“Đêm trắng” kể về vụ án Đại tá Hoàng Trọng Vinh - Cục trưởng Cục Quân nhu đã lợi dụng chức quyền mắc vào tội tham ô, sa đọa; đẩy đồng chí, đồng đội của mình vào cái chết oan khuất. Vụ án xảy ra đã lâu nhưng bài học của nó thì vẫn nhức nhối trong lòng cán bộ, chiến sĩ, đảng viên hôm nay: “Không ai được phép đứng trên kỷ luật của quân đội, không ai được phép phản bội lời thề...”. Mắc rất nhiều tội, nhưng tội lỗi lớn nhất của Hoàng Trọng Vinh là đã phản bội lời thề, đánh mất niềm tin của Đảng và nhân dân; hậu quả cuối cùng đối với Hoàng Trọng Vinh chỉ có thể là cái chết.

Cảnh trong vở “Đêm trắng”

Với những người đã từng xem “Đêm trắng” trên sân khấu kịch nói thì “Đêm trắng” trên sân khấu chèo thực sự ấn tượng. Đưa “Đêm trắng” lên chèo, vở diễn không còn bị những yếu tố của sự thật lịch sử cũng như tính chất chính trị làm cho khô cứng, mà trở nên “trầm lắng, mềm mại” hơn rất nhiều. Tác giả chuyển thể và đạo diễn đã tận dụng triệt để khi để dàn đồng ca xuất hiện xuyên suốt từ đầu đến cuối và giữ vai trò quan trọng cho sự thành công của vở: Vừa đối thoại với nhân vật, vừa đối thoại với khán giả; lúc bình luận về những việc làm sai trái của Hoàng Trọng Vinh; lúc lại dẫn dắt khán giả đến với những tình huống, xung đột gay cấn...

Cao trào của vở diễn được đẩy lên khi Hoàng Trọng Vinh tổ chức đám cưới “bù nhìn” cho tên Nghĩa Sĩ và một cô gái trong đơn vị với những nghi thức khó tin có thật trong khói lửa chiến tranh ác liệt: Ra lệnh cho chiến sĩ vào thành mời bằng được ca sĩ Thanh Thanh của nhóm nhạc “Thiên Thai”, lấy bằng được những chiếc cốc pha-lê, rượu sâm-panh, hoa Ngọc Hà (héo một bông chiến sĩ phải chặt một ngón tay để đền). Thực chất đây là đám cưới “ngầm” giữa Hoàng Trọng Vinh với ả thư ký Thu Phương… Trong khi đó, giữa rừng sâu, Bác Hồ và các chiến sĩ hậu cần mỗi tuần phải nhịn ăn một bữa để góp vào hũ gạo kháng chiến…

Khi bị tạm giam trong tù, Hoàng Trọng Vinh lại được những kẻ tiêu cực như Anh Trên bao che và “trại giam bỗng hóa thành nơi an lạc của kẻ phạm tội”. Ở tù nhưng Vinh được nằm trên đệm lông vịt, được đắp chăn len và được ăn ruốc, giò bò... Dàn đồng ca hốt hoảng sợ hãi xông vào, lấy hết sức mình để giữ chặt cánh cửa nhà tù nhưng tất cả đều bất lực trước Hoàng Trọng Vinh và những kẻ cùng phe cánh với Vinh. Luật pháp vẫn chưa thể trừng trị nổi Vinh.

Cho đến khi Bác Hồ xuất hiện, Bác đến thăm các trung đoàn, chứng kiến cuộc sống rét mướt, đói khổ và những hy sinh mất mát của các chiến sĩ; nghe các chiến sĩ tâm sự mọi nhẽ. Bác rất xót xa... Bác đã tự nhận lỗi và xin lỗi toàn thể các chiến sĩ.

Vở diễn “Đêm trắng” đã bước đầu thu được những thành công nhất định. Thành công này hoàn toàn nhờ vào sự ăn khớp của cả một êkíp sáng tạo (từ khâu kịch bản, đạo diễn... cho đến âm nhạc, họa sĩ, biên đạo múa...) đều là các nghệ sĩ có tên tuổi trong làng sân khấu.

“Đêm trắng” là vở diễn lần đầu tiên xuất hiện trên sân khấu chèo và Đoàn Nghệ thuật Tổng cục Hậu cần đã đặt rất nhiều tình cảm, tâm huyết và hy vọng vào vở diễn này. Hy vọng vở diễn sẽ thu lại nhiều thành công rực rỡ hơn sau khi chính thức được ra mắt và đem đi tham dự “Liên hoan nghệ thuật chuyên nghiệp toàn quân 2008”.

TRẦN PHƯƠNG HẠNH