Từ con số không, tập thể cán bộ, nhân viên Trung tâm Lưu trữ và Triển lãm ảnh nghệ thuật Việt Nam (Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam) đã âm thầm sưu tập khối lượng lớn tác phẩm nhiếp ảnh.
Để tìm hiểu vấn đề lưu trữ và phát huy di sản nhiếp ảnh, nhân Ngày truyền thống ngành nhiếp ảnh Việt Nam (15-3), phóng viên Báo Quân đội nhân dân đã có cuộc trao đổi với ông Hà Hữu Đức, Giám đốc Trung tâm Lưu trữ và Triển lãm ảnh nghệ thuật Việt Nam.
Phóng viên (PV): Xin ông cho biết, từ đâu lãnh đạo Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam lại mong muốn có một trung tâm lưu trữ nhiếp ảnh?
Ông Hà Hữu Đức: Trung tâm Lưu trữ và Triển lãm ảnh nghệ thuật Việt Nam ra đời từ ý tưởng của các lãnh đạo Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam từ năm 1990. Tổng thư ký Hoàng Tư Trai và tiếp đó là Tổng thư ký Lê Phức tiếp cận sâu rộng với nhiếp ảnh thế giới và phát hiện ra các nước phát triển ở Âu-Mỹ đều có trung tâm lưu trữ ảnh chuyên nghiệp. Trong khi đó, Việt Nam chưa có một trung tâm có chức năng tương tự, dẫu tài nguyên ảnh của Việt Nam rất nhiều, rất quý do lịch sử Việt Nam cận-hiện đại trải qua nhiều biến động.
Ông Hà Hữu Đức.
Tôi tìm hiểu vào thời điểm thập niên 1990, ở châu Á mới có Trung Quốc, Nhật Bản có trung tâm lưu trữ ảnh, còn các nước khác, nhất là trong khu vực ASEAN cũng chưa chú trọng đến vấn đề này.
Từ yêu cầu cấp thiết phải có trung tâm lưu trữ ảnh, lãnh đạo hội thời kỳ đó đã đề xuất và được Chính phủ, Ban Tư tưởng-Văn hóa Trung ương (nay là Ban Tuyên giáo Trung ương) rất ủng hộ ý tưởng sẽ lưu trữ ảnh để kể lại câu chuyện lịch sử bằng ảnh cho thế hệ mai sau. Đến năm 2006, Chính phủ đồng ý cấp đất, xây dựng tòa nhà làm việc của trung tâm. Năm 2012, Trung tâm Lưu trữ và Triển lãm ảnh nghệ thuật Việt Nam chính thức được vận hành.
PV: Sau 10 năm, hiệu quả hoạt động của Trung tâm Lưu trữ và Triển lãm ảnh nghệ thuật Việt Nam như thế nào, thưa ông?
Ông Hà Hữu Đức: Sau một thời gian kiện toàn bộ máy, trung tâm đã bền bỉ sưu tập các tác phẩm nằm rải rác ở các cơ quan, đơn vị và nghệ sĩ nhiếp ảnh. Đến nay, trung tâm hiện lưu trữ hàng trăm nghìn file ảnh. Điều quan trọng là đã thu thập được đầy đủ những bức ảnh giá trị qua các giai đoạn lịch sử: Từ cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20 đến trước khi Cách mạng Tháng Tám năm 1945; giai đoạn hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ; sau năm 1975 đến trước thời kỳ đổi mới và giai đoạn bắt đầu công cuộc đổi mới đến nay. Ngoài ra, các tác phẩm giá trị từ các cuộc thi, triển lãm do Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam tổ chức, bảo trợ cũng được lưu trữ.
Tại trung tâm, hiện nay có không gian triển lãm nghệ thuật sang trọng, thường xuyên trưng bày các cuộc triển lãm ảnh của hội và một số cá nhân nghệ sĩ nhiếp ảnh, phục vụ nhu cầu thưởng lãm nghệ thuật của công chúng và nhu cầu học tập của các sinh viên nhiếp ảnh. Buồng tối phóng ảnh đen trắng của trung tâm là nơi lưu giữ công nghệ phóng ảnh cổ điển, tạo cho người tham quan trải nghiệm thú vị về việc tráng phim, rửa ảnh đen trắng ngày xưa. Ngoài ra còn giúp sinh viên khoa nhiếp ảnh và những người nghiên cứu về nhiếp ảnh hiểu thêm về những nguyên lý kỹ thuật cơ bản của bộ môn nhiếp ảnh. Bên cạnh đó, trung tâm đã có phòng studio để vừa phục vụ tốt công tác đào tạo nhiếp ảnh, vừa có thể đưa vào hoạt động dịch vụ, tạo thêm nguồn thu cho đơn vị. Ngoài ra, trung tâm còn tổ chức nhiều hoạt động như: Tổ chức các cuộc thi nhiếp ảnh, tổ chức trưng bày triển lãm, thiết kế in ấn ảnh, đào tạo, làm sách, tổ chức sự kiện nhiếp ảnh...
Trung tâm Lưu trữ và Triển lãm ảnh nghệ thuật Việt Nam tổ chức triển lãm ảnh quốc tế của Hội Nhiếp ảnh Hoa Kỳ, năm 2018.Ảnh: PHƯƠNG UYÊN.
PV: Nghề sưu tập, lưu trữ vốn công phu. Vậy thuận lợi và khó khăn trong quá trình hình thành “ngân hàng ảnh” là gì, thưa ông?
Ông Hà Hữu Đức: Thuận lợi lớn nhất là lãnh đạo Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam luôn ủng hộ, tạo điều kiện để trung tâm thực hiện đúng tôn chỉ, mục đích. Hội có hơn 1.000 hội viên, việc vận động, kêu gọi các nghệ sĩ nhiếp ảnh, nhất là các nghệ sĩ cao niên hiến tặng ảnh rất thuận lợi. Trung tâm cũng tích cực làm việc, trao đổi với bảo tàng, cơ quan, đơn vị để tìm những nguồn ảnh để lưu trữ. Nhiều trường hợp, chúng tôi phải lặn lội đến các nhà dân vận động hiến tặng. Như ở Huế, có rất nhiều gia đình danh gia vọng tộc lưu trữ nhiều bức ảnh quý hiếm. Sau khi giới thiệu mục đích sưu tập ảnh để phục vụ cộng đồng, nhiều gia đình đã tự nguyện hiến ảnh. Ngoài ra, trung tâm còn tích cực sưu tập các hiện vật nghề nhiếp ảnh.
Việc phân loại ảnh, thẩm định chất lượng, tính trung thực của ảnh, tính nghệ thuật của bức ảnh mất nhiều thời gian. Khó khăn trong lưu trữ là khối lượng tác phẩm nhiếp ảnh quá lớn, không có tòa nhà nào có thể trưng bày hết, kể cả khi đã chọn lọc tác phẩm tiêu biểu. Hướng khắc phục sẽ là xây dựng một bảo tàng số, trưng bày theo từng câu chuyện, từng chuyên đề để công chúng tiện tham quan, theo dõi trên không gian mạng.
PV: Thời gian tới, trung tâm có kế hoạch gì để phát huy giá trị nhiếp ảnh Việt Nam?
Ông Hà Hữu Đức: Quan điểm của trung tâm là thận trọng, làm đến đâu chắc đến đấy. Hiện nay, chúng tôi vẫn đang cố gắng khẩn trương tích lũy dữ liệu, xây dựng “ngân hàng ảnh” để sau này kể câu chuyện lịch sử công phu, đầy đủ, sinh động, hấp dẫn. Đặc biệt, sau này khi công bố các dữ liệu ảnh thì phải chú ý vấn đề bản quyền tác giả; cân nhắc, lựa chọn kỹ để tránh đối tượng xấu sử dụng sai mục đích, tìm cách “lật sử”, xuyên tạc lịch sử...
Trước mắt, chúng tôi sẽ tập trung tổ chức các hoạt động triển lãm, sự kiện, cuộc thi... để tiếp tục giới thiệu vẻ đẹp đất nước, con người, lịch sử hào hùng của dân tộc đến đông đảo công chúng.
PV: Trân trọng cảm ơn ông!
TRẦN HOÀNG HOÀNG (thực hiện)
Với nhiều người, hoa ban là “đặc sản” của núi rừng Tây Bắc quả không sai, bởi chỉ có nơi đây mới có loài hoa này. Hằng năm, mỗi khi Tết đến Xuân về, du khách vẫn bắt gặp màu trắng tinh khôi của hoa ban ngập tràn trên khắp các cánh rừng Tây Bắc.
Ý kiến bạn đọc
0 bình luận