Nhớ một chiều Tây Bắc- Tranh : Phan Kế An

Miền Tây Bắc của đất nước ta, phía bắc giáp giới tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), phía nam giáp tỉnh Phong Sa Lỳ (Lào), chạy dài đến tận thung lũng sông Cả ở địa đầu dãy Trường Sơn. Đây là miền đất của những ngọn núi cao và cao nguyên. Dãy Hoàng Liên Sơn dài 180km, có các đỉnh cao từ 2.800m đến hơn 3.000m. Dãy núi sông Mã đỉnh cao nhất 1.800m, dài đến 300km, tỏa rộng sang cả Sầm Nưa (Lào), lan dài đến tận miền thượng du hai tỉnh Thanh Hóa và Nghệ An. Giữa hai mạch núi đồ sộ ấy là một vùng núi thấp, rất rộng lớn thuộc lưu vực sông Đà và một dãy cao nguyên đá vôi chạy suốt từ Phong Thổ (Lai Châu) đến Thanh Hóa dài 400km, rộng từ 10 đến 25km, cao từ 600 đến 100m. Các sông ở miền Tây Bắc, tiêu biểu là sông Đà và sông Mã, thật hào sảng và bí hiểm (đặc trưng riêng của những con sông chảy qua miền núi đá vôi), đang chảy thật rõ ràng trên bề mặt đất bỗng ầm ầm lao xuống một hố sâu thăm thẳm (mất tích) để rồi xuất hiện ở một nơi nào đó dưới chân một thung lũng kín hay chân cao nguyên... để lại cho đời khái niệm “cửa biến” và “cửa hiện”. Núi thế, sông vậy cho nên thổ nhưỡng, động vật, thực vật ở miền Tây Bắc thật đa dạng, phong phú do được phân bố theo những vành đai thẳng đứng khác nhau.

Miền Tây Bắc là địa bàn cư trú của các dân tộc Kinh, Thái, Mường, Tày, Nùng, Mông.... Bao đời nay, đồng bào các dân tộc nơi đây vừa hòa hợp, vừa đấu tranh với thiên nhiên để tồn tại và phát triển; để làm nên vẻ đẹp của sắc văn hóa cộng đồng các dân tộc Việt Nam trên địa bàn miền tây xa xôi của Tổ quốc; dẫu trải qua biết bao bão tố, thăng trầm của lịch sử vẫn giữ vững và phát huy cái hay, cái đẹp riêng mang hồn Tây Bắc.

Chính vẻ đẹp tự nhiên và vẻ đẹp văn hóa của miền Tây Bắc là suối nguồn mát lành tiếp thêm sức mạnh cho Bộ đội cụ Hồ khi nhận nhiệm vụ tiến vào miền Tây Bắc giải phóng nhân dân các dân tộc khỏi ách thống trị tàn bạo của thực dân, phong kiến trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1945-1954). Từ những bước chân âm thầm, len lỏi trong các bản làng Tây Bắc xa xôi, hẻo lánh của các chiến sĩ trong những Đội tuyên truyền Tây Tiến những năm 1946-1947... đến những bước chân vạm vỡ của các chiến sĩ trong các Đại đoàn 308, 312, 316 quân chủ lực tiến vào giải phóng Tây Bắc năm 1952, vang ca bài hát Qua miền Tây Bắc núi vút ngàn trùng xa..., đến chiến dịch Điện Biên phủ 1954, bộ đội cùng dân công mọi miền đất nước hát vang bài ca Hò kéo pháo... là những thời khắc lịch sử thiêng liêng của Tây Bắc.

Trong những năm này, đồng bào các dân tộc Tây Bắc đã vượt lên bom đạn của kẻ thù, vượt lên khó khăn gian khổ một lòng hướng về cách mạng, đoàn kết ủng hộ bộ đội tiến lên tiêu diệt quân thù. Trong chiến dịch Tây Bắc, riêng mặt đảm bảo hậu cần, nhờ sự giúp đỡ nhân dân các dân tộc Tây Bắc, ta đã đảm bảo được 6.060 tấn gạo, 140 tấn muối, 238 tấn vũ khí, đạn dược, 1.050 trâu bò, 471 lợn, huy động 67.500 dân công bằng 1.892.000 ngày công. Trong chiến dịch Điện Biên phủ lịch sử, để bảo đảm lương thực cho bộ đội ta ăn no đánh thắng, người dân Tây Bắc đã tình nguyện vét cả thóc giống cung cấp cho bộ đội. Riêng các tỉnh ở miền Tây Bắc đã cung cấp cho chiến dịch 7.311 tấn gạo, chiếm 43% tổng số gạo sử dụng nơi mặt trận. Chính nhờ vào thiên nhiên Tây Bắc, văn hóa Tây Bắc, tấm lòng thơm thảo của bà con các dân tộc Tây Bắc với Đảng, với Bác Hồ, với bộ đội... mà lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta có thêm một Điện Biên chấn động địa cầu, tiếp sau những Bạch Đằng, Chi Lăng, Đống Đa... oai hùng.

Ngày nay, tự hào với truyền thống của miền Tây Bắc anh hùng, của chiến thắng Điện Biên Phủ lịch sử, đồng bào các dân tộc Tây Bắc luôn đoàn kết, sát cánh bên nhau xây dựng Tây Bắc trở thành một địa bàn giàu về kinh tế, vững mạnh về quốc phòng-an ninh, phát triển về văn hóa-xã hội. Hoa Ban miền Tây Bắc không bao giờ vơi mỗi độ xuân về... khiến tâm hồn người chiến sĩ không thôi lay động./.

Nguyễn Thế Vỵ