“Hôm qua em đi chùa Hương/Hoa cỏ mờ hơi sương/Cùng thầy me em dậy/Em vấn đầu soi gương... Thuyền đi qua Bến Đục/Mọi người ngắm nhìn em/Thẹn thùng em không nói/Nam mô a di đà”... Những vần thơ của thi sĩ Nguyễn Nhược Pháp đã “nằm lòng” trong ký ức tôi từ thuở còn ngồi trên ghế nhà trường phổ thông. Với tôi, chùa Hương lúc ấy vẫn còn “lờ mờ, bảng lảng” trong tâm trí. Chỉ khi đến tham quan và “thưởng ngoạn” phong cảnh nơi này, tôi mới cảm nhận được vẻ đẹp huyền ảo, kỳ vĩ của danh thắng chùa Hương.

Đi thuyền trên suối Yến (chùa Hương). Ảnh: Đức Nghĩa

Với hàng chục ngôi chùa thờ Phật, thờ thần và một số ngôi đình thờ tín ngưỡng nông nghiệp, Chùa Hương (còn gọi là Hương Sơn) là một trong những quần thể văn hóa- tôn giáo cổ truyền đẹp nhất ở nước ta. Cuộc hành trình của du khách bắt đầu từ bến Đục trên dòng suối Yến. Lướt thuyền lượn theo con suối uốn quanh núi rừng có những mái chùa ẩn hiện thấp thoáng trong sương mờ mờ ảo ảo, du khách như “đắm chìm” vào phong cảnh sơn thủy hữu tình đầy chất thơ và lãng mạn. Trên đường vào động Hương Tích, du khách đi qua chùa Giải Oan, đền Cửa Võng, giếng Long Tuyền, am Phật Tích, động Tuyết Quỳnh- những địa danh đã đi vào thơ ca của biết bao thi sĩ.

Chùa Hương được xây dựng với quy mô chính vào khoảng cuối thế kỷ XVII. Đường xuống hang chùa là một dốc với 120 bậc đá. Ngay trước cửa động có khắc chữ Hán với nội dung “ thiên đệ nhất động” (nghĩa là: Động thiên nhiên đẹp nhất của nước ), đó là bút tích của Tĩnh Đông Vương- Trịnh Sâm được khắc vào năm 1770. Bước vào trong động, du khách như bị “thôi miên” trước vẻ đẹp lạ thường của những nhũ đá. Nhũ đá ở đây rất phong phú về hình dáng, kích thước. Có cái đẹp ở toàn khối, có cái đẹp ở dáng vẻ tinh tế, có cái rủ từ trên trần xuống và có cái mọc từ dưới đất lên. Tùy theo hình dáng mà người ta gọi tên mỗi nhũ đá bằng cái tên trần thế để thể hiện khát vọng, mơ ước của con người, như: Đụn Gạo, Cây Bạc, Cây Vàng, Nong Tằm, Né Kén... Trên động thạch nhũ còn nhô ra thành hình chín đầu rồng trông rất sinh động, đẹp mắt gọi là tòa Cửu Long. Trong động còn có pho tượng Phật Quan Âm bằng đá xanh tạc vào năm 1793. Dáng tượng thon thon, mặt hình trái xoan, nét thanh tú, đầu đội mũ Bồ Tát. Tượng ngồi ở tư thế đặc biệt, tay phải cầm viên ngọc minh châu, chân trái duỗi đặt trên một bông sen nở, còn chân phải co, phía dưới cũng có một bông sen. Đứng trước đức Phật từ bi hỉ xả, tôi cảm thấy lòng mình như bớt ưu tư, phiền muộn của cuộc đời trần tục và tâm hồn như tĩnh tại, thư thái hơn.

Đi trảy hội chùa Hương vào dịp giữa xuân, du khách còn được “chiêm ngưỡng” những cánh rừng mơ ửng vàng tỏa hương thơm nhè nhẹ làm “choáng ngợp” cả không gian yên ả. Mơ vàng là đặc sản của chùa Hương bởi vị ngọt đậm đà, mọng nước và hương thơm dìu dịu. Có người từng ví von, ăn mơ ở chùa Hương là “tận hưởng” hương vị tinh khiết của núi rừng, trời đất nơi đây! Bây giờ, khu danh thắng chùa Hương đã có cáp treo vào động Hương Tích, song nhiều du khách vẫn thích đi bộ trên những bậc đá cheo leo bởi được hòa vào dòng người tấp nập hành hương về cõi Phật để cầu chúc cho một năm mới đầy phúc lộc, an lành và may mắn.

THIỆN VĂN