Giờ giải lao của các học viên Phân đội 1 (Trường sĩ quan Tăng-Thiết giáp).

Bài 2: Quy định có, bảo đảm thiếu

Quyết định 3425 (trước đây) đã quy định rất rõ ràng, cụ thể về định mức, tiêu chuẩn đời sống văn hóa, tinh thần ở mỗi loại hình đơn vị, từ cấp trung đội trở lên. Tưởng như không còn gì phải nói vì mọi quy định đều hiển nhiên như “hai năm rõ mười”, nhưng một số đơn vị vẫn “vận dụng linh hoạt, sáng tạo” một cách quá mức, khiến vật tư, trang bị phục vụ đời sống văn hóa, tinh thần nơi thì thừa, chỗ lại thiếu, thậm chí có đối tượng đáng được hưởng thụ thì lại không được cấp.

Cái thiếu, cái không

Chúng tôi đến Ban CHQS huyện Bình Liêu (Quảng Ninh) đúng vào thời điểm đơn vị vừa được cấp báo trong ngày. Vào phòng trực thông tin (chiều 22-7), qua kiểm kê, chúng tôi thấy có một tờ Báo Nhân Dân, 6 tờ báo Quân đội nhân dân hằng ngày, 6 tờ báo Quân đội nhân dân Cuối tuần (ra ngày Chủ nhật 26-7-2009) và hai tờ báo Quảng Ninh.

Theo Trung tá Hoàng Cao Khải, Chủ nhiệm chính trị Ban CHQS huyện thì: “Mỗi năm đơn vị được trên cấp 3 triệu đồng để mua báo chí và 1,3 triệu đồng mua báo Đảng, nhưng số tiền đó chỉ đủ chi cho một quý mua báo. Số tiền mua báo còn lại, chúng tôi phải trích từ nguồn ngân sách quốc phòng địa phương hằng năm”.

Chúng tôi hỏi anh Khải:

- Thiếu tiền mua báo như vậy, các anh có ý kiến gì đề nghị với cấp trên không?

Anh Khải bảo:

- Có ý kiến chứ, nhưng cấp trên chỉ nói một câu ngắn gọn: “Kinh phí chỉ có thế thôi”!

Đến Đơn vị B3 (Quân khu 3), chúng tôi thấy cơ bản đơn vị cấp khá đủ số lượng vật tư, trang bị phục vụ đời sống văn hóa, tinh thần theo Quyết định 3425. Tuy nhiên, qua khảo sát, tìm hiểu trực tiếp từ cơ quan đến cấp phân đội, đại đội mới phát hiện ra vẫn còn thiếu số lượng báo chí, vật tư, trang bị. Theo quy định, cấp đại đội và tương đương được cấp 4 loại trang bị, 15 loại vật tư và 8 loại báo. Nhưng ở Đại đội 14 thiếu đầu vi-đê-ô (VCD), tăng âm ka-ra-ô-kê và đàn ghi-ta gỗ.

Ở Đại đội 5 và Đại đội 6 (Phân đội 8), nơi thì không được cấp vật tư kẻ vẽ, nơi không được cấp giấy màu, còn các vật tư khác như: Tú lơ khơ, cờ tướng, cờ vua, dây đàn ghi-ta mỗi năm một đại đội chỉ được cấp từ 4 đến 6 bộ (thiếu từ 30 đến 60% so với quy định). Riêng báo chí, các đại đội này chỉ được cấp từ 6 đến 7 loại báo (thiếu 1 đến 2 loại báo so với quy định).

Vào Phòng Hồ Chí Minh của Phân đội 8, chúng tôi đếm được 14 loại báo và tạp chí (thiếu 2 loại báo so với quy định). Còn trong số 22 loại trang bị, vật tư theo quy định, Phân đội 8 không có ra-đi-ô cát-xét và nhiều loại không được cấp, hoặc cấp không đủ như: Đàn ghi-ta gỗ, cờ tướng, cờ vua, tú lơ khơ, dây đàn ghi-ta...

So với Quyết định 3425 và qua tìm hiểu thực tế ở Đơn vị H18, chúng tôi thấy Đại đội 10 thiếu một loại báo, thư viện trung đoàn thiếu 3 loại báo, tạp chí. Còn ở thư viện Đoàn B61 (Quân chủng Phòng không-Không quân) thiếu tới 5 loại báo, tạp chí. Ở các đại đội học viên thuộc Phân đội 1 (Trường sĩ quan Tăng-Thiết giáp) thiếu 2 loại báo. Riêng Phòng Hồ Chí Minh của Phân đội 1 ở trường này cũng thiếu 3 loại báo.

Khi chúng tôi hỏi vì sao đơn vị lại thiếu đầu báo so với quy định thì Thiếu tá Nguyễn Mạnh Hiến, Trưởng ban Tuyên huấn, Phòng chính trị Trường sĩ quan Tăng-Thiết giáp, cho biết:

- Vì nhà trường chỉ được cấp trên bảo đảm 80% kinh phí báo chí nên chúng tôi không đủ tiền để mua đủ số lượng đầu báo cho các đơn vị cơ sở theo đúng Quyết định 3425 của Bộ Quốc phòng.

Nhưng vẫn có nơi... vượt tiêu chuẩn

Cấp đại đội thường thiếu loại báo so với định mức bộ đội được hưởng, nhưng ở khối cơ quan và chỉ huy đơn vị lại có những loại báo... vượt tiêu chuẩn. Chẳng hạn như ở Ban Chính trị Đơn vị B3 hiện tại có 6 loại báo là: Nhân Dân, Quân đội nhân dân, Tiền Phong, Quảng Ninh, Sự kiện và Nhân chứng, Tạp chí Văn nghệ Quân đội (so với Quyết định 3425 thừa 2 loại báo). Riêng đồng chí chỉ huy cao nhất đơn vị này ngoài 2 tờ Nhân Dân, Quân đội nhân dân còn được cấp thêm tờ Công an nhân dân và Pháp luật.

Chiến sĩ Phân đội 7-Đơn vị B3 (Quân khu 3) xem truyền hình trong ngày nghỉ.

Phòng Chính trị Đoàn B61 (Quân chủng PK-KQ) có 6 loại báo, thừa 2 loại báo so với quy định. Đối với chỉ huy Đoàn, ngoài số lượng đầu báo theo tiêu chuẩn chung, còn được cấp thêm 2 tờ báo là Công an nhân dân và An ninh thế giới.

Một cán bộ tuyên huấn ở một đơn vị cơ sở (xin được giấu tên) bày tỏ với chúng tôi rất thành thật:

- Theo quy định thì một số đồng chí chỉ huy đơn vị không được cấp những tờ báo vượt tiêu chuẩn, nhưng vì thủ trưởng bảo “đặt báo” mà cấp dưới không thi hành mệnh lệnh cấp trên thì... Đây là vấn đề rất tế nhị và “nhạy cảm”. Chỉ có người trong cuộc như “cánh trợ lý” chúng tôi mới thấu hiểu “nỗi niềm riêng” thôi.

Quy định thì có, bảo đảm lại chưa đủ

Trò chuyện với chúng tôi, những người trực tiếp làm công tác bảo đảm đời sống văn hóa, tinh thần ở đơn vị không khỏi băn khoăn, trăn trở trước thực trạng: Bảo đảm thiếu so với quy định; có trang bị được cấp nhưng đã quá niên hạn sử dụng mà không được cấp lại; có trang bị sau khi sử dụng trong thời gian ngắn mà đã bị hư hỏng do chất lượng thấp.

Trung tá Hoàng Văn Hiển, Trưởng ban Tuyên huấn Đoàn kinh tế- quốc phòng B27 (Quân khu 3) cho biết: Đoàn có một tổ chiếu phim, nhưng không được biên chế nhân viên chiếu phim và nhân viên lái xe kiêm máy nổ (theo quy định). Mỗi lần muốn cử tổ này đi chiếu phim phục vụ bộ đội và nhân dân ở các cụm trong vùng dự án, Phòng Chính trị lại phải “mượn” lái xe và cử một nhân viên khác đi làm thay nhiệm vụ.

Cơ quan Đoàn bộ B61 được cấp bộ tăng âm truyền thanh 200W từ năm 1996, đến nay đã qua 13 năm sử dụng mà vẫn chưa được cấp mới (theo niên hạn sử dụng chỉ có 5 năm). Trong khi đó, 2 chiếc ca-mê-ra được cấp năm 2004 và 2005 do chất lượng “có vấn đề” nên mau chóng xuống cấp. “Tôi rất mong cấp trên quan tâm đến chất lượng trang bị, nhất là các trang bị đắt tiền trước khi cấp cho các đơn vị”-Trung tá Nguyễn Thái Hưng, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Đoàn B61 nói.

Chủ nhiệm Chính trị Ban CHQS huyện Bình Liêu (Quảng Ninh)-Trung tá Hoàng Cao Khải “than phiền” với chúng tôi: Năm 2006, đơn vị được trên cấp cho một chiếc ca-mê-ra cũ, vì chất lượng thấp nên không thể sử dụng được và đành phải xếp trong kho.

Cũng theo quy định, ở cơ quan trung đoàn, lữ đoàn và tương đương được cấp 4 loại nhạc cụ dân tộc (sáo trúc, nhị, hồ, đàn bầu), nhưng trên thực tế ở Đơn vị B3 và Đơn vị H18 “Quy định vậy mà không phải vậy”!

Chủ nhiệm Chính trị Đơn vị B3-Thiếu tá Nguyễn Văn Tý cho rằng, các trang thiết bị điện tử như tăng âm truyền thanh, tăng âm hội trường, đài cát-xét, ti vi, đầu ka-ra-ô-kê... dễ gặp “sự cố” và hư hỏng do phải sử dụng với mật độ thường xuyên. Do không có nhân viên chuyên môn kiểm tra bảo dưỡng định kỳ, vì thế cái nào trục trặc đơn vị phải tự bỏ tiền ra sửa chữa, nếu cái nào hỏng hóc nhiều thì để đấy chờ ngày... thanh lý!

Nói về việc bảo đảm kinh phí báo chí còn thiếu so với quy định, một cán bộ có thâm niên làm tuyên huấn ở đơn vị hơn 10 năm, tâm sự với chúng tôi: Trong hội nghị chuyên ngành, anh từng phát biểu ý kiến hỏi về lý do tại sao đơn vị chỉ được trên bảo đảm khoảng 80% kinh phí báo chí thì cấp trên lý giải rằng: Nếu làm đúng ba-rem thì “các khoản chi phí phát sinh khác” ai sẽ “tự nguyện bỏ tiền túi cá nhân” ra chi? Nói thế, mong các đồng chí “tự hiểu” và thông cảm (!)

Vẫn biết, chỉ huy các đơn vị phải giải quyết bao mối quan hệ “tế nhị”. Nhưng theo chúng tôi, có thể vận dụng trích nguồn thu từ tăng gia sản xuất của đơn vị để giải quyết các chi phí phát sinh. Đối với khoản kinh phí báo chí nói riêng và nguồn kinh phí bảo đảm mua vật tư, trang bị phục vụ đời sống văn hóa, tinh thần nói chung là ngân sách quốc phòng nên cần phải được sử dụng đúng mục đích, quản lý chặt chẽ theo đúng Quyết định 3425 của Bộ Quốc phòng và Hướng dẫn 234 của Tổng cục Chính trị.

Phóng sự điều tra của THIỆN VĂN

Bài 3: Hướng mạnh về cơ sở, quan tâm hơn đến bộ đội
Bài 1:Nhận thức đúng, nhưng chưa đủ