QĐND - Ngày 29-11 vừa qua, tại TP Hạ Long (Quảng Ninh), Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH, TT và DL) phối hợp với Bộ tư lệnh Bộ đội Biên phòng (BĐBP) đã bế mạc Liên hoan đội tuyên truyền văn hóa trên biên giới, bờ biển lần thứ VIII-2013, khu vực phía Bắc. Liên hoan không chỉ là dịp để các đội tuyên truyền văn hóa BĐBP tranh tài mà còn là cơ hội nhìn lại để tìm ra cách thức duy trì và phát triển các đội tuyên truyền văn hóa trong giai đoạn mới.

Dàn dựng công phu, hiệu quả thẩm mỹ cao

Không chỉ là hoạt động hướng tới kỷ niệm 55 năm Ngày truyền thống BĐBP (3-3-1959/3-3-2014) và 25 năm Ngày Biên phòng toàn dân (3-3-1959/3-3-2014), Liên hoan còn là hoạt động chào mừng 50 năm thành lập tỉnh Quảng Ninh, 20 năm thành lập TP Hạ Long và Năm Du lịch Đồng bằng sông Hồng 2013. TP Hạ Long (Quảng Ninh) đối với nhiều diễn viên đến từ biên giới phía Bắc là địa danh đầy hấp dẫn. Chẳng thế mà những cô gái đến từ Sơn La, Điện Biên, Lai Châu… đang mệt lử vì say xe nhưng nhìn thấy kỳ quan Vịnh Hạ Long bỗng hoạt bát hẳn lên.

Múa “Điện về trên đảo Cô Tô” của BĐBP tỉnh Quảng Ninh.

Liên hoan lần này có sự góp mặt của 15 đội tuyên truyền văn hóa với hơn 400 diễn viên của BĐBP 14 tỉnh khu vực phía Bắc và Học viện Biên phòng, đã trình diễn 113 tiết mục. Để chuẩn bị Liên hoan, BĐBP các tỉnh đã phối hợp chặt chẽ với các Sở VH, TT và DL dàn dựng nhiều tiết mục công phu, độc đáo. Liên hoan lần này đã bảo đảm chuẩn mực về tư tưởng chủ đề, có chiều sâu về nội dung, cập nhật những vấn đề có tính thời sự của đời sống xã hội. Thông qua các hình thức nghệ thuật tuyên truyền, phản ánh sinh động đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, trọng tâm là các vấn đề liên quan đến công tác xây dựng, quản lý, bảo vệ an ninh, chủ quyền biên giới quốc gia; những kinh nghiệm hay của BĐBP và nhân dân địa phương trong hoạt động tuần tra, kiểm soát bảo vệ chủ quyền biên giới, biển đảo, đấu tranh phòng, chống tội phạm, xóa đói giảm nghèo, phòng, chống thiên tai…

Bên cạnh những đề tài quen thuộc, các tiết mục trong Liên hoan còn tìm tòi những đề tài mới như: Phong trào BĐBP chung sức xây dựng nông thôn mới, xây dựng đội ngũ cán bộ tăng cường tham gia cấp ủy, chính quyền địa phương, công tác đối ngoại biên phòng để xây dựng biên giới hòa bình hữu nghị, thực hiện Chỉ thị 03 của Bộ Chính trị về học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh… Điểm độc đáo của Liên hoan lần này còn phô diễn văn hóa dân gian các dân tộc với các tiết mục đặc sắc như: “Chuông vọng bản Dao” (BĐBP tỉnh Sơn La), hát then “Mùa xuân cầu lộc” (BĐBP tỉnh Lạng Sơn)…

Về chất lượng các tiết mục tham gia Liên hoan, Đại tá Phương Minh Quang, Phó chủ nhiệm Chính trị BĐBP, Trưởng Ban tổ chức, Trưởng ban giám khảo, nhận xét: “Đa số các tiết mục có kết cấu chặt chẽ, phối khí hiệu quả, diễn viên diễn xuất tốt, cùng với các yếu tố nghệ thuật khác tạo hiệu quả thẩm mỹ đồng bộ. Nhiều tác phẩm âm nhạc đã kết hợp với múa minh họa, dàn dựng công phu, hợp xướng nhiều bè, dần tiếp cận tính chuyên nghiệp”.

Liên hoan năm nay còn tổ chức cho các đội tuyên truyền văn hóa phục vụ quân và dân Quảng Ninh tại 3 điểm: Trung đoàn tên lửa 213; Trung tâm văn hóa huyện Hoành Bồ và Công ty than Núi Béo; Học viện Biên phòng (thị xã Sơn Tây, Hà Nội), đã để lại những ấn tượng tốt đẹp về tính xung kích của những người lính biên phòng trên mặt trận văn hóa, nghệ thuật. Các tiết mục sau khi tham dự Liên hoan, sẽ được các đội tuyên truyền văn hóa đưa về địa phương đơn vị đóng quân biểu diễn phục vụ nhân dân.

Đầu tư cho con người

Liên hoan năm nay đánh dấu tròn 20 năm ra đời của các đội tuyên truyền văn hóa theo sự phối hợp của Bộ Văn hóa-Thông tin (nay là Bộ VH, TT và DL) với Bộ tư lệnh BĐBP. Tuy nhiên, bên cạnh hiệu quả to lớn có được từ hàng nghìn buổi diễn của các đội tuyên truyền văn hóa BĐBP kết hợp với ngành văn hóa các địa phương, mô hình, cách thức hoạt động của đội tuyên truyền văn hóa cũng còn những bất cập cần khắc phục.

Tiết mục hát múa kết hợp võ thuật của Học viện Biên phòng.

Nếu 20 năm trước, phương tiện nghe nhìn ở các vùng biên giới, ở các đồn biên phòng còn chưa đầy đủ, chưa hiện đại thì việc ra đời các đội tuyên truyền văn hóa không chuyên là rất cấp thiết. Ngày nay, ngay cả đồng bào vùng sâu, vùng xa nhất cũng dễ dàng thưởng thức các tiết mục văn nghệ chuyên nghiệp thông qua các phương tiện truyền thông như đài, ti vi; nên yêu cầu cần phải tăng “chất nghề” trong các tiết mục để phục vụ “nhạc sống”, “kịch sống” cho quân và dân vùng biên giới là điều cần thiết. Tuy nhiên, từ trước đến nay, số tuyên truyền viên được đào tạo nghiệp vụ về văn hóa nghệ thuật một cách bài bản là rất hiếm, phần lớn các hạt nhân văn nghệ trong lực lượng BĐBP đang làm nhiều công tác khác nhau nhưng kiêm nhiệm làm tuyên truyền viên. Vì vậy, yêu cầu bổ sung nhân lực nghệ thuật chuyên nghiệp tăng cường cho các đội tuyên truyền văn hóa đang là đòi hỏi cần giải quyết trong thời gian tới.

Trò chuyện với những người phụ trách đội tuyên truyền văn hóa, chúng tôi thấy, bên cạnh sự quan tâm, đầu tư trang thiết bị của lãnh đạo BĐBP các tỉnh, còn có tình trạng chung là rất khó khăn trong việc tuyển mộ các tuyên truyền viên có chuyên môn giỏi, nhất là nữ giới. Tìm mãi, chúng tôi mới thấy một gương mặt tuyên truyền mới là Thiếu úy QNCN Lò Thị Thanh Tuyền (BĐBP tỉnh Điện Biên) đã học chuyên ngành quản lý văn hóa, được tuyển dụng với đúng chức danh là tuyên truyền viên vào năm 2012. Ở hầu hết các đội tuyên truyền văn hóa, người gần nhất được tuyển dụng cũng đã cách đây hơn 10 năm và không thiếu các tuyên truyền viên đã làm công việc này tới 20 năm mà vẫn chưa có người thay thế. Vấn đề không phải thiếu những nữ diễn viên, ca sĩ chấp nhận điều kiện làm việc khó khăn, những lần đi bộ hàng chục cây số đến vùng sâu, vùng xa nhất... mà cản trở do cơ chế khi không có chỉ tiêu tuyển thêm hoặc nếu có thì phải tìm những người có thêm các bằng cấp chuyên ngành khác (công nghệ thông tin, ngoại ngữ…) để bố trí làm việc chuyên môn nào đó và “tranh thủ” làm tuyên truyền viên.

Đại tá Phương Minh Quang cho biết: “Sắp tới, Bộ tư lệnh BĐBP cùng với Bộ VH, TT và DL sẽ họp bàn để giải quyết các “điểm nghẽn” giúp cho các đội tuyên truyền văn hóa phát huy hiệu quả trong giai đoạn mới. Đồng thời, bàn thảo các nội dung phối hợp về lĩnh vực thể thao và du lịch”.

Bài, ảnh: TRẦN HOÀNG HOÀNG