Múa long ngày hội chùa Sùng Phúc (Cao Bằng), một truyền thống tốt đẹp của văn hóa Việt

Chính thức trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại thế giới WTO, là cơ hội lớn để Việt Nam tham gia vào các thị trường hàng hóa, dịch vụ, vốn, lao động. Nhưng đồng thời, Việt sẽ phải đối diện với tất cả thách thức gay gắt, trong đó có lĩnh vực văn hóa. Vừa qua, tại cuộc hội thảo khoa học về văn hóa Việt Nam khi gia nhập WTO do Viện Nghiên cứu xã hội Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức đã nêu nhiều ý kiến về những tác động tiêu cực và tích cực đã và sẽ diễn ra trong quá trình hội nhập quốc tế.

Tại hội thảo, một nhóm tác giả đã tiến hành điều tra xã hội học ở Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội về tác động tiêu cực của quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đối với văn hóa Việt Nam hiện nay đã trình bày báo cáo nêu lên những hiện tượng suy thoái về tư tưởng, đạo đức lối sống, sự xâm nhập tràn lan văn hóa phẩm mang nội dung xấu, sự băng hoại đạo đức truyền thống, sự rạn nứt và tan vỡ quan hệ gia đình, sự xuống cấp của các di sản văn hóa. Báo cáo cũng phân tích ảnh hưởng của tiêu cực trong văn hóa thúc đẩy lối sống trong vật chất, coi thường giá trị tinh thần; thúc đẩy lối sống cá nhân cực đoan, vị kỷ; thúc đẩy tâm lý hưởng lạc và làm giảm sút trách nhiệm công dân, tiêu cực xã hội gia tăng, tệ nạn xã hội nảy sinh…

Tiến sĩ Hồ Bá Thâm (Viện Nghiên cứu xã hội Thành phố Hồ Chí Minh), phân tích những thách thức về văn hóa trong tiền trình hội nhập WTO. Đó là sự tụt hậu của văn hóa so với tốc độ phát triển kinh tế và so với các nước trong khu vực; sự chênh lệch về phát triển văn háo; sự phân hóa xã hội trên lĩnh vực văn hóa diễn ra mạnh mẽ cùng với quá trình hội nhập kinh tế; sự sa sút tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên; sức cạnh tranh của văn hóa dân tộc đối với các nền văn hóa trong khu vực và cộng đồng quốc tế; đội ngũ trí thức khoa học trí thức văn nghệ gặp nhiều khó khăn trong sáng tạo; trình độ quản lý văn hóa có nguy cơ ngày càng tụt hậu so với quá trình hội nhập quốc tế.

Theo Phó giáo sư, Tiến sĩ Võ Xuân Đàn thì: “Ngày nay trong xu thế toàn cầu hóa đã tạo cho Việt Nam có điều kiện tiếp biến văn hóa của các quốc gia trên thế giới mạnh mẽ hơn, phong phú, đa dạng và chọn lựa được những giá trị văn hóa tiêu biểu của nhân loại hơn”.

Nhiều ý kiến tại hội thảo cho rằng, việc Việt hội nhập nền kinh tế thế giới sẽ tạo các điều kiện thuận lợi cũng như cơ hội. Đổi mới tư duy về kinh tế, tạo cơ hội cho đổi mới tư duy về văn hóa trong cơ chế thị trường và mở rộng giao lưu văn hóa trong xu thế toàn cầu hóa; phát triển giáo dục-đào tạo, khoa học công nghệ, xây dựng và phát triển nguồn nhân lực con người, đặc biệt là nâng cao trình độ chuyên môn của đội ngũ trí thức và nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần xây dựng văn minh đô thị và công nghiệp, tạo động lực hiện đại hóa văn minh dân tộc; chuyển giao vốn, chuyển giao công nghệ và phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và dịch vụ văn hóa… Hội nhập cũng tác động đến tinh thần, ý thức cộng đồng, kích thích tinh thần dân tộc phát triển, thúc đẩy tinh thần cạnh tranh để nâng cao vị thế văn hóa của dân tộc trong khu vực và cộng đồng quốc tế.

Nhiều tác giả đã nêu ra ra các giải pháp là: Tăng cường nâng cao nhận thức của các tổ chức Đảng, cơ quan Nhà nước, các đoàn thể chính trị xã hội, các doanh nghiệp và toàn thể nhân dân về vai trò của văn hóa trong hội nhập kinh tế quốc tế; tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách và pháp luật nhằm vừa bảo đảm giữ gìn và phát huy bản sắc dân tộc, vừa chủ động tiếp thu tinh hoa văn hóa thế giới, thông qua việc mở rộng hợp tác và giao lưu văn hóa quốc tế, nâng cao vị thế của văn hóa Việt Nam trong cộng đồng khu vực và thế giới, tạo động lực để văn hóa dân tộc phát triển trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế; đổi mới công tác quản lý nhà nước về văn hóa.

Những phẩm chất văn hóa Việt như tính năng động, cởi mở, nhạy cảm với cái mới, bao dung, sẵn sàng hợp tác là những đức tính cần phải được giáo dục sâu sắc. Đồng thời, phải đấu tranh với tầm nhìn hạn hẹp, bảo thủ không dám làm, kém tinh thần hợp tác, thực dụng, những mặt tiêu cực của nền văn hóa thế giới. Đặc biệt là trong giới trẻ, đối tượng vừa nhạy cảm, tiếp thu nhanh cả cái mới, tích cực và đồng thời dễ bị ảnh hưởng của tiêu cực. Điều này cho thấy cần phải phân tích, dự báo có hệ thống những tác động của văn hóa nước ngoài đối với nước ta cả mặt tích cực và tiêu cực.

Bài và ảnh: HOÀI TRUNG