Tại buổi giao lưu, “Tiếng hát át tiếng bom” được tái hiện sinh động qua “ba trong một”: Tác giả, tác phẩm và lực lượng thể hiện. Tất cả đều đậm sắc Trường Sơn, từ người thực, cảm xúc thực, kết hợp với mô phỏng, hồi tưởng. Chất anh hùng ca quyện sắc thái lãng mạn, lấp lánh trữ tình trong nhạc phẩm cũng như trong diễn xuất.

Mùa xuân 1965, thầy giáo trẻ Đào Hữu Thi tạm xa mái Trường phổ thông cấp III Yên Viên (Gia Lâm, Hà Nội) để lên đường nhập ngũ. Gần chục năm đầu trong 23 năm quân ngũ, ông ở Trường Sơn. Năng khiếu âm nhạc và tình yêu Trường Sơn đã dẫn Đào Hữu Thi từ người lính phòng không “kều máy bay Mỹ” trở thành chiến sĩ văn nghệ Đoàn Văn công Giải phóng Trường Sơn. Từ đấy, Trường Sơn gian khổ, ác liệt và hào hùng là nguồn cảm hứng thẩm mỹ bất tận trong ông. Những tác phẩm nhạc thấm đẫm mồ hôi, nước mắt, máu xương của đồng đội được ông viết ra dồn dập như để trả nghĩa những người đã chiến đấu, hy sinh để cho “Trường Sơn vượt núi băng sông/ Xe đi trăm ngả, chiến công bốn mùa”, góp phần quan trọng vào mùa xuân toàn thắng 1975.

Một tiết mục tại đêm giao lưu.

Chương trình giao lưu có 10 tác phẩm âm nhạc (chọn trong hàng trăm “đứa con tinh thần” được Đào Hữu Thi “sinh ra” ở chiến trường Đường 559) dành cho chủ đề “Huyền thoại Trường Sơn”. Hiện thực chiến tranh qua “lăng kính nghệ sĩ” Đào Hữu Thi trở thành những bản hùng ca thấm đậm chủ nghĩa anh hùng cách mạng, phản ánh cuộc sống chiến đấu, thông tuyến tiếp viện chiến lược cho tiền phương, nay hiển hiện một cách kiêu hùng. Đó là những màn hợp xướng, hát múa “Huyền thoại Trường Sơn”, “Những ngôi sao quyết thắng”; ca khúc “Đường Trường Sơn trăm ngả”, “Đường ống (xăng dầu) Trường Sơn"… vang lên hào sảng, đẹp như thơ: “Có một con đường như bài ca đi cùng năm tháng đã viết nên trang sử anh hùng”...

Đặc sắc hơn là âm nhạc về nữ bộ đội, nữ thanh niên xung phong ngày đêm vất vả "xây đường chiến thắng” như: "Em là cô gái Trường Sơn”, “Niềm vui em đón xe qua”, “Tình em gửi trọn con đường”. Những câu hát “Núi tiếp núi đường trập trùng em bước/ Dốc Miếu, Do Linh ơi trăm mến ngàn thương/ Máu các em nhuộm đỏ những cung đường”… như tạo nên hiệu ứng cảm xúc “Con gái Trường Sơn mạnh hơn không lực Hoa Kỳ!”.

Tái hiện “Tiếng hát át tiếng bom” không chỉ bằng tráng ca, đêm nhạc còn có “Ngày mai anh lên đường/ Vầng trăng xanh màu nhớ/ Suốt dọc đường hành quân” (Gặp nhau trọn mùa trăng) và "Nhớ mãi một chiều thu". Nét đẹp Hà Nội - Thủ đô thanh lịch da diết trong ký ức đã hóa nhạc giữa ác liệt Trường Sơn, gây xúc cảm anh hùng và lãng mạn cao đẹp. Đào Hữu Thi thổ lộ: “Vầng trăng xanh màu nhớ” cũng như nỗi nhớ từ một chiều thu Hà Nội ấy, nhiều lúc đã khiến tôi đạp lên bom thù mà sáng tác”.

Dàn diễn viên của “Huyền thoại Trường Sơn” là những CCB, cựu TNXP Trường Sơn. Họ là “chất liệu sống” của các bài hát ấy. Họ đã từng cùng với Đào Hữu Thi hát về chính họ ngay tại trọng điểm đánh phá của máy bay địch, khi bản thảo tác phẩm còn chưa ráo mực! Nay vẫn những con người ấy, với danh xưng “Đoàn nghệ thuật Trường Sơn Trung ương”, các “Câu lạc bộ nghệ thuật CCB, cựu TNXP”, họ đang hát lại những khúc hát Trường Sơn sau nửa thế kỷ. Trong từng người diễn, cảm xúc thực tại hòa cùng hồi ức, hợp thành năng lực đặc biệt trong biểu cảm giá trị nghệ thuật. Có thể nói, phần lớn “năng lượng thuyết phục” khán giả nằm ở nơi họ.

Rời đêm giao lưu, trong dòng người tỏa đi khắp nẻo vẫn xôn xao tán thưởng, chúc mừng những người đã tái hiện “Tiếng hát át tiếng bom” một cách đam mê, diệu kỳ.

Bài và ảnh: PHẠM XƯỞNG