Ban tổ chức đã trao 5 Huy chương vàng cho các tiết mục: "Chuyện tình Rô-mê-ô và Giu-li-ét" Liên đoàn xiếc Việt Nam; "Thăng bằng trên dây thép" và "Những thiên thần đen" trường Trung cấp nghệ thuật Xiếc và Tạp kỹ Việt Nam"; "Nhào lộn 3 nam" đoàn Cam-pu-chia và tiết mục "Cô gái và hoa hồng" của đoàn Lào.  8 giải bạc và nhiều giải thưởng tài năng khác.

Sôi động trên mảnh đất Cố đô

Là thành phố yên bình, nếu không vào dịp Festival thì người dân và du khách cảm nhận Huế trầm mặc bởi những cung điện, tường thành cổ kính; hay quen thưởng thức các loại hình nghệ thuật diễn xướng mang tính hàn lâm như ca Huế, nhã nhạc cung đình… Một tuần qua, mỗi khi Trung tâm thể thao (số 1 Hà Huy Tập, TP Huế) sáng đèn, người người lại nô nức đến với xiếc. Người lớn thích thú bởi kỹ thuật điêu luyện, trẻ em reo hò đứng dậy vỗ tay cổ vũ sau những phút giây nín thở. 30 tiết mục của các nghệ sĩ, diễn viên đến từ 11 đoàn nghệ thuật xiếc đã cống hiến cho khán giả và không ít du khách nơi đây những hứng khởi đến lạ kỳ.

Ông Đào Đăng Hoàn, Phó cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn (thành viên ban tổ chức) cho biết, liên hoan lần này số lượng nghệ sĩ ít hơn, nhưng lại rất có ý nghĩa, bởi BTC đã mạnh dạn đưa sân khấu tròn của xiếc và tổ chức cuộc thi mang tầm quốc tế đến với địa phương. Để tăng sức hấp dẫn và tạo cho người xem nhiều cung bậc cảm xúc, BTC đã phân bổ  11 đơn vị thì mỗi đêm có 11 tiết mục gắn với từng thể loại, tránh tình trạng đã xảy ra ở nhiều liên hoan trước là có những đoàn diễn xong là rút về.

 Tiết mục "Ngày mùa" của các diễn viên Trường Trung cấp Xiếc và Tạp kỹ Việt Nam.

Một chủ ý rất có ý nghĩa nữa, khi BTC liên hoan đã chọn đúng thời điểm học sinh nghỉ hè để tổ chức (từ 28-5 đến 4-6), tạo cơ hội cho thiếu nhi nơi đây có một địa chỉ nghệ thuật thưởng thức. Theo suốt chặng đường của liên hoan, ở mỗi đêm diễn, chúng tôi cảm nhận được sự háo hức cũng như ngưỡng mộ của các em nhỏ và cả người dân đối với các tài năng xiếc. Có em nhỏ thích chí bày tỏ nguyện vọng muốn trở thành diễn viên xiếc, khi xem xong màn tung hứng: “Ở nhà cháu cũng lấy 4 quả chanh ra để tung đấy! Không khác các cô chú diễn màn tung hứng đâu”. Chị Hải Bình, nhà ở khu Kim Long kể, từ hôm liên hoan, hai con của chị và các cháu hàng xóm tối nào cũng rủ nhau đi xem; sáng hôm sau là ngồi kể với nhau rả rích ở ngoài cổng nhà.

Xiếc Việt Nam sẽ bay cao, vươn xa

Xem cô diễn viên người Lào Detnakhoe Phoemany trình diễn điêu luyện với màn đu lượn cùng hai dải lụa trong tiết mục “Cô gái và hoa hồng”, ông Hoàng Minh Khánh, Hiệu trưởng Trường Trung cấp nghệ thuật Xiếc và Tạp kỹ Việt Nam và là Chủ tịch Hội đồng nghệ thuật liên hoan xúc động. Detnakhoe Phoemany từng có thời gian học và nâng cao tài năng ở Trường, không quản nắng mưa, mùa đông lạnh giá, cô học trò nhỏ bé luôn hăng say và kiên trì tập luyện. Đây là một tiết mục rất khó, đòi hỏi độ dẻo dai, kỹ thuật cao cũng như không được sợ độ cao, bởi đu trên cao, nếu có sơ sẩy gì dễ bị ngã tổn thương sẽ rất nặng nề; mặt khác còn đòi hỏi sự tập trung cao độ khi có thể vừa đu dây vừa ngậm dao và duy trì độ cân bằng của cây kiếm dài với lẵng hoa phía trên. 3 năm trước, tại Liên hoan xiếc trẻ 3 nước Đông Dương với tiết mục này, Phoemany đã đoạt Huy chương vàng và trở thành một trong những diễn viên tài năng xuất sắc của Đoàn nghệ thuật Xiếc quốc gia Lào. Đến với Liên hoan lần này, Phoemany đã làm cho các thầy cô, nghệ sĩ và diễn viên khác ngạc nhiên bởi khả năng biểu diễn điêu luyện đầy kỹ thuật trong tiết mục đã được nâng cao, nhanh và gọn hơn. Phoemany chia sẻ, trước đây mới bắt đầu học và tập tiết mục, khó nhất là phần thăng bằng kiếm trên cao, có nhiều hôm tập về không ăn nổi cơm vì mỏi miệng và đau răng. Trước khi đến với Liên hoan, Phoemany đã dành 3 tháng để tập và nâng cao các động tác cho mềm mại, uyển chuyển hơn, nên khi đu dây trên sân khấu mang lại cảm giác bay bổng nhẹ nhàng và đẹp hơn.

Tiết mục biểu diễn "Cô gái và hoa hồng" của đoàn Lào. 

Ông Hoàng Minh Khánh cũng cho biết, Liên hoan Xiếc quốc tế 2016 đã có bước phát triển rất nhanh, thể hiện nghệ thuật xiếc ở các quốc gia được quan tâm và đầu tư. Trình độ thí sinh của các đoàn tốt hơn, nhiều sáng tạo nghệ thuật mới, tiết mục dàn dựng công phu với việc gắn chủ đề vào nội dung. Nếu như các nghệ sĩ của đoàn Trung Quốc trình diễn kỹ thuật điêu luyện, đầy sắc màu trong chủ đề cô tiên xoay đèn thì các nghệ sĩ Ma-lai-xi-a mang tới tiết mục xiếc vui nhộn trong trang phục truyền thống. Các tiết mục của nước chủ nhà Việt Nam tại Liên hoan cũng thể hiện sự phát triển, như tiết mục của Liên đoàn xiếc Việt Nam lấy chủ đề đu dây đôi để kể câu chuyện hết sức lãng mạn về tình yêu của Rô-mê-ô và Giu-li-ét, trên nền nhạc cổ điển; tiết mục của Trường Trung cấp nghệ thuật Xiếc và Tạp kỹ Việt Nam mang tới sự thể nghiệm mới diễn câu chuyện về thần cà phê hòa quện âm thanh, giai điệu sôi động của vùng đất bazan, đầy nắng gió, của những chàng trai cô gái Tây Nguyên với những động tác khỏe khoắn; hay ở tiết mục ảo thuật, các tài năng trẻ của trường lại mang tới không gian tâm linh, huyền bí của nghệ thuật diễn xướng dân gian chầu văn kết hợp với kỹ thuật khói, ánh sáng và động tác, tạo cho người xem cảm giác như bay lên…

Trong nhiều năm trở lại đây, năm nào, xiếc Việt Nam đi “thi đấu” ở các kỳ liên hoan xiếc quốc tế đều giành giải cao, được khán giả quốc tế nồng nhiệt đón nhận. Hơn thế, những tiết mục đạt giải cao này và nhiều tiết mục xiếc khác của Việt Nam còn được các vùng, lãnh thổ quốc gia mời lưu diễn. Ông Hoàng Minh Khánh hồ hởi thông báo tin vui, với những thành công của nghệ thuật xiếc Việt Nam tại các kỳ liên hoan quốc tế, bên cạnh đó là sự hồ hởi đón nhận của đông đảo khán giả khắp các vùng miền, những năm trở lại đây, trường đã đón nhận được nhiều học sinh tự nguyện đăng ký học hơn. Mặt khác được Nhà nước quan tâm, học sinh của xiếc được giảm trừ học phí, hỗ trợ tối đa nơi ăn, chốn ở do đó tạo động lực để các em học tập, rèn luyện và cống hiến cho môn nghệ thuật khó khăn, gian khổ bậc nhất này.

Những kỳ liên hoan quốc tế cũng là dịp để các cấp quản lý đánh giá lực lượng, tài năng xiếc của Việt Nam, nhằm đưa ra các chính sách để đầu tư đúng hướng. Như lời của ông Hoàng Minh Khánh, trong liên hoan lần này, nghệ sĩ, diễn viên xiếc của Việt Nam không chỉ đuổi kịp về kỹ thuật mà còn cả về chất lượng nghệ thuật với các quốc gia có bề dày thành công của nghệ thuật xiếc như U-crai-na, Trung Quốc… Đó cũng chính là lý do để tự tin khẳng định, tài năng xiếc của Việt Nam đang bay cao, vươn xa, ghi tên mình trên bản đồ nghệ thuật xiếc của thế giới.

Bài và ảnh: MINH ĐỨC