Nghệ thuật múa rối làng Gia. Ảnh: Internet

Múa rối nước-một nghệ thuật dân gian độc đáo-tiêu biểu cho nền văn minh lúa nước Việt Nam. Phường múa rối làng Gia quê tôi (Thạch Thất, Hà Nội) ra đời trên miền quê yên ả, những cánh đồng thơm nức lúa ngô hàng trăm năm nay, trở thành niềm tự hào của bao thế hệ quê hương văn hiến.

Múa rối nước là một nghệ thuật biểu diễn bằng con rối trên mặt nước, kết hợp kỳ ảo của cả hai yếu tố: Rối và nước. Sân khấu của rối nước chính là những mặt ao, hồ đã trở nên thân thiết với làng quê. Đó là nét độc đáo có một không hai của rối nước, quyện chặt giữa nghệ thuật và tâm hồn người nông dân. Vào những ngày lễ, tết hằng năm, tại ao làng trước sân đình thôn quê tôi bao giờ cũng diễn ra ngày hội của Múa rối nước. Vào ngày hội đó, cảnh tượng quanh ao làng thật náo nhiệt. Tất cả nhân dân trong làng và vùng lân cận, các cụ ông, cụ bà, thanh niên nam nữ, trẻ nhỏ ai cũng háo hức chờ đón buổi biểu diễn như đã hẹn mà đến. Mặt ao làng tĩnh lặng nay bỗng rộn ràng tiếng trống, tiếng chiêng, câu hát dân ca nghe thật rạo rực, mời gọi... Ở giữa ao làng ấy là một ngôi chùa bằng đá ong đã rêu phong theo mưa gió thời gian-thường được gọi với cái tên là Thủy Đình-cũng chính là sân khấu của múa rối nước. Xung quanh bờ người xem đã đứng đông đúc, náo nhiệt, tiếng cười nói râm ran cả một vùng. Tiếng trống hồi nổi lên mỗi lúc một rộn ràng. Từ trong Thủy Đình, rẽ tấm mành trúc, những con rối bắt đầu trổ tài biểu diễn. Người xem như lặng đi, hòa tâm hồn mình vào những màn biểu diễn của những con rối mà chứa đựng trong đó cả tâm hồn quê hương, nếp sống sinh hoạt lao động của người dân thôn quê. Con trâu, cái cày, cái nơm úp cá... đã trở nên quá đỗi thân thuộc với người nông dân, dưới bàn tay điều khiển của nghệ nhân-nông dân, các con rối trở nên đẹp đẽ và thân thiết biết bao. Còn nguyên hình ảnh Trên đồng cạn, dưới đồng sâu, chồng cày vợ cấy con trâu đi bừa tiêu biểu cho hạnh phúc giản dị của những người một nắng hai sương làm nên hạt lúa dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần. Đó là nét ẩn dụ sâu xa mà những nghệ nhân đã gửi gắm vào trong những con rối-với một tâm hồn thật mãnh liệt, thâm trầm mang đậm chất dân gian của một vùng quê. Phường rối làng tôi lưu giữ bí truyền về những nét độc đáo phường rối của mình về kỹ thuật, nghệ thuật như tiết mục cờ từ dưới nước mọc lên không ướt, rồng phun nước, rước kiệu...

Phường rối quê tôi ra đời từ ao làng, với sự độc đáo của loại hình nghệ thuật này đã vươn ra trên phạm vi quốc tế. Phường rối làng Gia đã được các tổ chức liên hiệp về nghệ thuật mời sang biểu diễn ở rất nhiều nước như I-ta-li-a, Nhật Bản, Nga... Ở đâu phường rối cũng nhận được sự chào đón nồng nhiệt và sự khen ngợi của bạn bè và giới nghệ thuật nước bạn. Ngày nay, những nghệ nhân làng rối đã bắt đầu phổ biến rộng rãi về nghề cho con cháu, cả với những nhà nghiên cứu trẻ. Chắc chắn, cùng với sự quan tâm, tạo điều kiện của các cấp chính quyền và sự trân trọng với nghệ thuật truyền thống quý báu của cha ông, phường rối làng Gia sẽ tồn tại và phát triển mãi mãi cùng quê hương, ao làng sân đình quê tôi.