Không ồn ào, không bụi bặm, không hàng quán. Thoáng rộng, bóng cây sum sê bóng mát, cánh bướm chấp chới, nắng gió dìu dịu. Đó là khung cảnh các ngõ nhỏ nối với nhau như bàn cờ ở cụm dân cư khối 8 (phường Trường Thi, thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An) giữa mùa hạ và mùa thu.

Tôi biết các ngõ nhỏ ở nơi đây là do có bận đến khối 8 thăm gia đình ông Phan Xuyến Thanh Đồng là cộng tác viên lâu năm, rất tích cực của báo Quân đội nhân dân. Hơn nữa, ông lại cùng với các cựu chiến binh của khối 8 đã tham gia tổ chức sinh hoạt câu lạc bộ đọc báo Quân đội nhân dân, tính đến nay, hơn 5 năm rồi. Khác với nhiều nhà trong khối 8, nhà ông có một cây ổi thấp, quả sai trĩu cành. Ông hàn huyên với chúng tôi ngay dưới gốc ổi, quả mới ương ương, quả đã chín vàng, hương thơm như hương thị. Tôi lựa lời chia sẻ niềm vui với ông là mới được xem ở quầy sách ngoài phố có bán cuốn sách “Tuổi nhỏ thành Vinh” của ông. Nhìn tôi, ông mỉm cười nói: “Quỹ thời gian của tôi còn ít lắm anh ạ. Ngày ngày phải chống chọi với đủ bệnh tật nhưng tôi vẫn tranh thủ đọc và viết. Từ khi về nghỉ hưu, tôi rút ruột mình ra để viết, nhưng tôi cũng băn khoăn rằng, có thể mình lạc hậu về cách viết so với lớp trẻ”. Ông cầm bút viết báo, viết sách trên vùng quê chiến sĩ Quân khu 4 mấy chục năm rồi, thế nhưng vẫn khiêm nhường đến thế!

Buổi chiều hôm ấy, chúng tôi còn đi xe máy lòng vòng qua nhiều ngõ ngách của thành Vinh, háo hức tới thăm nhạc sĩ Ánh Dương. Trước cửa nhà ông có con đường khá rộng. Lúc chúng tôi đến, ông đang hàn huyên với một nhà thơ không chuyên nghiệp. Dường như ông đã phổ nhạc bài thơ nào đó của nhà thơ ấy thì phải? Nhà báo Thuận Thắng và tôi lựa lời đề nghị ông cho biết, ông đã sáng tác ca khúc nổi tiếng “Chào em cô gái Lam Hồng” như thế nào? Chúng tôi những tưởng ông sẽ kể tỉ mỉ mọi điều quanh việc sáng tác ca khúc ấy giữa những ngày quân và dân Quân khu 4 sục sôi khí thế chiến đấu, tất cả hướng về tiền tuyến lớn. Nhưng ông rất khiêm tốn chỉ kể vắn tắt về hoàn cảnh sáng tác ca khúc “Chào em cô gái Lam Hồng”, sau đó dành thời gian say sưa tâm sự với chúng tôi về những sáng tác của anh em đồng đội, đồng nghiệp trong thời kỳ chiến tranh, trong đó có ca khúc “Con cua đá” của các tác giả sống và chiến đấu trên đảo Cồn Cỏ anh hùng.

Cảm nhận mỗi ngõ nhỏ Thành Vinh mỗi mùa lại mỗi khác. Tất nhiên, trong mỗi ngõ nhỏ ấy có bao nhiêu gia đình, bao nhiêu cựu chiến binh, bao nhiêu cựu quân nhân, có thể, sẽ có bao nhiêu điều đáng nói về họ. Chẳng hạn như các cựu chiến binh: Nhà báo Phan Xuyến Thanh Đồng, nhạc sĩ Ánh Dương mà chúng tôi vừa kể. Trong mỗi ngõ nhỏ Thành Vinh, có những con người như thế, càng khiến chúng tôi không dễ quên ngõ nhỏ nơi này.

LÃ BÁ TÌNH