"Ai qua xóm núi Thậm Thình/Bâng khuâng nhớ nước non mình ngàn năm/Vua Hùng một sáng đi săn/Tìm nơi xóm núi dừng chân chốn này...". Tôi đã nhiều lần nghe giai điệu quen thuộc ấy trên làn sóng Đài Tiếng nói Việt Nam. Nhưng khi giai điệu ấy vang lên trên các ngả đường hướng về núi Nghĩa Lĩnh trong những ngày chính hội Đền Hùng, cùng bao con Lạc cháu Hồng trên khắp mọi miền đất nước hành hương về đất Tổ, tâm trạng tôi dâng lên niềm xúc động, bâng khuâng.

Mỗi độ tháng ba về, Đền Hùng trở thành niềm thương nỗi nhớ da diết của triệu triệu trái tim người dân đất Việt. Sáng mồng 9 tháng 3 (âm lịch), Khu di tích lịch sử Đền Hùng rực rỡ cờ hoa và tưng bừng trống hội. Hàng vạn du khách là con Lạc cháu Hồng từ mọi miền Tổ quốc đã tụ họp về đây với tấm lòng thành kính.

Hòa vào dòng người đang nườm nượp đi trảy hội, tôi ngạc nhiên trước một người dáng dấp nhỏ thó, đôi chân teo tóp ngồi trên chiếc xe lăn đang dùng hai tay đẩy xe đi trên đường. Có lẽ do đôi tay phải liên tục hoạt động nên hai bên thái dương và trán anh ướt đẫm mồ hôi. Tôi lại gần hỏi chuyện và được biết đó là Vi Văn Dũng, quê ở xã Bồ Sao, huyện Vĩnh Tường (Vĩnh Phúc). Dũng tâm sự: "Em bị tàn tật từ nhỏ, không có cơ hội may mắn như các bạn cùng trang lứa được đi tham quan đây đó. Đền Hùng chỉ cách nhà em khoảng 20km, nhưng do điều kiện gia đình khó khăn nên em không được đi đâu. Đầu năm nay, bố mẹ mua cho em chiếc xe lăn. Sáng nay, em dậy từ 5 giờ để đẩy xe lăn lên thăm Đền Hùng. Sau bao năm chờ đợi, ước mơ được lên viếng các vị đức Tổ Vua Hùng của em giờ đây đã toại nguyện".

Nhìn Dũng ngồi trên xe lăn với nét mặt phấn chấn, tôi vô cùng cảm động trước nghị lực của chàng trai 25 tuổi dù tật nguyền vẫn quyết tâm vượt khó hòa vào dòng người thành kính hướng về Quốc Tổ.

Lúc đi qua ngã 5 đền Giếng, tôi thấy một cụ bà dừng lại khá lâu ngắm nhìn bức phù điêu có hình ảnh Bác Hồ đang nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn Quân Tiên Phong. Đó là bà Giàng Seo Mí, dân tộc Mông, cùng con cháu từ cao nguyên đá Đồng Văn (Hà Giang) xuống thăm Đền Hùng. Giọng lơ lớ, bà nói hồn nhiên, mộc mạc: "Tôi năm nay đã 72 tuổi, ước nguyện về thăm đất Tổ bao năm rồi nay mới trở thành hiện thực. Tôi cảm thấy vui lắm, tự hào lắm vì dân tộc ta có cụ Tổ là vua Hùng, có ánh sáng Bác Hồ soi đường chỉ lối để con cháu mãi mãi tưởng nhớ và đi theo".

Mặc bộ quần áo bà ba, vai đeo khăn rằn, bà Nguyễn Thị Tròn, 62 tuổi, ở quận Ninh Kiều (TP Cần Thơ) cũng rất xúc động khi lần đầu tiên được ra thăm đất Tổ. Bà Tròn tâm sự: "Phải mất ba ngày đêm đi xe đò mới ra được đến đây. Đi đường xa, tuổi già như tôi cũng cảm thấy mệt mỏi. Nhưng khi đặt chân lên đất Tổ, nhìn bà con ta khắp trong Nam ngoài Bắc đi trảy hội Đền Hùng đông đúc, tưng bừng, tôi thấy lòng mình náo nức hẳn lên". Tôi hỏi: "Ra thăm Đền Hùng, bác cầu mong điều gì ạ?”. Bà Tròn xởi lởi: "Tôi cầu mong cho đức Quốc Tổ linh thiêng phù hộ độ trì đồng bào nước Việt Nam ta luôn được sống trong thanh bình, no ấm, vui tươi và hạnh phúc".

Không chỉ mang theo tấm lòng thành kính, tưởng nhớ và tri ân các vua Hùng, về tham dự lễ hội Đền Hùng năm nay, du khách còn được "tắm mình" trong không gian văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc. Trong nhà công quán ở khuôn viên Bảo tàng Hùng Vương, hàng trăm du khách đứng xem đội văn nghệ xã Kim Đức (TP Việt Trì-Phú Thọ) hát xoan, đánh trống đồng và đâm đuống. Bác Nguyễn Văn Vị, 77 tuổi, trùm làng xoan Kim Đái, xã Kim Đức cho biết: "Trong bốn ngày qua, đội hát xoan của làng đã phục vụ hàng ngàn lượt du khách đến xem biểu diễn. Hát xoan ghẹo là "đặc sản" của quê hương đất Tổ nên chúng tôi luôn có ý thức gìn giữ, truyền lại cho lớp trẻ. Hằng năm, làng xoan Kim Đái đều tổ chức biểu diễn hát xoan tại lễ hội Đền Hùng để giới thiệu với du khách thập phương".

Trong những ngày chính hội, ngoài các hoạt động như thi đấu vật cổ truyền, thi bơi chải, thi gói và nấu bánh chưng, giã bánh dày…, tỉnh Phú Thọ còn tổ chức trình diễn các điệu múa dân gian, các lễ hội truyền thống trên quê hương đất Tổ. Những chàng trai, cô gái trong sắc phục truyền thống say sưa trong tiếng trống, tiếng cồng, tiếng chiêng và các đội múa lân tung tăng nhộn nhịp… như đưa du khách "trở lại" với nhịp sống thời văn minh lúa nước cổ xưa. Trước cổng trại văn hóa, đội văn nghệ quần chúng huyện Thanh Ba đã làm "say lòng" du khách với điệu "Múa Tiên". Trong giai điệu nhạc lễ trầm hùng, các thiếu nữ mặc bộ áo váy trắng, đầu đội mũ lông, dáng điệu uyển chuyển, thướt tha, khiến người xem liên tưởng đến công chúa Tiên Dung, Ngọc Hoa trong huyền tích của thời đại Hùng Vương. Hay điệu múa "Cây bông" của đội văn nghệ huyện Thanh Thủy, điệu múa "Lập tính" của đội văn nghệ huyện Tân Sơn cũng "nhuốm màu" cổ tích và huyền thoại. Trong đám đông du khách đứng vòng trong, vòng ngoài xem các đội trình diễn, tôi thấy có ba người nước ngoài cao to, tay cầm máy ảnh liên tục bấm máy. Qua trò chuyện, anh Mai-cơn Giô-dép, một trong ba người khách đến từ Ô-xtrây-li-a, cho biết: "Trong chương trình du lịch "Về miền lễ hội cội nguồn dân tộc Việt Nam" do 3 tỉnh Phú Thọ, Yên Bái và Lào Cai tổ chức, chúng tôi được biết tỉnh Phú Thọ tổ chức lễ hội Đền Hùng. Tôi đã đi tham quan một số nước, nhưng chưa thấy nước nào có chung một ngày "Quốc giỗ" như đất nước các bạn. Theo tôi, việc đất nước các bạn tổ chức lễ hội này cũng là một cách giáo dục truyền thống lịch sử rất tốt".

Cờ phướn, cờ hội phấp phới tung bay. Tiếng nhạc, tiếng trống, tiếng chiêng vang lên rộn rã. Để ngày hội lớn của dân tộc diễn ra trong không khí vui vẻ, văn minh, trật tự và thắm tình thân ái "đồng bào", bên cạnh lực lượng công an, là những cán bộ, chiến sĩ LLVT Quân khu 2 đã hết mình vì công việc chung. Trung tá Nguyễn Huy Hùng (Ban chỉ huy quân sự TP Việt Trì) 46 tuổi, 4 ngày qua anh cùng đồng đội luôn có mặt ở Đền Hùng để tham gia giữ gìn trật tự và phân luồng, phân tuyến giao thông. Khuôn mặt hơi hốc hác, đôi mắt thâm quầng do thức đêm mấy hôm liền, nhưng anh Hùng vẫn tỏ ra nhiệt tình: "Chúng tôi tự hào được sinh ra, lớn lên và công tác trên vùng đất Tổ. Nếu chỉ mấy ngày làm việc vất vả để đồng bào về dự lễ hội được vui vẻ, an toàn thì chúng tôi cảm thấy rất vinh dự, phấn khởi vì đã góp sức mình vào sự thành công của lễ hội và ngày Quốc giỗ của dân tộc".

Với tinh thần chu đáo, tận tụy của Ban tổ chức lễ hội, với tình cảm ấm áp và trách nhiệm cao của lãnh đạo Đảng, chính quyền cũng như người dân Phú Thọ, lễ hội Đền Hùng đã thực sự trở thành một lễ hội văn hóa tâm linh tiêu biểu nhất, có giá trị gắn kết cộng đồng lớn nhất của dân tộc ta.

Bài, ảnh: VĂN HẢI-TRƯƠNG ĐỊNH