới, người đã kề vai sát cánh bên Lê Lợi hơn 10 năm “nằm gai nếm mật” tiến hành cuộc khởi nghĩa vũ trang (ở đất Lam Sơn, Thanh Hóa), phát triển lên thành chiến tranh giải phóng (trên cả nước) lật đổ ách đô hộ bạo ngược của nhà Minh, thế kỷ XV, rất coi trọng vai trò của “địa linh” trong công cuộc đấu tranh giải phóng đất nước. Trong bài thơ “Bạch Đằng hải khẩu”, ông viết: “Quan hà hiểm, hai người chống được trăm người do trời xếp đặt. Đất ấy chính là nơi để anh hùng, hào kiệt lập công danh”.

Hồ Chí Minh, nhà văn hóa lớn của Việt Nam và thế giới, nhà tư tưởng quân sự vĩ đại của dân tộc ta ở thế kỷ XX, đã nâng Thiên- Địa- Nhân lên thành những điều kiện quyết định thành công, không những trong đấu tranh vũ trang cách mạng mà rộng hơn trong hoạt động xã hội nói chung. Người phân định một cách rõ ràng cấp độ quan trọng của từng nhân tố: “Ở trong xã hội muốn thành công phải có ba điều kiện là thiên thời, địa lợi và nhân hòa. Ba điều kiện ấy đều quan trọng cả. Nhưng thiên thời không quan trọng bằng địa lợi, địa lợi không quan trọng bằng nhân hòa (Sự nghiệp tư tưởng quân sự của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nxb QĐND. H.19995, Tr.318).

Là một nhà cách mạng suốt đời chiến đấu cho sự nghiệp giải phóng nhân dân, giải phóng dân tộc khỏi ách thống trị, bóc lột của thực dân phong kiến, Hồ Chí Minh coi khái niệm thiên thời không chỉ bó hẹp trong phạm vi thời tiết, nắng mưa mà khái niệm ấy còn là điều kiện hành động phù hợp với thời cơ, thời cuộc, với xu thế phát triển của thời đại. Nói rộng ra, phù hợp với quy luật vận động, phát triển của tự nhiên, xã hội và tư duy. Về khái niệm địa lợi, Bác Hồ hiểu rất rõ những tác động to lớn của nó vào hoạt động quân sự thông qua vốn hiểu biết của người chỉ huy. Người giúp chúng ta hiểu rõ hơn về tác động của “địa linh” trong quân sự. Bằng tư duy biện chứng, Người coi trọng “địa linh” trên cả hai mặt: lợi và không lợi (cho ta và địch) liên quan đến việc đánh giá cái mạnh và cái yếu của mỗi bên. Trong những ngày đầu kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược nước ta lần thứ hai, Người chỉ rõ: “Ta địa thế tốt, lực lượng nhiều hơn, nhất định kháng chiến đến mấy năm, đến thắng lợi” (Hồ Chí Minh, Sđd, tr.318). Coi trọng “địa linh”, Bác Hồ không chỉ nhìn vào địa hình, địa đạo mà còn nhìn vào sự giàu có của đất đai, của lòng đất... Đó là tiềm lực kinh tế, khả năng nhân tài, vật lực của hậu phương, của địa bàn tác chiến. Trong tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh và của Đảng ta, nhân tố trên rất được coi trọng.

Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, khi cuộc đấu tranh của nhân dân miền Nam chống ách thống trị của Mỹ-ngụy phát triển, Bác Hồ nhận xét: “Tình hình đã thay đổi hẳn, có lợi cho ta, không có lợi cho địch, bốn phần năm đất đai với ba phần tư dân số miền Nam đã được giải phóng” (Sđd, Tr.81). Để xây dựng nhân tố này, Bác Hồ và Đảng ta đã đề ra nhiều chủ trương, sách lược được thực hiện rất có hiệu quả như: kháng chiến đi đôi với kiến quốc, giảm tô, giảm tức, cải cách ruộng đất, “tất cả cho tiền tuyến, tất cả để đánh thắng”. Về quan hệ giữa “địa linh” với “binh pháp”, nét đặc sắc trong tư tưởng của Người là: “Địa lợi không chỉ gồm địa hình hiểm trở, sông sâu, núi cao, mà quan trọng hơn nữa bao gồm cả con người sống, bám trụ tại chỗ, quyết tâm đánh giặc (quyết đánh và biết đánh) bằng chiến thuật phù hợp với đặc điểm địa hình, địa thế mà họ thông thạo hơn ai hết”. Bác chỉ ra rất rõ ràng, cụ thể: “Từ hang sâu, ngõ hẻm, núi cao, rừng rậm, đâu đâu cũng là nước Việt , quân địch đánh chỗ nào cũng không thuộc địa hình, địa vật bằng dân Việt ở chỗ đó, chúng sẽ bị đánh úp bất ngờ” (Sđd, Tr.102).

Như vậy, hiểu một cách sâu sắc lời dạy của Bác Hồ, chúng ta thấy Thiên, Địa, Nhân là một thể thống nhất, không tách rời. Nói đến “địa linh nhân kiệt là nói về mối quan hệ biện chứng về địa hình, địa vật trong quân sự với con người - những anh hùng, tuấn kiệt giỏi bày binh, bố trận, cùng toàn dân đồng lòng chung sức đánh giặc bảo vệ quê hương, đất nước trên những vùng, miền được coi là “địa linh” ấy.

Ngày nay, trong sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, chúng ta - những chủ thể, sáng tạo - đã và đang khai thác có hiệu quả “địa linh” trong phát triển kinh tế, văn hóa –xã hội và cũng không quên sử dụng tốt ‘địa linh” vào nhiệm vụ tăng cường quốc phòng-an ninh vững mạnh, xây dựng khu vực phòng thủ huyện, tỉnh (thành phố) vững chắc, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN.