QĐND Online - Tầm Vu là tên một ấp, nay thuộc xã Thạnh Xuân huyện Châu Thành, tỉnh Hậu Giang nhưng những chiến công đánh Pháp lẫy lừng đã đưa tên ấp thành biểu tượng của Nam Bộ kháng chiến: “Hùng thay! Tầm Vu! Đây đó vang lừng chiến công…” (Lời bài hát Tầm Vu).

Quãng đường từ thành phố Cần Thơ đến Tầm Vu dài 17 km. Thời Pháp thuộc chưa có con đường liên tỉnh Cần Thơ - Ô Môn- Thốt Nốt- Rạch Giá… nên từ Cần Thơ qua Rạch Giá xuống Hà Tiên nhất định phải qua ấp Tầm Vu. Do đó, Tầm Vu có vị trí quan trọng trên đường giao thông chiến lược từ tỉnh trung tâm đồng bằng sông Cửu Long xuống các tỉnh ngoảnh mặt ra biển Đông nơi tận cùng của đất nước. Cũng vì vậy mà trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, từ 1945-1948, Tầm Vu đã 4 lần lập chiến công đánh giặc làm nức lòng quân và dân cả nước.

Trận thắng Pháp lần thứ nhất, là một trận tao ngộ chiến, diễn ra vào ngày 20-1-1946. Quân ta, mặc dù chỉ là một đơn vị nhỏ nhưng với tinh thần gặp địch là tiến công nên đã diệt được 4 tên Pháp xâm lược trên một xe Jeep. Đặc biệt, trong 4 tên thực dân xâm lược bị diệt có tên đại tá Đeesert – một trong 5 tên đại tá chỉ huy cao nhất của mặt trận Đông Dương thời bấy giờ. Chiến thắng Tầm Vu I đã làm nức lòng quân dân cả nước những ngày đầu kháng chiến và gây hoang mang cao độ trong hàng ngũ giặc.

Trận thắng Pháp lần thứ hai, diễn ra ngày 12-11-1946, do bộ đội địa phương Cần Thơ thực hiện. Ta đã thiêu cháy 3 xe ca-mi-ông của địch, diệt 60 lính lê dương, thu 60 súng các loại. Trong trận này, chiến sĩ Dương Thành Thuận đã anh dũng chiến đấu hy sinh. Ghi nhớ công lao của người chiến sĩ dũng cảm, từ đó cầu Tầm Vu được mang tên cầu Dương Thành Thuận.

Trận thắng Pháp thứ ba diễn ra vào ngày 3-5-1947. Trận này ta diệt 6 xe ca-mi-ông của địch, diệt hơn 100 tên địch, thu 8 đại liên và nhiều súng trường, đạn dược, quân trang, quân dụng. Lực lượng ta tham gia trận đánh này nhiều hơn hai trận trước, có cả bộ đội Khu phối hợp, trang bị vũ khí cũng nhiều hơn và hiện đại hơn. Trận này này, ta dùng chiến thuật “Vận động chiến”, đánh nhanh tiêu diệt gọn, tiếng vang lan truyền khắp miền Tây Nam Bộ.

Trận thắng Pháp thứ tư, diễn ra vào ngày 19-4-1958. Trận đánh diễn biến như sau: nhận được báo cáo của quân báo Cần Thơ, từ 16-4 đến 20-4-1948, đoàn “Công voa” của địch sẽ từ Cần Thơ đi tiếp tế cho đồn Rạch Gòi (ngoài xe nhà binh còn có xe hàng, xe khách tháp tùng…) tất cả khoảng 20 chiếc. Lực lượng địch có thể là một đại đội, vừa lính Pháp vừa lính ngụy. Bộ Tư lệnh Khu quyết định đánh vào chỗ bất ngờ, không phòng bị của địch, bảo đảm hết sức bí mật để giành thắng lợi. Phương án là đánh địch từ Rạch Gòi trở về. Chiều tối 17-4, quân ta (gồm nhiều đại đội thuộc các Trung đoàn 122, 123, 124, 125, chủ lực của Khu và “Bộ đội Hồ Chí Minh” được lệnh ém quân tại các vị trí quy định; đồng thời bố trí dân quân canh gác, trinh sát nắm tình hình các đồn Tầm Vu, Rạch Gòi, Cái Tắc và cử cán bộ đi gặp gỡ nhân dân địa phương, tuyên truyền, vận động bà con phòng gian, bảo mật chặt chẽ.

Khoảng hơn 8 giờ sáng ngày 19-4, có một toán lính đồn Tầm Vu đi tuần tra trở về qua các điểm quân ta phục kích. Địch có “mắt như mù”, quân ta “án binh bất động”, súng đạn sẵn sàng cho trận đánh lớn. Khoảng 14 giờ cùng ngày, có tiếng xe nổ máy ở đồn Rạch Gòi. Ít phút sau, tiếng địa lôi nổ ầm ầm, giờ phút giáp trận đã điểm. Tiếng hô xung phong vang khắp trận địa. Tiếng kèn quyết thắng vang vang thôi thúc. Đoàn xe của địch quá dài, không lọt trọn vào ổ phục kích của ta; một số xe đi cuối đoàn xả súng xối xả vào nơi nghi có quân ta chốt giữ. Nhưng chiến sĩ ta đã nhanh chóng cơ động, đánh tạt sườn địch khiến chúng hốt hoảng quay đầu chạy về Rạch Gòi. Cùng lúc, đại bác trong đồn địch bắn vào đoạn đường quân ta đang thu chiến lợi phẩm, trong đó có một khẩu pháo 105 ly còn nguyên vẹn.Mệnh lệnh của Ban chỉ huy truyền xuống: phải lấy bằng được khẩu đại bác này. Chấp hành mệnh lệnh, đại đội công binh tháo rời các bộ phận của pháo ra. Vài chục phút sau, các bộ phận chính của khẩu pháo được đưa xuống mương kéo qua vườn điều. Còn lại thân pháo, quá nặng, chiến sĩ ta không thể nào khiêng nổi…, có người nêu sáng kiến mượn đôi trâu của đồng bào để kéo. Quá nửa đêm, thân pháo mới chuyển được xuống chiếc ghe đã đợi sẵn bên bờ kênh. Trong trận này, ta tiêu diệt 199 tên địch (trong đó có một tên quan ba, nhiều lính Pháp; thu một pháo 105 ly cùng một số súng máy, súng trường và nhiều quân trang, quân dụng.

Tầm Vu hôm nay trở thành danh thắng lịch sử của tỉnh Hậu Giang. Bài hát Tầm Vu (nhạc Đắc Nhẫn, lời Quốc Hương), sáng tác sau chiến thắng Tầm Vu II, được lấy làm nhạc hiệu của Đài Phát thanh Hậu Giang hôm nay./.

Thu Trang