Nghệ nhân Ngô Thị Nhi hát quan họ phục vụ khách qua điện thoại di động

Không cần chờ đến hội Lim, cũng chẳng phải đi hàng trăm cây số đến tận nơi hay dán mắt vào màn hình tivi để nghe hát. Chỉ bằng vài thao tác với chiếc điện thoại di động là bạn đã được thưởng thức những làn điệu dân ca quan họ Bắc Ninh sâu lắng, ân tình.

Hiện đại mà ân tình

Chúng tôi tìm về thôn Hòa Đình, thành phố Bắc Ninh, nơi đầu tiên ra đời câu lạc bộ (CLB) “Quan họ điện thoại” để tìm hiểu. Mặc dù công việc rất bận rộn, nhưng khi biết ý định của chúng tôi, người dân nơi đây tận tình chỉ dẫn địa điểm sinh hoạt của CLB Văn hóa Quan họ Hòa Đình.

Vừa đặt chân đến cửa, những âm thanh i...ì...i... vang lên rộn ràng. “Lần này các chị hai hát chưa được tốt lắm, lần sau nhớ phải tình cảm hơn một chút nữa nhé!”. Giọng ông Trần Văn Quyến, Chủ nhiệm CLB Văn hóa Quan họ Hòa Đình vang lên. Chưa kịp cất lời chào thì điện thoại của ông Quyến reo chuông. Sau một hồi trò chuyện, ông quay sang nói với các thành viên: “Quý khách có nhu cầu muốn nghe bài “Khách đến chơi nhà” các anh hai, chị hai chuẩn bị nhé!”. Vậy là hơn 20 người cùng đồng thanh hát bài “Khách đến chơi nhà” vào chiếc điện thoại di động đặt ở phía trước. Trong lúc chờ đợi, tôi quan sát và nhận thấy các liền anh, liền chị đều là người trung tuổi, chiếm đa số là các chị hai. Họ hát nhiệt tình, say sưa như đang ở trên sân khấu trong ngày hội vậy.

Qua ông Quyến, tôi được biết dịch vụ hát quan họ qua điện thoại ra đời từ năm 2005. Lần đó ông cùng anh chị em trong CLB Quan họ của thôn đi biểu diễn trên tỉnh, tình cờ được một người bạn cũ gợi ý thành lập CLB hát quan họ qua điện thoại để những người yêu quan họ ở xa có điều kiện được nghe hát trực tiếp. Ngẫm ra cũng có lý nên ông Quyến nhờ bạn cho số điện thoại của mình lên internet. “Thật bất ngờ, mấy ngày sau tôi nhận được cuộc điện thoại đầu tiên của một vị khách từ trong miền gọi ra. Quá phấn khởi và bất ngờ, tôi liền đạp xe đến từng nhà báo cho anh chị em được biết và hẹn buổi tối hôm đó sẽ phục vụ vị khách đầu tiên. Đêm đó tôi vui đến nỗi không còn muốn ngủ nữa”. Ông Quyến nói trong niềm phấn khởi.

Nghe quan họ mọi lúc mọi nơi

Từ lần đầu tiên hát quan họ qua điện thoại đến nay, lượng khán giả gọi đến số điện thoại của CLB mỗi ngày một đông hơn. Để đáp ứng đủ nhu cầu của công chúng yêu quan họ trong cả nước, CLB tăng tần suất hoạt động từ một buổi duy nhất vào tối chủ nhật hằng tuần lên 7 tối/tuần. Cho dù đang đứng ở bất cứ đâu, đồng bằng hay miền núi, trong nước hay ở nước ngoài, chỉ cần nơi đó có kết nối điện thoại là bạn có thể nghe hát quan họ trực tiếp.

Ông Quyến cho hay, bình quân mỗi ngày có khoảng 50 cuộc điện thoại gọi đến CLB mong muốn được nghe hát quan họ. Trong đó, không ít khách hàng là người ở nước ngoài gọi về như Mỹ, Ca-na-da, Anh, Pháp... Nhưng vì khả năng hiện nay còn hạn chế nên CLB chỉ đáp ứng được một phần nào các cuộc gọi đó. “CLB của chúng tôi chỉ hoạt động từ 20 giờ đến 22 giờ các buổi tối trong tuần. Nhiều khi khách gọi đến muộn quá, nhưng thấy người ta thiết tha, tôi lại lên sân thượng ngồi hát cho họ nghe. Có một chị ở Thành phố Hồ Chí Minh, sau khi mải mê nghe hát đến nỗi hết cả tiền điện thoại, một lúc sau lại thấy chị gọi lại nói: Bác ơi cháu vừa mới nạp tiền rồi, các bác hát cho cháu nghe thêm một bài nữa được không? Những lần như vậy chúng tôi vô cùng xúc động vì biết rằng vẫn còn rất nhiều người yêu quan họ quê mình”.

Hiện câu lạc bộ có hơn 50 thành viên với đủ mọi lứa tuổi, ngành nghề. Từ bác cán bộ về hưu đến các cháu thiếu nhi, cô hàng xén đến bác nông dân... Hầu hết họ đều là những nghệ sĩ không chuyên, nhưng tình yêu dành cho quan họ thì chẳng ai bằng.

Cô Đỗ Thị Phương - phóng viên Báo Bắc Ninh, một trong những thành viên của CLB cho biết. Trong tương lai, sẽ tổ chức, sắp xếp cho CLB hoạt động một cách quy củ, chuyên nghiệp hơn. Làm sao để phục vụ khách yêu quan họ được nhiều hơn. Khi đó, chỉ cần gọi đến số điện thoại 0953.296.338 hoặc 02413.246.329 mọi người sẽ được nghe hát quan họ trực tiếp bất cứ khi nào.

Khi tôi ngỏ ý hỏi người nghe có phải trả một khoản chi phí nào không? Các anh hai, chị hai vui vẻ nói: “Từ trước đến giờ chúng tôi chưa lấy tiền của ai. Vì khách gọi đến đã phải trả chi phí hơn 1.000 đồng/phút cước điện thoại rồi, mà một bài hát cũng phải mất 5 phút, nghĩa là gần 10.000 đồng/lần nghe, không phải ai cũng dám gọi. Nhưng nếu ai có điều kiện muốn đóng góp chút ít cho câu lạc bộ thì chúng tôi cũng vui lòng nhận”.

Hai tay đàn Trần Văn Quý và Trần Văn Thi thể hiện tài năng

Sau một thời gian ra đời tại Hòa Đình, phong trào hát quan họ qua điện thoại đã bắt đầu lan rộng sang các vùng lân cận như: Hòa Long, Phong Khê... Không chỉ các bạn trẻ mà cả những cụ già tóc đã muối sương, miệng móm mém vẫn tràn đầy nhiệt huyết phục vụ khách yêu quan họ. Hát phục vụ khán giả qua điện thoại đã trở nên quen thuộc với các nghệ sĩ quan họ Bắc Ninh. Được biết, các nghệ sĩ nổi tiếng như Thúy Cải, Thúy Hường, Quý Tráng, Duy Thường... cũng thường xuyên nhận được những cuộc điện thoại yêu cầu được phục vụ từ những khán giả yêu làn điệu dân ca quan họ mà không thể về Kinh Bắc.

Chúng tôi về làng Diềm, một trong những cái nôi của quan họ cổ tìm gặp cụ Ngô Thị Nhi - 89 tuổi, nghệ nhân cao tuổi nhất tỉnh Bắc Ninh còn nhớ được hơn 400 làn điệu quan họ cổ. Cụ trăn trở rằng, trong 6 người được chọn đi hát quan họ cổ để sưu tầm nghiên cứu thì 4 cụ đã mất, chỉ còn cụ và một cụ nữa ở làng bên. Cụ bảo giờ sức khỏe yếu lắm rồi, không còn hát hay được như ngày xưa nữa, nhưng thỉnh thoảng có khách muốn nghe quan họ cổ nên gọi vào số điện thoại của các con của cụ, cụ đều cố gắng giúp họ thỏa mong ước.

Bài và ảnh: NGUYÊN HUÂN - MAI THUYẾT