Số hóa sách trên Google. Ảnh:  THOẠI HÀ

Đó là băn khoăn của rất nhiều tác giả Việt Nam đưa ra trong buổi tọa đàm về việc tham gia thỏa thuận thu xếp với Google trong việc số hóa các tác phẩm của họ vừa được diễn ra tại Trung tâm quyền tác giả văn học Việt Nam (VLCC). Theo luật sư Đỗ Khắc Chiến, phương án tốt nhất là các tác giả nên ủy thác tập thể cho VLCC đứng ra đàm phán với bên Google. VLCC cũng sẽ là đơn vị theo dõi, giám sát, đàm phán, tiến hành tố tụng để bảo đảm quyền lợi cho các tác giả trong nước.

Công ty Google đã vi phạm các quy định về bản quyền bằng việc tiến hành số hóa các cuốn sách của nhiều quốc gia từ năm 2004. Hành động này của Google xâm phạm trực tiếp quyền và lợi ích của tác giả, nhà xuất bản. Các tác giả và nhà xuất bản tại Hoa Kỳ đã phản ứng mạnh mẽ với hành động này của Google và khởi xướng một vụ kiện tập thể tại Hoa Kỳ. Qua nhiều lần đàm phán, đối chất, điều trần, hội thảo, Google và các tác giả, nhà xuất bản Hoa Kỳ đi đến thống nhất về một thỏa thuận đền bù trong phiên tòa tại New York ngày 7-10 tới.

Lo sợ những hậu quả pháp lý có thể xảy ra, công ty Google đang mong muốn hợp pháp hóa hoạt động trên của mình bằng cách liên hệ với các tổ chức đại diện quyền tác giả tại nhiều nước. Với tư cách là đơn vị tập hợp đông đảo các tác giả trên lĩnh vực văn học tại Việt Nam, VLCC đã nhận được sự liên hệ trực tiếp từ phía luật sư của Google đề nghị đàm phán để đạt được một thỏa thuận liên quan đến hoạt động số hóa sách. Ngoài ra, một số nhà văn Việt Nam cho biết, họ cũng trực tiếp nhận được thư từ phía Google về việc này. VLCC đã quyết định tham gia thỏa thuận với Google về việc số hóa các cuốn sách của tác giả Việt Nam, trên cơ sở được rất nhiều các tác giả chấp thuận ủy quyền.

Google cũng cho biết, khoảng hơn 4.000 cuốn sách của các tác giả Việt Nam do các nhà xuất bản Việt Nam phát hành đã được Google số hóa và khoảng 10 nghìn cuốn sách đang trong giai đoạn chuẩn bị số hóa. Tuy nhiên, nhiều ý kiến băn khoăn thắc mắc, về việc làm thế nào để biết tác phẩm nào đã được Google số hóa? Tại sao có nhà văn lại nhận được thư đề nghị trực tiếp từ Google, trong khi một số khác thì không?...

Theo thỏa thuận mà Google đưa ra, mỗi đầu sách được số hóa sẽ được trả 60USD, một bộ phận hoàn chỉnh của một tác phẩm sẽ là 15USD và một đoạn trích dẫn là 5USD. Dự tính, toàn bộ tác phẩm được số hóa trên toàn thế giới trước ngày 5-5-2009 Google phải chi trả là 45 triệu USD. Chứ không phải như một số tờ báo Việt Nam từng khẳng định, Google sẽ trả cho các tác giả Việt Nam 400 triệu USD. Hơn thế, ngày 4-9 tới là hạn chót để các tác giả Việt Nam tuyên bố có tham gia hay không việc thỏa thuận thu xếp với Google. Và sau khi bản thỏa thuận được đưa ra ngày 7-10 tại New York, các nhà văn sẽ được nhận tiền bồi thường và tiền phần trăm doanh thu của tác phẩm mang lại từ lượng người truy cập. Sau đó, các nhà văn có quyền yêu cầu ra khỏi thư viện số hóa của Google và thời hạn đề xuất yêu cầu này là 5-4-2011.

Như vậy, theo luật sư Chiến, việc Google số hóa các tác phẩm văn học Việt Nam không phải là một thỏa thuận độc quyền. Và theo như nhiều người bày tỏ, họ cho rằng đây là một cơ hội để quảng bá tác phẩm của mình mà cũng không mất mát nhiều như vẫn tưởng. Tuy nhiên các tác giả cũng phải chịu thiệt thòi, ví dụ như tác phẩm được xuất bản thành sách giấy sẽ bán hạn chế hơn.

Việc ký kết thoả thuận với Google cũng không ảnh hưởng gì đến việc các đơn vị kinh doanh tác phẩm trong nước bị ảnh hưởng. Theo ông Đỗ Khắc Chiến thì: “Nguyên tắc của việc thỏa thuận là không độc quyền. Chúng ta sẽ được lợi từ việc ký kết với Google và chỉ phải trả phí nếu lấy tài liệu từ Google xuống. Các tác giả, Nhà xuất bản được quyền với tác phẩm của mình, kể cả việc mở thư viện số cạnh tranh trực tiếp với Google”.

Bà Đoàn Thị Lam Luyến-Giám đốc VLCC cũng cho biết, đến hạn ngày 4-9 tới, nếu chúng ta không đồng ý với bản thỏa thuận phía bên Google đưa ra và tuyên bố không tham gia vào nhóm nguyên đơn tập thể cùng các nước khác và được Tòa án chấp nhận vào ngày 7-10, thì sau này, chúng ta sẽ không được kiện nữa và những đòi hỏi liên quan của phía nguyên đơn sẽ không được khởi kiện lại. Cũng theo đó, Google sẽ gỡ bỏ tên tác phẩm, nhà xuất bản xuống khỏi mạng tra cứu lớn nhất thế giới này. Dù chúng ta có nhiều kênh số hóa khác để giới thiệu, quảng bá sách văn học, nghệ thuật Việt Nam nhưng có thể nói, việc không còn danh mục các tác phẩm văn học nghệ thuật Việt Nam trên mạng tra cứu lớn nhất này cũng là một điều đáng tiếc để quảng bá cho Việt Nam với thế giới.

Hiện nay Google đang đầu tư 130 triệu USD cho việc đàm phán và trả tiền bản quyền cho các tác phẩm đã được số hoá. Trong đó, có 34,5 triệu USD để đào tạo cán bộ và vận hành ban quản lý.