Nếu đến thăm Mi-an-ma vào Ngày Tết Té nước mừng năm mới, chúng ta sẽ có dịp được biết đến phong tục tô mặt tha-na-kha truyền thống được dùng trong những nghi lễ tôn giáo.

Tha-na-kha được chế từ cây tha-na-kha. Rễ và vỏ cây được ngâm trong nước, sau đó được giã và nghiền nhỏ thành một loại kem màu vàng, có hương thơm để tô lên mặt. Phụ nữ Mi-na-ma thường rất thích sử dụng tha-na-kha để xoa, bôi lên mặt sau khi tắm xong. Thậm chí khi đi du lịch, họ cũng mang theo tha-na-kha cùng với một chiếc cối đá nhỏ để nghiền, chẳng khác nào phụ nữ châu Âu đem theo son phấn vậy.

Tha-na-kha được sử dụng không chỉ trong cuộc sống thường ngày, mà còn được dùng trong các dịp lễ nghi để thể hiện ngôi thứ, địa vị xã hội của những người phụ nữ. Dưới chế độ quân chủ, loại tha-na-kha màu sáng và nâu nhạt có điểm xuyết các hạt bụi vàng nhỏ li ti được dùng cho những phụ nữ thuộc tầng lớp thượng lưu. Các công chúa trong hoàng cung thường dùng loại tha-na-kha có pha lẫn với bụi vàng lấp lánh để trang điểm. Còn tầng lớp bình dân thường dùng loại tha-na-kha có pha lẫn với những phấn hoa màu vàng của loại hoa gant gaw.

Tha-na-kha cũng được dùng trong những nghi lễ tôn giáo. Tại chùa Ma-ha-mu-ni Bu-ha, hằng sáng thường diễn ra nghi lễ rửa mặt Phật bằng những chiếc khăn tẩm tha-na-kha. Sau đó chiếc khăn này được tặng cho những người đến dự làm kỷ vật cầu may. Một nghi lễ khác được tổ chức tại Sit-tuê, thủ phủ bang Ra-khi-nơ vào đêm giao thừa trước Ngày Tết Té nước mừng năm mới ở Mi-an-ma. Vào buổi tối giao thừa, các cô gái trẻ bắt đầu nghiền vỏ cây tha-na-kha để làm thành một loại kem mịn, trong khi các chàng trai nhảy múa và chơi các nhạc cụ. Khi tha-na-kha được chế biến xong, tất cả mọi người kéo nhau đến những ngôi chùa gần đó để làm lễ rửa mặt cho Phật.

Theo các nhà nghiên cứu, người In-đi-ân ở châu Mỹ, người Ai Cập cổ và các bộ lạc châu Phi trước đây cũng từng sử dụng nhiều loại mỹ phẩm lấy từ thiên nhiên. Tuy nhiên, các phương pháp kể trên hầu như không còn được áp dụng nữa. Tục tô mặt tồn tại ở một số nơi, nhưng chủ yếu là trong những lễ hội truyền thống đặc biệt nhằm thu hút khách du lịch. Việc tha-na-kha vẫn được phụ nữ Mi-an-ma duy trì và sử dụng rộng rãi cho thấy sức sống mạnh mẽ của nền văn hóa truyền thống ở quốc gia này.

TUẤN ANH