Bé học in tranh trên giấy dó

QĐND – Chào đón một mùa hè rực rỡ nắng vàng cùng ngày Quốc tế thiếu nhi (1-6) – ngày của những thiên thần nhỏ tuổi, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam đã tổ chức hàng loạt hoạt động với nhiều trò chơi độc đáo, hấp dẫn giúp các bé chơi mà học, học mà chơi...

Sức hấp dẫn từ những trò chơi dân gian

Ngay từ sớm, khuôn viên của Bảo tàng Dân tộc học đã rộn ràng và náo nhiệt với sự hiện diện của những thiên thần nhỏ rực rỡ sắc màu. Những đôi mắt tròn vo, đầy háo hức, ngưỡng mộ nhìn theo bàn tay của các nghệ nhân đang thoăn thoắt tạo dáng những món đồ chơi vô cùng quyến rũ. Này là các con vật được tết bằng lá dừa, lá tre, rơm như châu chấu, cào cào, chong chóng; này là những trò chơi như kéo co, đá cầu, đi cà kheo, múa sạp… thật vô cùng hấp dẫn.

Trước sân nhà trưng bày, chúng tôi thấy chừng hơn chục em cả gái lẫn trai đang say sưa cùng trò chơi nhảy dây với tiếng đếm 1, 2, 3, 4… rất hào hứng. Bắt chuyện một cô bé đứng gần, em bảo: Em là Đỗ Mai Hương, hiện đang học lớp 6 trường PTTH Sài Đồng. Được biết Bảo tàng tổ chức chương trình vui ngày Quốc tế thiếu nhi nên ngay từ sáng em đã có mặt cùng chị gái và nhất định đòi chị đăng ký tham gia cuộc thi nhảy dây này.

Khu trưng bày ngoài trời mới thật rộn ràng. Nhà người Kinh, nhà Chăm, nhà Tày, nhà Dao, nhà rông Ba-na… đâu cũng có những trò chơi cuốn hút. Theo chân các em nhỏ, tôi lạc bước tới nhà Chăm, ở đó rất đông các em cùng với những tiếng xuýt xoa “con châu chấu của em đẹp hơn con châu chấu của chị, em thích con cào cào này cơ”… làm tôi cũng sà xuống tết tết, gấp gấp… Nhìn các em say sưa bên những cọng dứa học tết những con vật, tôi như cảm giác mình đang được sống trong khung cảnh trẻ thơ, nhớ lại những lần trốn bố mẹ cùng lang thang với đám bạn trong làng những trưa hè oi ả. Nhớ những cuộc thi đầy “kịch tính” của một nhóm con nít tết những con cào cào, châu chấu, gấp những chiếc đồng hồ bằng đủ thứ lá… xem đứa nào nhanh hơn, đẹp hơn, nhưng hình như chưa bao giờ tôi thắng được chúng nó trong các cuộc thi thì phải.

Với các em nhỏ ở thành phố, có lẽ bây giờ chúng mới được biết con cào cào, châu chấu có hình dạng như thế nào… Những khuôn mặt ngời sáng, những ánh mắt long lanh, những nụ cười rạng rỡ, hồn nhiên của những thiên thần nhỏ làm sáng rực cả một góc bảo tàng Dân tộc học.

Trước khu nhà Hà Nhì, các cô bé, cậu bé đang háo hức điều khiển những đôi chân cà kheo cao ngất ngưởng. Để có thể làm chủ trên đôi chân cà kheo, các cô bé, cậu bé phải cần tới cả bố và mẹ. Bố có nhiệm vụ giữ đôi chân cà kheo, mẹ giữ bé đứng vững và anh chị đứng xung quanh cổ vũ làm chúng cười sung sướng… Chán đi cà kheo, chúng đòi được cùng tham gia với các anh chị của mình ném còn, mắt nhìn hút theo đường bay của quả còn đầy ngưỡng mộ.

Bé học làm chong chóng

Ồn ào, náo nhiệt nhất phải kể đến khu nhà rông Ba Na và nhà dài Ê Đê bởi ở đây tập trung đủ thứ trò chơi, như kéo co, làm chong chóng sặc sỡ sắc màu… Gặp 3 cha con anh Nguyễn Tiến Hiệp (quận Ba Đình, Hà Nội) đang hớn hở dán dán cạnh những chiếc chong chóng. Anh bảo, hôm nay bà xã bận việc, giao nhiệm vụ phải đưa hai “cách cách” đến đây. Trước lúc đi, anh lo lắng bọn trẻ sẽ không thích, vậy mà vừa vào Bảo tàng, 2 chị em bé đã háo hức với các trò chơi bỏ mặc người cha một mình. Bé Nguyễn Lê Tuệ Minh, 9 tuổi, con gái anh Hiệp rất hồn nhiên bảo với tôi rằng: “Tự tay cháu làm chiếc chong chóng này thích hơn được bố mẹ mua nhiều. Nhất định cháu sẽ treo nó trên góc học tập của cháu, cùng với chiếc mặt nạ cháu làm từ trung thu năm ngoái. Nó vẫn còn mới và đẹp lắm”.

Góp phần bảo tồn văn hoá truyền thống

PGS.TS Nguyễn Quang Trọng, Giám đốc bảo tàng Dân tộc học cho biết, với món quà đặc biệt này, Bảo tàng DTH mong muốn đem lại cho các em sự say mê, hứng thú, tính tò mò, chủ động và tình yêu của các em với đồ chơi dân gian Việt Nam. Đồng thời góp phần khôi phục và làm sống lại những trò chơi dân gian và nghề làm đồ chơi dân gian Việt Nam.

Tình nguyện viên Bùi Phương Thảo, sinh viên năm thứ 3 khoa Du lịch trường Đại học xã hội nhân văn tâm sự với tôi rằng: “ngay từ năm thứ nhất, chỉ một lần theo bạn đặt chân tới Bảo tàng Dân tộc học, em đã mê ngay khuôn viên và phong cách hoạt động của nơi này, và em nhất định xin vào làm tình nguyện viên nơi đây. Tính đến nay, em đã trực tiếp tham gia rất nhiều hoạt động tại Bảo tàng. Các hoạt động ở đây không chỉ bổ ích cho các em nhỏ mà còn cho cả bản thân chúng em nữa”.

Cùng góp mặt trong ngày hội các bé, anh Nguyễn Hữu Tảo, ngoài 20 tuổi, cháu nội của nghệ nhân Nguyễn Hữu Sam, một trong số ít nghệ nhân còn sót lại của dòng tranh Đông Hồ, vô cùng hào hứng khi được hướng dẫn các em cùng in tranh trên giấy dó. Anh sinh ra trong gia đình truyền thống làm tranh Đông Hồ, nghề làm tranh ngấm vào máu của anh từ nhỏ, và anh quyết theo đuổi nghiệp cha anh đến cùng. Đây là năm thứ 6 anh tham gia các hoạt động của Bảo tàng Dân tộc học. Mỗi lần tham gia, anh lại cảm thấy rất tự hào khi được giới thiệu cùng các em nhỏ về những bức tranh Đông Hồ và cách tạo ra những bức tranh dân gian đầy màu sắc. Điều đó không chỉ cuốn hút các em nhỏ, mà cả với những du khách khi đến đây.

Hoạt động chơi mà học, học mà chơi là hình thức được Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam áp dụng nhiều năm trở lại đây và thu được kết quả tốt. Những hình ảnh trong những bài học sách giáo khoa không còn khô khan cứng nhắc, mà các em trực tiếp xem và tự tay làm…

Rời khoảng không gian chứa đựng những trò chơi truyền thống chuẩn bị ra về mà chúng tôi vẫn còn nghe thấy tiếng một cậu bé nằn nì: Cho con chơi thêm chút nữa hãy về!

Trẻ em luôn thích được khám phá cái gì ẩn sau các món đồ chơi, thích được "giống người lớn" bằng cách được tự tay làm một việc gì đó. Và điều quan trọng là người lớn hãy tìm hiểu và lắng nghe con trẻ để hướng chúng vào những trò chơi vừa lành mạnh lại mang tính giáo dục cao! Đó là thông điệp của những người tạo sân chơi mang đậm chất dân gian, truyền thống. Và chúng tôi thầm nghĩ, mong sao những mô hình này ngày càng được nhân rộng để trẻ em khắp mọi miền đất nước đều được hưởng những ngày hè vui tươi và một tuổi thơ mang đậm tính truyền thống.

Bài và ảnh: Vân Anh