Tác phẩm sắp đặt Nấc thang của Lê Văn Sửu

Không giống với những triển lãm thông thường tập họp các nghệ sĩ, các tác phẩm dưới cùng một chủ đề mà mỗi người đã có sẵn, triển lãm lần này hình thành từ quá trình làm việc và sự hỗ trợ song song giữa các curator và nghệ sĩ. Ở đó có những cuộc trao đổi liên tục, nhiều khi là tranh luận gay gắt về ý tưởng bình đẳng cũng như làm sao có thể biểu đạt nó một cách trực diện nhất thông qua ngôn ngữ tạo hình. Đây cũng là cách buộc người ta phải thay đổi thói quen ngại lập ngôn của các nghệ sĩ; họ chỉ làm, còn phần nói thì dành cho các nhà phê bình.

Bình đẳng hay không bình đẳng nhiều khi chỉ là vấn đề rất cá nhân của nghệ sĩ, như tác phẩm Áo suất của Lại Thị Diệu Hà xuất phát từ những ẩn ức thời niên thiếu sống và lớn lên trong một gia đình không có tổ ấm. Thân phận của người phụ nữ và ý tác phẩm sắp đặt kết hợp với video art của cô được nảy ra từ tứ thơ Bánh trôi nước của Hồ Xuân Hương để tạo thành một trái phá nhắc người ta về sự bình đẳng giới. Đặng Thị Khuê lại quan sát sự bình đẳng này dưới con mắt của người từng trải để thấy được cái ranh giới của những rào cản vô hình được tạo lập nên bởi mỗi cá nhân.

Những tác phẩm sắp đặt Nấc thang của Lê Văn Sửu; sơn mài Dòng sông khát của Nguyễn Thanh Nga; sắp đặt Tiếng rao đêm của Vương Thạo; Barie của Đặng Thị Khuê... tại triển lãm cũng đều có những điểm nhấn và cách lý giải cho câu hỏi “Bình đẳng là gì?” hết sức riêng của mỗi nghệ sĩ.

Trong bối cảnh toàn cầu hoá hiện nay, thì bình đẳng còn là cuộc chơi, là vấn đề cần được đặt lên bàn của các nhà đầu tư. Bàn tròn mơ ước của Nguyễn Nghĩa Phương là sự bình đẳng được đánh đổi giữa kinh tế và văn hóa, giữa số phận của những người nông dân và việc phát triển các sân golf để phục vụ lợi ích thú vui cho một số ít người. Còn Nấc thang của Lê Văn Sửu, câu hỏi về sự bình đẳng lại được tập trung vào hình ảnh cái ghế biểu tượng cho sự thăng tiến trong xã hội và là nguồn gốc của không ít những sự bất bình đẳng. Với Tiếng rao đêm của Vương Thạo, một chính sách cải cách xã hội đã khiến mất đi một nét văn hóa Việt rất đặc trưng. Ở đó các giá trị được đặt ra chính là sự tôn trọng các giá trị văn hóa.

Bằng những cách đặt vấn đề nhìn từ nhiều góc độ khác nhau của cuộc sống đương đại, triển lãm “Bình đẳng là gì?” có thể xem như một cánh cửa mở ra những hướng nhìn và sự đánh giá khác nhau trên quan điểm có hay không sự bình đẳng?

Đây cũng là lần đầu tiên một vấn đề mang tính xã hội trên một khái niệm rộng được đề cập đến trong một triển lãm mỹ thuật và thông qua các ngôn ngữ tạo hình khác nhau, đồng thời cũng là cơ hội để mọi người có được những chiêm nghiệm thú vị về giá trị của sự bình đẳng.

Triển lãm là dự án hợp tác trao đổi văn hóa giữa Trường đại học Mỹ thuật Việt Nam và Học viện nghệ thuật Umea do Đại sứ quán Thụy Điển, quỹ SIDA và quỹ MoCST tài trợ. “Bình đẳng là gì?” sẽ mở cửa đến hết ngày 26-12.

Bài và ảnh: Vân Anh