Bà Thân bán nước ở cổng cơ quan tôi bảo: “Có sấu dầm rồi đấy!”. Tôi chợt ứa nước miếng, vị giòn, chua dìu dịu, thơm man mát của mỗi năm lại ùa về.

Sấu không sản sinh riêng ở Hà Nội. Nhưng, chỉ Hà Nội mới có những “phố sấu” như Lý Nam Đế, Phan Đình Phùng, Trần Phú… Và, chỉ những “phố sấu” mới có nhiều cây sấu cổ thụ.

Thu, tan tác, lá rụng ngợp mặt đường. Đông, lạnh u uất. Xuân, hồi sinh. Sự hồi sinh của những hàng sấu cổ thụ không tưng bừng như ngàn vạn cây cỏ mùa xuân. Chậm rãi hứng sinh khí của trời đất. Túc tắc nảy chồi non. Lốm đốm những cánh hoa bé xíu trăng trắng lẩn khuất sau chòm lá. Đêm, trời lặng, phố vắng, chua chua, mềm mại thoang thoáng, khi ấy, người ta mới chợt để ý tới thứ được gọi là hương hoa sấu. Ngày, phố xá ồn ào, thấy đâu!

Cuối xuân, đầu hạ, hoa tàn, hoa kết trái, những hàng sấu cổ thụ bước vào mùa sinh hạ. Vô vàn những trái sấu âm thầm lớn. Chợt nhận ra, đã là khi sấu ngậm đường trong những chiếc hộp của cửa hàng giải khát.

Làm một lọ sấu dầm không khó, nhưng cần có tính kiên nhẫn. Gọt vỏ sấu rất khó vì trái nhỏ, cầm không vừa tay, vỏ lại cứng. Gọt vỏ xong, dùng dao nhỏ và sắc gọt xoáy tách phần thịt sấu ra khỏi hột và ngâm vào nước vôi loãng cho hết nhớt. Khoảng một giờ sau, vớt sấu ra, rửa sạch lại bằng nước lã, để ráo nước rồi chần nhanh sấu qua nước sôi. Cần chần nhanh tay vì nếu không sấu sẽ nhũn, ăn kém ngon và mùi vị như sấu luộc. 1kg sấu cần 300g đường, thêm một vài lát gừng tươi đã gọt vỏ và đập dập. Nếu trời nắng to thì chỉ khoảng 5 giờ sau, sấu đã ngấm đường và tiết nước cốt. Song tốt nhất là để sau 24 giờ hãy sử dụng vì khi đó sấu mới ngấm kỹ đường.

Bà Thân làm sấu dầm hơi khác người. Quả sấu đã gọt vỏ được để nguyên, ngâm với đường. Gừng để nguyên cả củ, rửa sạch, đập dập. Thời gian sấu ngấm mất dăm bảy ngày, nhưng bù lại, để dành ăn quanh năm cũng không hề hấn gì.

Sấu để dầm thường là sấu già. Nhưng có lẽ, để kịp cái nắng gay gắt đầu hè, bà Thân dầm sấu non. Sấu non sinh sôi trên cây sấu già, cho cái vị thơm ngon khó tưởng tượng.

Quả sấu tươi rói vừa bứt trên cây xuống dầm đường chỉ hơi nhăn, thịt mềm, giòn. Vô tình nhai quá cả vào phần hạt, cũng chẳng sao. Sấu già nhiều sơ, không tách thịt thì chỉ có thể mút mát. Sấu non, nhai rau ráu.

Vị sấu đầu mùa chua nhẹ, quện với hương thơm ấm của gừng, vị ngòn ngọt vừa đủ của đường, thêm ít nước đá xay, gạt phăng cơn khát xé gan xé ruột của cái nắng 37-38 độ C.

Ngon, rẻ, mát, bổ, sấu dầm đã trở thành một phong vị đặc trưng của đất Hà thành. Với người Hà Nội, ở, thèm! Đi, nhớ! Với người tứ xứ, đặc biệt nơi tràn trề cái nắng như miền Nam, sấu dầm đã trở thành một món quà quý, thể hiện sự tinh tế, tấm lòng trìu mến của người tặng quà.