Có những tập sách, mặc dù được tập hợp từ những truyện viết rải rác trong một khoảng thời gian dài, nhưng lại như xâu chuỗi và tạo nên một thông điệp rõ nét, hướng người đọc quanh một trục tình cảm yêu thương tha thiết… "Người đàn bà trước biển" (NXB Quân đội nhân dân, 2007) của nhà văn Nguyễn Minh Ngọc là một tập truyện như thế.

Dấu ấn của cả tập truyện là những con người đối mặt với những cảnh đời nghiệt ngã, trớ trêu. Một chị Ngần đẹp như trăng rằm, nồng nàn, khao khát, đau đáu và mỏi mòn chờ chồng suốt một thời chiến tranh. Chờ được đến ngày sum họp, nhưng duyên phận khiến "bông hoa đẹp không kết trái", nên chị đành cắn răng ly hôn, để nhà chồng không tuyệt tự, để trở thành "bà trẻ" mát tay của lũ cháu, lũ chắt bên họ hàng bên chồng và để làm "mẹ già" tốt bụng của hai đứa con người chồng cũ. Một cậu Bích (Cỏ may) bao năm chiến trường vào sống, ra chết nhưng vẫn không phải là đảng viên, chỉ vì tính thẳng như ruột ngựa. Là người xốc vác, lo toan trôi chảy mọi "đại sự" của cả họ, nhưng nghiệp riêng thì "cả đời thất bại". Song, không vì thế mà oán thán, mà đánh mất phẩm cách cứng cỏi của mình. Một thiếu phụ đẹp, có chồng là phi công chiến đấu hy sinh (Người đàn bà trước biển); năm tháng trôi qua, nhờ nghị lực chị đã có một cuộc sống gia đình mới, thành đạt trong nghệ thuật, nhưng chị vẫn không sao quên được hình bóng người chồng yêu dấu của một thời,…

Nguyễn Minh Ngọc nhập ngũ vào cuối thời chiến tranh (2-1975) đầu thời hòa bình, từng khoác áo sinh viên đại học, tiếp tục theo nghiệp binh và trở thành cây bút chuyên nghiệp trong quân đội. Đến nay, anh đã có 8 đầu sách, gồm truyện ngắn, bút ký, truyện dài. Cuộc đời quân ngũ giúp anh có điều kiện tiếp xúc, đi nhiều và trải nghiệm. Vì thế mà không gian truyện của anh có biên độ rộng, trải dài suốt dọc Bắc , tạo nên lớp nhân vật đa dạng, sinh động và đậm cá tính. Từ cô gái thôn quê đằm thắm, xinh tươi đến các cậu sinh viên đói ăn, vui nhộn; từ người lính khảng khái đến ông chủ nhiệm hợp tác xã gian xảo; từ cậu bé chăn trâu thuộc hết các diễn biến của làng quê bé nhỏ, đến người cựu chiến binh Mỹ tìm lại "chiến trường xưa" lòng chất chứa hồi ức và ân hận,… Ở đâu, nhân vật của anh cũng theo thế mà bươn chải, mà tranh đấu, mà yêu thương và giàu lòng vị tha… Văn của Nguyễn Minh Ngọc mộc mạc, trong sáng và dí dỏm, xen lẫn bố cục sự kiện là những họa tiết dân gian với tục ngữ, liên tưởng tinh tế. Có những truyện viết khéo như một bản nhạc vui, kết hậu. Lại có truyện kết lửng để lại nỗi xót xa, quặn từng khúc ruột.

Song, có vẻ như Nguyễn Minh Ngọc hơi… tham. Không cần tới 16 truyện, 270 trang. Ngắt đi vài ba truyện "vô cớ" chắc hẳn "Người đàn bà trước biển" vẫn sẽ là một tập truyện ngắn hay, đầy đặn.

AN BÌNH MINH