Minh họa: LÊ HẢI

Năm nay nóng, thu đến muộn. Cuối tháng tám mà vẫn nắng gay gắt. Không thấy khoảng trời thu xanh thẳm và mây nhởn nhơ bay, chỉ thấy cái hầm hập xô bồ và bụi bặm của dòng đời xuôi ngược. Hôm nay thì thật đã là thu. Những cơn gió làm trời trở mát được dự báo từ ngày hôm qua. Cứ ngong ngóng phấp phỏng chờ. Muốn một sự thay đổi. Cứ mong mãi một sự thay đổi! Cái không khí oi bức này thật là ngột ngạt. Rồi đêm dài cũng lặng lẽ trôi. Gần sáng cảm thấy lạnh. Mơ màng quơ tấm chăn đơn thì lại nghe văng vẳng trên cành cao ngoài kia tiếng chim hót. Bừng tỉnh. Cái mong ngóng đã đến. Cây xao xác lá, nhẹ nhàng thôi, phe phẩy thôi mà khác hẳn cái tiếng ù ù của quạt máy làm tai như quánh đặc lại, làm người như mụ đi. Nghe tiếng chim hót gọi bạn mà lâng lâng trong lòng. Ngẩng lên cao. Một cái gì như vừa mới chợt qua. Cái tinh khôi của cuộc hẹn hò, cái nắm tay và lời nói đầu tiên của thời thơ ngây, tuổi học trò về tình yêu có lẽ cũng véo von, thanh khiết như tiếng chim buổi sáng nay. Bồi hồi một thuở chưa xa, cái thời sao mà trong trắng...

Mặt trời còn chưa lên. Ta như nhìn thấu cái trong suốt của không khí ta đang thở. Gió. Đúng là gió mùa thu. Chắc giờ này vẫn nhiều đứa bé ở tuổi nằm nôi đang trong vòng tay mẹ. Cứ ngủ ngoan đi!

Lá bay. Thi thoảng những con gió mạnh hơn sự ve vuốt một ít làm bay những cánh lá. Đẹp kì diệu! Nhìn theo những cánh lá bay mà thầm ước, sao ta cũng được mỏng manh nhẹ nhàng như thế. Hương đất trời mới thanh cao làm sao! Những chiếc lá thả mình xuống thảm cỏ êm ả. Vạt cỏ xanh bên lối đi nhỏ nhoi nhưng mơn mởn cố khoe với đời sức sống mãnh liệt của mình. Những vệt cỏ an ủi tâm hồn ta. “Cần gì đâu đua chen lên cao làm cây cao bóng cả, cứ nhỏ nhoi như tôi vẫn có ích cho đời”. Đôi khi, đậu trên những nhành cỏ yếu ớt đó là những hạt sương. Long lanh và tinh khiết là sự cảm nhận của ta khi nhìn thấy những hạt sương sớm. Nó chắt lọc từ muôn sự bụi bặm ngày thường để kết tinh lại thành cái hạt trong veo. Cái trong veo và tinh khiết cho ta cảm nhận sự yếu đuối cần được chở che. Vậy nhưng sương mong manh kia lại đậu trên những ngọn cỏ cũng mong manh không kém. Sự nương tựa cộng sinh này có ý gì nhỉ? Sương làm cỏ tươi mát hơn, sống động hơn? Có thể. Có hạt sương đậu vào, cỏ biếc hơn và đủ sức chống chọi với những chói chang bụi bặm ngày thường. Còn hạt sương bé nhỏ tinh khiết, có biết, dù chỉ một chút bé bỏng vậy thôi, cũng đã và đang nuôi một sự sống cũng nhỏ nhoi, tinh khiết và hơn nữa, dẻo dai trên đời. Kiếp cỏ mọn vẫn quen một đời chịu đựng.

Lối đi bên đường là những hàng cây. Tán lá rợp che phủ và vồng lên như những chiếc ô hình nấm. Không còn thấy những hoa vàng hoa đỏ điểm xuyết trên lối đi. Thu không khoe sự rực rỡ nõn nà xuân sắc. Thu là sự chín chắn đằm đẵm nghĩ suy. Sắc xanh của lá như dày dạn phong sương hơn, âm thầm bao dung hơn.

Vẫn trên cao những ngọn cây là trong ngần tiếng chim. Mặt trời đang nhú trên đường chân trời. Khoảnh khắc kì ảo và mang nhiều ước vọng. Những sự to tát người ta hay mong chờ và so sánh với buổi bình minh. Rồi cái màu đỏ rực cũng xuất hiện. To như cái mâm đồng khổng lồ. Lúc sơ khai, thuở ban đầu, mặt trời còn dịu lắm, gần gũi với nhân gian lắm. Người ta đứng lại ngắm cái vừng đông đang lên. Có thể có những lời cầu nguyện vang lên ở một nơi nào đó trên trái đất. “Ánh dương soi tỏa khắp mọi miền”. Câu hát xưa cũ nói về tình yêu. Người ta ví ánh mặt trời như vậy. Cao cả và to tát! Mà vừa mới đây thôi, ta cũng chứng kiến, hạt sương và ngọn cỏ thì mong manh, yếu đuối. Cái yếu đuối tượng trưng cho cái tinh khôi, trong sạch của đất trời. Cái to tát tượng trưng cho tình yêu và sự sống muôn loài. Chúng ta sống và cần tình yêu. Nhưng chúng ta sống cũng không thể quên cái nhỏ nhoi yếu đuối!

Tiếng chim sớm thu này nhắc ta điều đó!

Tản văn của VINH ANH