Tôn vinh sự học-một nét đẹp ngày xuân mới xuất hiện ở xã Tam Quang (Vũ Thư-Thái Bình).

Gửi về những khát vọng

Khác với nhiều doanh nhân thành đạt về quê thường gọn gàng, đĩnh đạc trong bộ com lê thời thượng và chiếc cặp số thật nhiều tiền, cựu sĩ quan ra-đa Nguyễn Viết Tạo, Chủ tịch hội đồng quản trị công ty N.V.T (Thành phố Hồ Chí Minh) bước lên máy bay với lỉnh kỉnh những sách và sách… Đây kỷ yếu hoạt động của doanh nhân Thái Bình tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đây bản tin hoạt động của Hội đồng hương thành phố năm 2007. Đây tuyển tập những bài văn, bài thơ của anh em thuộc dạng "kẻ sĩ" đồng hương Thái Bình đang sinh sống và làm việc tại thành phố. Ông Tạo đã phải mất cước phí máy bay khá tốn kém để mang tất cả về Thái Bình rồi ông lại cần mẫn đóng vào những túi sách mang tặng làng, tặng xã, tặng lãnh đạo huyện, tỉnh; các cơ quan báo chí tại địa phương… Những ngày ở quê, ông đi lại, làm việc như "con thoi": trao tặng 100 triệu đồng xây nhà trẻ cho thôn, tặng 500 triệu đồng xây trường học cho xã; thăm, tặng quà các gia đình liệt sĩ, chúc thọ các cụ "lên lão" đầu Xuân Mậu Tý. Đi đâu, ông cũng không quên tặng quê hương những cuốn sách do chính Ban liên lạc Hội đồng hương Thái Bình ở Thành phố Hồ Chí Minh do ông làm Phó chủ tịch biên soạn. Có người "ngây thơ" hỏi ông: Sao không như nhiều doanh nhân khác, về quê tặng quà, tặng hoa "đồng tiền" là đủ rồi? Lúc này ông Tạo mới thủng thẳng đáp: Tiền rất cần, rất quý nhưng chưa phải là tất cả. Tặng gì, làm gì để giúp quê hương vươn lên mới là điều cần làm hơn hết thảy! Rồi ông lật giở từng trang trong những cuốn sách của mình. Một bài bút ký của doanh nhân nọ với nỗi niềm "thương nhớ đồng quê", ngày nào anh còn là cậu bé đi đánh dậm ao làng, nay đi chơi gôn lịch lãm bên các "ông Tây" là cả một chặng đường dài phấn đấu, vươn lên không ngừng. Một bản "tổng quan" tình hình làm ăn của anh chị em doanh nhân đồng hương Thái Bình trong thành phố năm qua, những dự định, hướng đầu tư về quê hương trong năm mới. Một cuốn tổng hợp tên, tuổi, số điện thoại, địa chỉ, tình hình doanh nghiệp của mỗi doanh nhân… Xem xong những cuốn sách ông tặng, nhiều bà con trong làng mới "ngã ngửa người ra" khi hay cái xã An Ấp, huyện Quỳnh Phụ nghèo quê mình cũng có tới dăm, bảy doanh nhân thành đạt trong Thành phố Hồ Chí Minh. Còn bọn trẻ thì chuyền tay nhau xem, bình luận về lớp cha chú thành đạt ở quê mình. Hóa ra những cuốn sách ấy rất có ý nghĩa. Đúng như ý kiến nhận xét của đồng chí Nguyễn Quang Điện, Tổng biên tập báo Thái Bình sau khi nhận những cuốn sách của ông Tạo: "Những phác thảo về các doanh nhân đồng hương Thái Bình tại Thành phố Hồ Chí Minh này không phải là "làm để khoe" mà là kênh thông tin cần thiết để kết nối làm ăn, khơi dậy những khát vọng thoát nghèo của giới trẻ làng quê khi thấy một bức tranh toàn cảnh về những con người thành đạt quê mình. Chúng tôi sẽ có bài viết về những cuốn sách này trên báo tỉnh!".

Đón phó giáo sư về làng

Trở về nhà ở xã Tam Quang, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình hôm mùng 4 Tết Mậu Tý, phó giáo sư, tiến sĩ y khoa Lê Đức Lánh (Trường đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh) giật mình khi thấy nhà mình trang hoàng phông bạt như có đám cưới. Vừa bước vào đầu ngõ, anh giật mình nhìn thấy tấm biển: "Chúc mừng ông Lê Đức Lánh được phong học hàm phó giáo sư"… Vốn là người khiêm tốn, anh Lánh hoàn toàn không muốn ồn ào chuyện học hàm, học vị. Hôm Nhà nước tổ chức lễ trao bằng công nhận học hàm phó giáo sư ngoài Hà Nội, anh cũng bận công tác không ra được, đành ủy quyền cha mình lên… nhận thay, thế mà… Bước vào nhà, bố anh chạy ra: "Lãnh đạo thôn, xã tổ chức chúc mừng con đấy!". Rồi cứ thế, buổi lễ diễn ra bất ngờ xúc động. Có lời phát biểu chúc mừng của bí thư chi bộ thôn, có quà tặng của hội khuyến học, của bạn đồng môn năm xưa. Có quà tặng của đồng chí Bí thư Đảng ủy xã, nhưng không phải dành cho anh mà dành cho bố anh, người đã sinh thành ra vị phó giáo sư đầu tiên của xã. Mắt anh Lánh nhòa đi khi thấy trong số bạn bè, làng xóm đến chúc mừng anh còn có cả những người bạn đồng ngũ năm xưa, có người đi xe lăn đến tặng hoa cho anh, những bông hoa mộc mạc hái trong vườn. Anh nói: "Là người lính may mắn đi qua cuộc chiến tranh trở về được đi học và làm việc, tôi thấy thành công của mình cũng chưa có gì đáng để tôn vinh hẳn một buổi "lễ lạt" thế này. Người đáng tôn vinh hơn là những người tần tảo, đói rách nuôi con ăn học như cha mẹ tôi, là những đồng đội đã hy sinh xương máu để chúng ta có ngày hôm nay…". Tự nhiên, buổi chúc mừng vị "tân giáo sư" trở thành một bài học đạo đức đầy ý nghĩa với những bạn trẻ có mặt. Đồng chí Trần Văn Ngoạn, Bí thư Đảng ủy xã Tam Quang xúc động nói: "Anh Lánh là nhà khoa học giỏi, tôi được biết anh là một trong 9 giáo sư, phó giáo sư về răng-hàm-mặt ở Việt Nam hiện nay. Anh cũng là người tình nghĩa với quê hương, đồng đội, đã tài trợ cho nhiều hoạt động xã hội như xây dựng trung tâm điều dưỡng thương binh, xây nhà tình nghĩa cho mẹ liệt sĩ, làm đường liên thôn cho làng. Việc tổ chức một buổi chúc mừng anh được phong học hàm phó giáo sư hoàn toàn cần thiết và xứng đáng. Giữa ngày xuân, làng xóm quần tụ đông đủ điều đó lại càng ý nghĩa. Đó không chỉ là niềm vui của riêng anh và gia đình mà còn là niềm vui chung của làng, xã. Cái "được" với quê hương là thổi vào lớp trẻ khát vọng học tập, trưởng thành bằng những tấm gương sống!

Bài và ảnh: THÁI HÀ MINH