QĐND - Biểu trưng (logo) là hình ảnh cô đọng, súc tích, biểu thị những dấu hiệu đặc trưng dễ nhận biết nhất đối với một ngành nghề, lĩnh vực, doanh nghiệp, đoàn thể, tổ chức hay một địa phương. Trong thời kỳ hội nhập quốc tế hiện nay, việc xây dựng, thiết kế các logo để quảng bá hình ảnh cho tổ chức, ngành nghề, địa phương mình là hết sức cần thiết. Thế nhưng, quanh câu chuyện sáng tác, sử dụng logo thời gian qua cũng có nhiều điều đáng bàn.

Logo tỉnh Vĩnh Phúc đang sử dụng vẫn còn hình tượng Hai Bà Trưng, danh nhân của huyện Mê Linh (Hà Nội).

1- Đầu năm 2011, sau hơn 4 tháng phát động, Tổng cục Du lịch (Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch) đã tổng kết và trao giải thưởng cuộc thi “Sáng tác tiêu đề và biểu trưng cho chương trình xúc tiến du lịch Việt Nam giai đoạn 2010-2015”. Vượt qua 413 tác phẩm của 223 tác giả trong và ngoài nước, logo hình ngôi sao 5 cánh kèm theo tiêu đề (slogan) “Việt Nam - Sự khác biệt Á Đông” (Vietnam - A Different Orient) của Công ty Cowan đã giành giải nhất.

Tuy nhiên, ngay sau khi logo này đoạt giải, nhiều chuyên gia, nhà quản lý du lịch và dư luận đã bày tỏ sự không hài lòng, thậm chí có người phản đối. Lý do được đưa ra là: Logo ngôi sao 5 cánh nhiều màu chưa phải là đặc trưng tiêu biểu cho thế mạnh du lịch biển, du lịch sinh thái và văn hóa của Việt Nam mà ngành du lịch muốn “đánh thức” trong giai đoạn 2010-2015. Mặt khác, khi đưa ra thăm dò dư luận rộng rãi trong ngành văn hóa - thể thao và du lịch và các phương tiện truyền thông, logo đoạt giải nhất chỉ chiếm khoảng 50% phiếu bầu chọn đồng ý - một tỷ lệ ở mức trung bình khiến Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch chưa thể chọn logo này đưa vào sử dụng chính thức. Theo Bộ trưởng Hoàng Tuấn Anh, logo du lịch không phải chỉ là một hình ảnh màu mè, đẹp đẽ, mà đó còn là niềm tự hào dân tộc, là hình ảnh thể hiện chiều sâu văn hóa và thương hiệu quốc gia. Do đó, cần phải có sự đầu tư nghiên cứu công phu, nghiêm túc để có một logo đáp ứng lòng mong đợi của ngành du lịch và toàn xã hội.

Nhìn logo này, thật khó để nhận biết ngay đây là biểu trưng của thành phố Hòa Bình.

2- Nếu ai đến thành phố Hòa Bình (tỉnh Hòa Bình) sẽ thấy logo của địa phương này là hình ảnh một cây cột điện cao thế đứng trên bờ đập chắn nước được giới hạn bởi một vòng tròn khép kín. Lấy hình tượng công trình Thủy điện Hòa Bình làm tiêu điểm, logo thành phố Hòa Bình có bố cục khá đơn điệu. Vào những năm 80 của thế kỷ trước, nếu logo này xuất hiện thì sẽ không có gì đáng nói. Bởi hồi đó, Thủy điện Hòa Bình được xem là niềm tự hào không riêng của tỉnh Hòa Bình.

Tuy vậy, ở nước ta hiện nay, ngoài Thủy điện Hòa Bình, còn có nhiều công trình thủy điện tầm cỡ khác như: Sơn La, Yaly, Trị An, Tuyên Quang… Do đó, nếu logo thành phố Hòa Bình chỉ với hình ảnh cây cột điện đứng trên bờ đập chắn nước mà không có bất cứ một từ ngữ nào đi kèm bên cạnh thì logo này bố trí ở các địa phương có các công trình thủy điện nêu trên cũng… không sao!

3- Năm 2007, tỉnh Vĩnh Phúc đã phát động rầm rộ cuộc thi sáng tác logo cho địa phương mình. Mẫu logo được tỉnh lựa chọn, đưa vào sử dụng phản ánh khá rõ nét và nổi bật về danh lam thắng cảnh và truyền thống lịch sử của Vĩnh Phúc vào thời điểm đó. Bởi “linh hồn” làm nên logo tỉnh Vĩnh Phúc là hình tượng Hai Bà Trưng cưỡi voi ra trận được cách điệu hóa khá điêu luyện. Thế nhưng, Hai Bà Trưng vốn gắn liền với huyện Mê Linh, một huyện của Vĩnh Phúc đã được sáp nhập về thủ đô Hà Nội từ đầu tháng 8-2008.

Logo du lịch Việt Nam giai đoạn 2010-2015 đoạt giải nhất nhưng vẫn chưa được đưa vào sử dụng.

Vậy mà đã 3 năm trôi qua, logo tỉnh Vĩnh Phúc vẫn xuất hiện ở trang thông tin điện tử của UBND tỉnh, trên bảng điện tử cổng chào “Wellcome to Vinhphuc” đoạn quốc lộ 2 giáp ranh với Hà Nội. Vì thế mới có ý kiến cho rằng, nếu tỉnh Vĩnh Phúc không thay logo mới, mà vẫn tiếp tục sử dụng logo có hình tượng Hai Bà Trưng thì khác nào “Hồn Trương Ba, da hàng thịt”?

***

Logo là biểu hiện những gì tinh túy nhất, điển hình nhất, tiêu biểu nhất của một địa phương, một ngành, một doanh nghiệp. Với bố cục đơn giản, dễ hiểu, mỗi logo luôn có tính khác biệt rõ ràng trong “thiên hình vạn trạng logo” để tạo nên điểm nhấn, sự khác biệt trong nhận thức, trong cảm nhận và trong cách tiếp cận, tiếp nhận của công chúng. Do có lợi thế về phong cảnh thiên nhiên, kiến trúc văn hóa và danh nhân lịch sử cùng với việc tổ chức cuộc thi chặt chẽ, lựa chọn công phu, chu đáo mà một số tỉnh, thành phố như: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Lào Cai, Hải Dương, Đồng Nai, Bình Thuận, Trà Vinh… hay một số địa phương cấp huyện như Sa Pa (Lào Cai), thành phố Thái Nguyên (tỉnh Thái Nguyên)… đã có logo của địa phương mình đạt được các tiêu chí trên, nên rất bắt mắt và tạo ấn tượng sâu đậm trong lòng công chúng.

Muốn có một logo thực sự là bản sắc, diện mạo, linh hồn của ngành nghề, địa phương cần phải tính toán khoa học về tính hợp lý, tính khả thi, tính thuyết phục, tính lâu bền của logo khi mang ứng dụng vào thực tiễn. Mặt khác, cần đầu tư trí tuệ công phu mới có thể tìm tòi, thiết kế được những logo có tính sáng tạo mới, không nhất thiết phải dựa vào những hiện thực có sẵn ở địa phương rồi “bê nguyên” vào mẫu logo. Việc quá mải miết chạy theo “mốt logo” rồi “bắt ép” cuộc thi phải có kết quả thì khác nào… hoa sớm nở rồi lại chóng tàn? Đấy là chưa nói đến sự lãng phí không cần thiết vì tổ chức cuộc thi mang nặng tính hình thức mà chưa tính đến hiệu quả ứng dụng và giá trị đích thực của logo.

Bài và ảnh: DU PHƯƠNG