Khu đầm phá trồng sen ven làng tôi rộng hàng chục héc-ta, được mấy gia đình trong xã đấu thầu. Hoa sen được trồng ở đầm đã từ lâu. Bà nội tôi kể, ngày bà còn nhỏ, người ta mang giống sen quý Tây Hồ bên Quảng Bá về nhân giống. Chỉ vài ba năm, những dây sen đã lan kín cả đầm và mỗi năm sen từ đây lại được nhân giống để trồng ở những ao, đầm khác trong vùng.

Có lẽ, vì sống và gắn bó với sen từ nhỏ, nên tôi và bọn trẻ trong xóm, thậm chí cả người lớn ở quê đều yêu thích hoa sen. Khi mùa sen tới, hầu như nhà nào cũng phải có bình hoa sen đặt trên bàn thờ; cứ bình này tàn, lại thay bình sen mới, kéo dài suốt cả mùa sen. Vì người làng tôi đấu thầu trồng sen, nên khi người trong xóm mua, thường giá rất rẻ, thậm chí khi sen nở rộ còn được tặng không lấy tiền.

Tôi vẫn nhớ ông Đàn trông sen ngày ấy. Hằng ngày, ông ngủ trong căn lều nhỏ cắm bằng mấy cái cọc tre trên mặt hồ để bao quát cả đầm sen. Hễ thấy bọn trẻ lội xuống hái sen trộm là ông quát. Đứa nào cũng sợ ông một phép, nhưng riêng tôi lại được ông rất quý. Thi thoảng, ông vẫn dúi vào tay tôi, khi thì chục bông sen, lúc thì mấy chiếc ngó sen trắng nõn ngọt ngào. Ngày ấy nhà tôi trồng nhiều khoai lang và đến mùa mẹ thường thái nhỏ phơi khô để trong chum sành ăn dần. Lá sen xanh mang phơi khô, lót lên miệng chum khoai khô có tác dụng rất tốt trong việc giữ khô và làm cho các miếng khoai đượm hương sen thơm ngát. Chính vì thế mà những khi nhà có khoai khô bỏ chum, tôi lại tất tưởi chạy ra đầm phá xin ông Đàn những lá sen to nhất mang về nhà phơi để mẹ đậy chum...

Sau bao năm xa cách, giờ tôi có dịp trở lại mảnh đất quê hương. Ra đầu làng, ngắm lại đầm phá vẫn thấy một màu xanh biêng biếc của lá sen, của những bông sen hồng đang mùa trổ hoa. Tâm hồn tôi như dịu lại và kỷ niệm của những ngày ấu thơ xưa lại ùa về đầy ắp như những thước phim quay chậm…

PHAN HOÀNG DIỆU