QĐND - Làng Rọng quê tôi nằm trong vùng hạ lưu sông Thái Bình, thuộc huyện Tứ Kỳ (Hải Dương), từ xa xưa, do có thiên nhiên ưu đãi nên cây cối xanh tốt quanh năm, chim chóc quần tụ. Bà con thôn dân cần cù lao động..., “Nhà tranh gốc mít” tồn tại bao đời với tình làng nghĩa xóm và những thành tích đánh giặc, giữ làng, sử sách còn ghi.

Hơn chục năm nay, đường đi lối lại, nhà cửa trong xóm “bê tông hóa” với tốc độ khá nhanh. Màu xanh của tre pheo dần dà trở thành ký ức xa xăm cùng với tiếng chim chóc một thời líu lô ríu rít và tiếng võng đưa kẽo kẹt trưa hè... Nhưng rồi, vóc dáng làng tôi cũng đã lại có sự chuyển động, bắt đầu từ thực hiện chủ trương của trên về xây dựng nông thôn mới. Quy hoạch điện-đường-trường-trạm... cần khá nhiều xi măng, sắt thép, công xá, cả xóm đồng lòng quyết tâm “khó khăn khắc phục”. Nhưng bà con cũng chú tâm đến ý kiến của các bậc cao niên: “Phải trồng cây cho bóng mát. Làng nông thôn là phải có cây cối, chim chóc”. Một bác trai nói: “Ngày xưa có câu hát: “Trong lũy tre xanh/ Có con sáo sậu nó hót thanh thanh/ Chúng ta yêu lũy tre xanh/ Yêu làng, yêu xóm, yêu anh đi cày”, nói về nông thôn còn gì hay hơn thế. Mỗi thời có một bậc văn minh tương ứng. Nông thôn ngày nay đã có điện và cơ khí... cũng cần phải có tình quê như thế và hơn thế. Mà tình quê nông thôn bao giờ cũng gắn kết, được nuôi dưỡng trong người và cảnh đặc trưng nông thôn, trong đó có cây cối, chim trời, cá nước... Nông thôn mới cũng cần tiếng chim ca”.

Anh Khỏe-cựu chiến binh, bày tỏ tán thành với các cụ và nêu kinh nghiệm xây dựng doanh trại xanh-sạch-đẹp hồi anh tại ngũ. Anh nhấn mạnh: Đặt yếu tố “xanh” lên hàng đầu là có ý coi trọng việc trồng cây. Cây xanh sẽ điều hòa khí hậu ở làng, nhất là những ngày hè nhiệt độ ngoài trời tăng cao thêm do bê tông, mái tôn... hấp thụ nắng mặt trời. Anh kể: Bộ đội rời thao trường nắng nôi, về doanh trại được cảm nhận quang cảnh tươi xanh mát mẻ, có tiếng chim hót thì quên cái mệt. Ở nông thôn, dù có hiện đại hóa thì nghề nông cũng không thể đoạn tuyệt cái sự “Bán mặt cho đất bán lưng cho trời” giữa chang chang nắng. Những lúc như vậy, ngẩng đầu nhìn thấy cây xanh, cảm xúc sẽ thêm màu lãng mạn...

Từ ý kiến của các cụ và anh Khỏe, mọi người sôi nổi hiến kế theo hướng vận dụng “xanh-sạch-đẹp”, đề xuất trồng cây ở trường học, những điểm công cộng, dọc đường giao thông chính, trong khu đình chùa, quanh nghĩa trang; không trồng các loại cây có độc tố và cần chú ý việc xử lý lá rụng.

Mới rồi, tôi về quê, đến thăm nhà ông Phạm Huy Tưởng ở cuối làng, thấy trên sân có bộ dụng cụ bẫy chim, chủ nhà đang tiếp một anh thanh niên ở... ngoài vườn. Họ tâm đắc quan sát đôi chim chào mào mổ quả đu đủ chín trên cây chốc chốc lại hót líu lô. Thì ra ông Tưởng đang vận động anh thợ bẫy chim nên bỏ nghề. Chí ít cũng không nên đến xóm ông đánh bắt chim, vì người dân ở đây đã đồng lòng bảo vệ chim chóc, trồng cây để gọi chim về. Nghe ông Tưởng nói: “Nhiều bà con khi thu hoạch hoa quả chín đã dành lại một ít trên cây để chim ăn”, bất giác tôi nghĩ: “Đất lành chim đậu”.

PHẠM XƯỞNG