Hơn ba tháng trời, tôi theo dõi phim “Mê-kông ký sự” đài CVTV1 Cần Thơ, được đi suốt từ nguồn tới biển con sông yêu thương với ngót một trăm tập phim tài liệu vô cùng hấp dẫn. Thật lòng, tôi còn muốn được xem thêm nên rất tiếc khi nhìn thấy trên màn hình chữ “HẾT”!

Từ khi mới chào đời, tôi đã nghe tiếng sóng của sông Tiền. Lớn lên, tôi đã từng mò tôm, bắt ốc dưới dòng sông Hậu. Khi đã thành người lính trong Quân đội nhân dân Việt , tôi đã nhiều lần qua lại và lặn hụp theo các con “Rồng” của vùng sông nước Cửu Long. Và khi được làm nghĩa vụ quốc tế trên nước bạn Cam-pu-chia, tôi lại có dịp đem những kinh nghiệm của những “kình ngư” đất Việt để giúp bạn giữ gìn cuộc sống và tài nguyên trên các “tôn-lê” vô cùng xinh đẹp. Như vậy, tôi tự cho là mình đã biết khá nhiều về dòng sông quê ta, biết nước lớn, nước ròng, nước rông, nước kém, biết thương những đám lục bình, nhớ những tiếng bìm bịp, biết chờ những lúc trăng lên, biết đợi những giọng hò dìu dặt... Tôi còn biết những khúc sông “bạc đầu”, những cây cầu “ly biệt”, những dòng xiết “tử thần”, những chỗ quanh “ngàn cân treo sợi tóc”... Tôi vui cũng nhiều, mà khổ cũng lắm với dòng nước Mê-kông, mà buồn hay vui cũng đều để lại trong tôi rất nhiều kỷ niệm nhớ đời! Nhớ nhất là kỷ niệm của một thời chinh chiến!

Giờ đây, tuổi đã cao rồi mà nhiều đêm nhìn dòng nước quê hương, tôi nhớ da diết một thời trai trẻ với những trận phục kích đánh tàu, những lúc vượt sông dưới làn đạn địch, nhớ những người bạn sắp chìm mà còn cố ngoi lên giao súng cho đồng đội để tiếp tục diệt thù... Tôi nhớ những dòng nước hiền hòa chảy qua đất nước Chùa Tháp anh em in hình những lâu đài, chùa chiền cổ kính, yên lành, bỗng nhiên đẫm máu bởi bàn tay diệt chủng của bọn Pôn-pốt, tưởng đã bị hủy diệt đời đời, may sao lại được cứu nguy! Các vị Bay-on lại mỉm cười, soi đáy nước!

Các tập “Mê-kông ký sự” đã cho tôi thêm nhiều kiến thức về dòng sông ân tình, từ nơi nó được sinh ra cho đến những con đường nó đã đi qua trên sáu nước. Tôi thấy được những thác, những ghềnh, những dòng suối, con kênh... đã vượt qua muôn ngàn vật cản để mở rộng con đường thênh thang ra biển cả. Tôi thấy được biết bao cảnh đời gian khổ đã gắn với dòng nước bạc để nó trả lại cho người đời cái ấm, cái no và làm nên những nền văn minh của các dân tộc mà nó đã dưỡng nuôi. Tôi cám ơn thiên nhiên và khâm phục loài người đã cùng nhau chung sức để chắt chiu từng giọt nước trong lành, từng hạt phù sa màu mỡ để châu Á mình có được dòng Mê-kông xinh đẹp, như ở quê người có những dòng Đa-nuýp, A-ma-dôn, Mít-xit-xi-pi...

Bộ phim “Mê-kông ký sự” đã để lại trong tôi nhiều cảm xúc. Tôi còn muốn hiểu biết thêm nhiều điều bí ẩn, nhiều trang sử lý thú, bi hùng trong dòng chảy của nó. Nhưng bộ phim nào rồi cũng tới hồi kết thúc. Mong sao sau này sẽ có những bộ “Mê-kông ký sự” mới với những nhà “Mê-kông học” đầy nhiệt huyết và tài năng. Mong sao, Mê-kông luôn là dòng sông hòa bình, người trong lưu vực cùng nhau giữ gìn và khai thác để có cuộc sống ngày càng êm đẹp, ấm no. Dòng sông chung sẽ ngày ngày mang đến thịnh vượng chung và tình hữu nghị chân thành. Một con cá quẫy đuôi cũng đem lại niềm vui chung cho người dân trong sáu nước! Tất cả những rác rưởi, bọt bèo phải được đẩy trôi theo dòng nước và tan dưới ngàn trùng sâu thẳm của đại dương...

HỒNG SA