Nhiều ngôi nhà mới đã phá vỡ cảnh quan của phố cổ Hà Nội.

Còn 930 ngày nữa là tới mốc kỷ niệm 1000 năm Thăng Long-Hà Nội. Bảng điện tử tính ngược thời gian đã được dựng, công phu hoành tráng ngay trước cổng Sở Văn hóa-Thể Thao và Du lịch (VHTTDL) Hà Nội (42 Hàng Dầu) như nhắc nhở người quản lý và toàn thể nhân dân về “trách nhiệm” canh cánh bên lòng.

Chúng ta đã có gì? Hà Nội đã làm được gì trong số 53 hạng mục theo bản kế hoạch về các công trình trọng điểm chào mừng 1000 năm Thăng Long-Hà Nội được lập từ năm 2001. Bản kế hoạch được lập ra khá tỉ mỉ, và còn được cẩn trọng ghi chú bên dưới: “Trong từng năm và từng giai đoạn, Thành phố và từng ngành sẽ chọn ra các công trình trọng yếu nhất để huy động lực lượng và tổ chức phong trào thi đua”. Ngoảnh đi ngoảnh lại còn chưa đầy 3 năm nữa là đến mốc hoàn thành, vậy mà đem những công trình trọng điểm làm được và chưa làm được ra đối chiếu với bản kế hoạch mới thấy việc chưa làm được thì nhiều, việc làm được chẳng bao nhiêu.

Tỉ dụ như ở khối văn hóa-xã hội có 13 hạng mục. Có 3 hạng mục liên quan đến vấn đề “tôn tạo”: Tôn tạo Khu di tích Cổ Loa; Tôn tạo khu di tích Thành cổ Hà Nội; Tôn tạo khu trọng điểm phố cổ Hà Nội. Tất cả đều có thời hạn chót vào năm 2009. Sau gần 8 năm tôn tạo, sửa chữa có thể tạm gọi là thành công trong việc giữ lại một vài nếp nhà cổ. Song vẫn còn đó những vấn đề “nóng bỏng” với nguy cơ làm mất đi không gian văn hóa vốn có. Ở phố cổ là vấn đề giãn dân, ở Loa Thành là nguy cơ bị “xâm cư”.

Tượng đài là thứ dễ thấy, trong số 5 tượng đài sẽ được dựng để chào mừng 1000 năm Thăng Long-Hà Nội thì mới chỉ có tượng đài Lý Thái Tổ được hoàn thành; tượng đài An Dương Vương; tượng đài Bác Hồ và Bác Tôn; Tượng đài Thánh Gióng; Tượng đài Thành phố vì Hòa Bình vẫn đang... nợ.

Công trình “Công viên lịch sử-văn hóa kỷ niệm 1000 năm Thăng Long-Hà Nội” khiến người dân vừa lo vừa ngờ. Lo bởi việc quy hoạch, các nhà quản lý chưa biết sẽ “ấn” công viên vào khu vực nào, ngờ bởi việc xây dựng cái công viên đó vẫn được treo lơ lửng trên đầu, chẳng biết bao giờ người ta mới quyết hạ xuống, mà hạ xuống là có giải tỏa, có đền bù...

Hai bộ phim truyện và phim tài liệu lịch sử về Thăng Long-Hà Nội, đến gần đây vẫn còn bàn cãi về kịch bản. Phim Lý Công Uẩn, vẫn chưa được bấm máy.

Bất cứ ai muốn có thêm thông tin về các công trình kỷ niệm 1000 năm Thăng Long-Hà Nội ghé qua cổng điện tử của Thành phố Hà Nội đều thấy buồn lòng. Mục “Các công trình trọng điểm” mấy năm gần đây cũng chưa được cập nhật!

Chúng tôi đã tìm phát ngôn viên, theo tôi hiểu giản dị là người có trách nhiệm, đứng đầu Ban chỉ đạo các công tác kỷ niệm 1000 năm Thăng Long-Hà Nội, ở đây là ông Hoàng Trọng Tuấn. Sau nhiều lần thoái thác, ông Tuấn giới thiệu tôi sang Sở VHTTDL Hà Nội. Ông phó giám đốc Sở trả lời: “Chúng tôi không phải chủ đầu tư, làm sao mà biết được”. Vậy thì trách nhiệm của ai? Trả lời: “Các công trình kỷ niệm 1000 năm Thăng Long-Hà Nội thuộc trách nhiệm sở Quy hoạch, sở Đầu tư... phải hỏi Chủ tịch Ủy ban (UBND TP Hà Nội) chứ sao lại hỏi chúng tôi”.

Trong buổi làm việc gần đây của Bộ trưởng Bộ VHTTDL với UBND Thành phố Hà Nội có đề cập đến các chương trình trọng tâm của ngành Văn hóa, vấn đề xây dựng quy hoạch hệ thống rạp chiếu bóng, rạp hát, hệ thống trang trí tuyên truyền cổ động, hoàn chỉnh quy hoạch hệ thống tượng đài, đài tưởng niệm; trong đó có một nội dung đặc biệt quan trọng liên quan đến các chương trình dự án trọng điểm kỷ niệm 1000 năm Thăng Long-Hà Nội là bảo tồn, tôn tạo và xây mới công trình văn hóa, di tích; tiếp tục đẩy nhanh tiến độ các chương trình, dự án, hoạt động chuẩn bị cho kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội.

Theo văn bản liên tịch giữa hai bên (UBND TP Hà Nội và Bộ VHTTDL), được ký vào ngày 19-9-2006, chương trình phối hợp có 23 đầu việc, bao gồm 45 hạng mục. Bộ VHTTDL (trước là Bộ VHTT) trực tiếp chỉ đạo thực hiện 8 nội dung-8 hạng mục, số còn lại do UBND TP Hà Nội trực tiếp chỉ đạo. Tính đến 18-2-2008, trong số 19/23 nội dung công việc được triển khai thực hiện, mới chỉ có việc giải phóng mặt bằng xây dựng Trường ĐH Sân khấu-Điện ảnh Hà Nội là đã hoàn thành. Mà việc này (giải phóng mặt bằng, xây dựng ĐH SK-ĐA) lại không phải là một trong các dự án trọng điểm của Thành phố hướng tới kỷ niệm 1000 năm Thăng Long-Hà Nội.

Trong khi chờ chiếc bảng điện tử đếm ngược thời gian trôi về số 0, thì người Hà Nội nói riêng và nhân dân cả nước nói chung phải tạm chấp nhận một thực tế là chưa đến 10% các công trình trọng điểm được hoàn thành đúng thời hạn. Trong 930 ngày nữa rất cần những biện pháp dứt khoát, quyết liệt đồng thời cũng phải chính xác của các ngành, các cấp, cùng với nhân dân thành phố để có được ngày Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long-Hà Nội nhiều ấn tượng.

Bài, ảnh: ĐÔNG HÀ