Thơ nữ có ưu thế đặc biệt khi giãi bày những trạng thái tâm hồn của một nửa nhân loại. Họ đã tạo nên sắc thái riêng, giá trị riêng và chất nhân văn độc đáo của mạch thơ này. Hiện nay, phụ nữ ngày càng có vai trò to lớn trong đời sống xã hội, văn hóa. Đây cũng là một xu thế thế giới, người ta đã dự đoán rằng thế kỷ XXI là thế kỷ sáng tạo mạnh mẽ của phụ nữ. "Phê bình nữ quyền" (Feminist Criticism) phát triển mạnh ở phương Tây nửa sau thế kỷ XX đóng vai trò như một sự thúc đẩy mạnh mẽ sự sáng tạo văn chương và khẳng định giá trị văn học của nữ giới. Ở Việt Nam, phong trào Vì sự tiến bộ của phụ nữ cũng đang chứng tỏ ý nghĩa xã hội, văn hóa to lớn của nó. Gần đây, mặc dù đã bớt đi những ồn ào, nhưng có lẽ chúng ta không quên một đội ngũ thơ nữ trẻ đương đại đã từng khuấy động đời sống văn học nữ thời gian qua, có thể kể những cái tên như Vi Thùy Linh, Ly Hoàng Ly, Phan Huyền Thư, Bình Nguyên Trang, Vũ Thị Huyền, Dạ Thảo Phương, Nguyễn Thúy Hằng, Trương Quế Chi, Trang Thanh, Lê Ngân Hằng, Lynh Bacardy, Nguyệt Phạm, Thanh Xuân, Phương Lan, Khương Hà, Trần Lê Sơn Ý... Họ là những cây bút trẻ thuộc thế hệ 7X, 8X, chịu ảnh hưởng của nhiều luồng văn học trên thế giới, có những nét phá cách và có nhiều thể nghiệm mới mẻ. Tuy họ đã trổ được những hoa văn, nhưng chưa tạo thành mảng, chưa tạo nên khuôn cửa để mở ra một thế giới khác...

Cùng với sự hòa nhịp với dòng chảy của văn học đương đại, thế giới, Thơ nữ trẻ đương đại khám phá và thích ứng để các tác phẩm của mình vừa mang hơi thở thời đại, vừa có nét thuần Việt không hề trộn lẫn. Rất nhiều cây bút nữ trẻ đã có những tác phẩm bắt đầu ghi được dấu ấn trong lòng độc giả. Thơ của họ là tiếng nói của thế hệ biết tận hiến và tận hưởng những vang âm của đời sống. Họ không muốn chỉ là người biểu hiện cuộc sống trên trang viết mà còn muốn tạo dựng, phơi mở một thế giới khác trong chính thế giới hiện thực này, thế giới của sự vươn tới mãnh liệt và đầy khao khát, thế giới của yên bình và tình yêu. Tâm hồn thi ca của họ đa cảm, tinh tế, luôn rung lên những nhịp cảm xúc nóng bỏng, chân thực và đầy liều lĩnh. Họ đang cố gắng tạo dựng cho mình một phong cách mới trong trào lưu thơ Việt Nam đương đại.

Thơ nữ trẻ đã và đang tạo đà cho mình những bước tiến mới trong dòng chảy chung của văn học đương đại, dù muốn hay không, đội ngũ thơ nữ trẻ cũng đang ngày càng phát triển, như một điều tất yếu của nhu cầu tự thân, cho dù họ chưa có một lực lượng đông đảo với một thành tựu nổi trội, nhưng họ như một bầy ong cần mẫn trên con đường thi ca, họ đang có những tiền đề cơ bản để có những bước nhảy vọt trong thời gian tới.

Hiện nay, nhìn vào đội ngũ cũng như tác phẩm, có thể phân thơ nữ trẻ đương đại theo 2 xu hướng nghệ thuật chính: Thứ nhất, thơ truyền thống có giao thoa với hiện đại, thứ hai, thơ cách tân, phá cách với sự phi chuẩn cả về nội dung và hình thức.

Xu hướng thứ nhất ảnh hưởng từ truyền thống và phát huy các giá trị truyền thống, thơ của họ nhuần nhị cả về mặt cấu trúc, thể loại, ngôn từ lẫn nội dung được chuyển tải. Chúng ta có thể thấy rõ ở một số cây bút như Bình Nguyên Trang, Phạm Vân Anh, Đường Hải Yến, Lê Mỹ Ý, Chu Thị Minh Huệ, Nguyễn Thanh Vân, Lê Ngân Hằng, Trang Thanh, Trần Lê Sơn Ý... Ở những tác giả này điểm mạnh của họ là tìm tòi, triển khai mạch cảm xúc và suy tư trong dòng chảy của nền thi ca dân tộc hướng tới hiện đại. Thơ theo xu hướng này gần gũi với bạn đọc. Người đọc có thể cảm nhận sâu sắc khi đọc tác phẩm bằng tư duy và cảm xúc của chính mình. Những cây bút trẻ theo hướng truyền thống này, đang ngày càng vận động theo chiều hướng mới, họ bắt đầu có những phá cách trong cảm xúc và lối thể hiện.

Xu hướng thứ hai xuất hiện với lối thơ tự do phóng khoáng, nội dung thường gắn liền với biến động của đời sống tình cảm mãnh liệt, khơi gợi tình yêu và nhục cảm thân xác. Họ không bằng lòng với những cái đã an bài, thơ họ mạnh về ngôn từ, lạ về giọng điệu, thể hiện bản ngã một cách mãnh liệt. Những tâm tư, khát vọng về cái tôi nhục cảm thể hiện ráo riết và thôi thúc. Nổi lên trong xu hướng này là những cây bút như Vi Thùy Linh, Phan Huyền Thư, Ly Hoàng Ly, Trương Quế Chi, Nguyễn Thúy Hằng, Nhóm Ngựa Trời...

Như vậy, với sự phong phú đa dạng của đội ngũ, cũng như những xu hướng tương trợ lẫn nhau trong sự vận động chung của nền văn học, đặc biệt là với những ưu thế của thế hệ, thơ nữ trẻ đương đại đang có những tiền đề tốt để phát triển tới một giai đoạn văn học mới trong tương lai.

TRẦN HOÀNG THIÊN KIM