Ông Sầm Dừn biểu diễn làn điệu sình ca cùng chiếc trống cổ.

Tiếng chim rừng hót véo von trên những tán lá trong sương sớm. Thanh niên dân tộc Cao Lan ở làng Mãn Hóa (xã Đại Phú, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang) đang tập hát sình ca chuẩn bị cho ngày hội. Rất nhiều bài hát mà họ đang say sưa thể hiện là do nghệ nhân Sầm Dừn sáng tác.

Gia đình ông Sầm Dừn hiện đang giữ một chiếc trống cổ bằng sành của dân tộc Cao Lan cùng hơn 100 vật phẩm cổ truyền khác. Cái trống được gia đình ông giữ gìn qua nhiều thế hệ như một báu vật của cộng đồng người Cao Lan. Ông Dừn kể: “Bà con tin rằng cái trống chứa linh hồn những người đã khuất, nếu đánh trống vào những thời điểm khác, hồn người chết và thần núi sẽ hiện về bắt dân bản”.

Khi bản làng thưa dần những khúc hát sình ca, ông Dừn lo lắng giai điệu cổ truyền của bản làng bị mai một. Vậy là ông lặn lội đi sưu tầm lại những cuốn sách cổ ghi chép những bài hát sình ca rồi chọn ngày lành, khấn xin thần linh bỏ hủ tục chỉ được đánh trống thiêng trong hội xuân, các đám tang và lễ mừng cơm mới. Rồi ông mang trống ra, vừa đánh vừa hát và múa những làn điệu sình ca. Dân bản đổ đến xem ngày càng đông. Từ đó ông đem trống thiêng ra sử dụng thường xuyên, cả khi truyền dạy những làn điệu sình ca cổ cho thanh niên.

Niềm đam mê hát sình ca đã thôi thúc ông sáng tác và dàn dựng nhiều tác phẩm mang đậm nét văn hóa truyền thống của người Cao Lan. Ông liên tục được Nhà văn hóa tỉnh Tuyên Quang mời tham gia Liên hoan văn hóa các dân tộc vùng Đông Bắc và thường đoạt giải cao. Với tư cách là nhạc trưởng của đội văn nghệ địa phương, ông đã hướng dẫn thanh niên hát và trình diễn các loại hình nghệ thuật của dân tộc Cao Lan như múa kiếm, múa cờ, múa trống. Tác phẩm “Khai đèn” do ông sáng tác và dàn dựng đoạt huy chương vàng tại Liên hoan văn hóa các dân tộc vùng Đông Bắc, tổ chức ở Quảng Ninh năm 2002. Tác phẩm hát - múa “Khai lộ” do ông dàn dựng cũng đoạt huy chương vàng năm 2004 tại Liên hoan văn hóa các dân tộc vùng Đông Bắc tổ chức ở Cao Bằng.

Ông Dừn tâm sự với tôi: “Đội văn nghệ của chúng tôi giành được nhiều giải thưởng là niềm vui lớn của cả bản làng. Nhưng đáng mừng hơn là giai điệu sình ca của người Cao Lan không bị thất truyền. Đó cũng là một cách để giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ hôm nay”.

Bài và ảnh: HOÀNG TRUNG HIẾU