Những bài viết ngắn gọn, hóm hỉnh trong cuốn sách này chủ yếu viết về những cái thuộc về “thói” trong sinh hoạt thường ngày của con người thời nay, đặc biệt chú trọng vào giới công chức và những người ở chốn thị thành. Những thói xấu, những “dị tật” trong sinh hoạt ấy có thể chỉ là nhỏ nhặt nhưng lại có tác động rất lớn tới môi trường văn hóa xung quanh và có thể tạo ra những hiệu ứng không tốt tới nền nếp của xã hội. Những thói quen, những tính khí bị phê phán chính là những hành vi, những ứng xử hằng ngày ta vẫn gặp mà có thể không quan tâm, không để ý, hoặc “không chấp”. Đó có thể là một lời chào, một câu cảm ơn, một sự xác tín trong lời hứa. Đó cũng có thể là cung cách, thái độ ứng  xử giữa các cá nhân với nhau, giữa đồng nghiệp với đồng nghiệp, giữa bạn bè với bạn bè và giữa những người thân trong gia đình. Cuộc sống thường ngày, tưởng chừng như đơn giản, nhưng ngẫm ra lại không đơn giản chút nào. Bởi chúng ta sống, chúng ta tồn tại trong cộng đồng với sự giao tiếp liên tục, cho nên hành vi, “tính khí” của mỗi chúng ta phần lớn không còn nằm trong phạm vi cá nhân nữa mà nó có tác động tới mọi người xung quanh. Không thể phủ định được rằng văn hóa của mỗi con người thể hiện ở hành vi ứng xử và lối sống, đồng thời hành vi ứng xử và lối sống lại bồi đắp thêm cho văn hóa của cá nhân và cộng đồng. Chính vì thế mà “tính khí” của từng cá nhân góp phần vào bồi đắp hoặc làm suy kiệt văn hóa của cộng đồng đó. Đối tượng mà tác giả đề cập đến trong cuốn sách “Tính khí người đời”* khá phong phú, thuộc nhiều ngành nghề, nhiều độ tuổi, nhiều dạng “tính khí”, vì thế mà không có sự xa lạ khi đọc. Mặc dù được viết với giọng vừa nhẩn nha, vừa ráo riết lại vừa pha chút hài hước, giễu cợt nhưng cái gút lại sau mỗi bài viết là sự cảnh báo và lên án những “tính khí” không những không mang lại sự tích cực hay vẻ đẹp văn hóa cho xã hội mà trái lại còn gây nên sự phản văn hóa của một bộ phận, một cá nhân bất kỳ nào đó trong đời sống giao tiếp hằng ngày.

Bên cạnh đó, trong cuốn sách còn là những bài viết bàn về cách ứng xử mang tính đạo đức xã hội như lòng tốt, sự bao dung. Trong cuộc sống không thể thiếu lòng bao dung. “Hãy thử bao dung một lần xem sao, thử một lần thôi bạn sẽ thấy cuộc sống rất dễ chịu và đáng sống vô cùng”. Chính vì vậy, khi nhìn nhận, đánh giá một con người hay một sự việc, trước tiên chúng ta cần phải có tâm. Có tâm trong sáng, có phương pháp nhìn nhận, đánh giá khách quan, khoa học thì chúng ta không phải sợ bất cứ điều gì, không sợ ai đố kỵ, gièm pha, ghen ghét. Cái tâm chính là sự khái quát, là cách nói dân gian về đạo đức. Đạo đức trong cuộc sống, đạo đức trong nghề nghiệp và đấy chính là “rào chắn, là cái phanh” để từng con người ta khỏi lăn xuống vực của sự sa đọa và vô luân. Theo tác giả, đạo đức là thứ nâng cao con người ta cao hơn loài vật và khiến con người ta tỏa sáng. Không chỉ có thế, con người ta phải biết sợ những cái cần phải sợ, phải biết xấu hổ những điều cần phải xấu hổ. Khi không biết sợ, không biết xấu hổ thì con người ta sẽ làm bất cứ điều gì mà họ muốn mà không cần biết hậu quả của nó sẽ ra sao. “Xấu hổ là yếu tố căn bản để tạo nên phép lịch sự, là động lực để chúng ta bay lên khi cần bay lên và là cánh tay giữ chúng ta ở đúng vị trí khi cần đúng vị trí”.

Có thể nói những bài viết trong cuốn sách này khiến mỗi người chúng ta phải suy ngẫm và ngó lại hành vi sống chính mình, để từ đó có cách tự điều chỉnh cho hợp lý và sáng sủa hơn. “Tính khí” người đời là cuốn sách vừa khám bệnh, vừa kê đơn, vừa bốc thuốc để chữa trị những thói hư, tật xấu của con người ta, đồng thời bồi bổ cho con người ta những đức tính, những phẩm chất tốt.

PHẠM THÚY HỒNG