QĐND - Khách tâm tranh nhật nguyệt

Lai vãng dự kỳ trình

Thu phong bất tương đãi

Tiên chí Lạc Dương thành.

TRƯƠNG THUYẾT

Dịch nghĩa: Ở đường Thục, hẹn về

Lòng khách đã tính ngày tính tháng - Việc đi, về đã dự định sẵn hành trình - (Riêng có) gió thu không đợi ai cả? - Nó đã đi trước (mọi người) đến thành Lạc Dương rồi.

Dịch thơ: Ở đường Thục, hẹn về

Người còn tính tháng tính ngày

Đi về, bấm đốt ngón tay hẹn hò

Gió thu không đợi không chờ

Người mới đóng đồ, gió đã Lạc Dương.

Lời bình:

Từ đường đi trên đất Thục xưa, tức là đất cũ của Thục chúa Lưu Bị, mà thủ phủ là Thành Đô, Tứ Xuyên, tác giả (khách) đã dự liệu hành trình của mình - cả ngày cả tháng - để về thăm quê nhà ở Lạc Dương (Đông Đô từ thời Đường), tỉnh Hà Nam.

Rồi chợt thấy gió thu đi, mới hay, người quá kỹ, quá chậm! “Gió thu không đợi không chờ - Người mới đóng đồ, gió đã Lạc Dương”, hai câu thơ như là vu vơ, như là chơi chơi thế thôi, mà rõ là người xa nhà, sốt ruột, mong được sớm về nhà mình! Lại nữa, sao gió thu phóng khoáng, phóng túng thế? Không phải tính toán gì, lệ thuộc gì, dự liệu gì! Ước sao, người ta được như ngọn gió thu kia!

Thế là, chỉ một thoáng heo may, mà tình yêu tự do đã được đổ đầy vào bài tứ tuyệt.

Tình người xa nhà, tình yêu tự do, làm bài thơ nhỏ lớn bổng dậy, vượt qua khuôn khổ nhỏ bé của nó. Nó cũng góp phần làm cho mùa thu với gió thu vốn đã rất đẹp trong thi ca trước đó, càng đẹp thêm lên.

Trước thu, làm được bốn câu thơ như thế, thì năm ấy, có thể thôi làm thơ về mùa thu cũng được rồi.

ĐỖ TRUNG LAI (dịch lại thơ và bình)