QĐND Online – 14 tác phẩm đoạt giải thưởng cuộc thi tiểu thuyết lần thứ 3 (2006-2010) chào mừng Đại lễ 1000 năm Thăng Long, do Hội Nhà văn Việt Nam phát động đã được trao vào sáng 21-12. Tác phẩm “Hội thề” của nhà văn Nguyễn Quang Thân đoạt giải A, giải B được trao cho 3 tác phẩm và giải C gồm 10 tác phẩm. Giải thưởng cho tác phẩm đoạt giải A là 35 triệu đồng, giải B 25 triệu đồng, giải C 15 triệu đồng.

Nhà thơ Hữu Thỉnh, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam trao giải cho nhà văn Nguyễn Quang Thân, tác giả đoạt giải A với tác phẩm “Hội thề”

Đây là cuộc thi dành cho thể loại tiểu thuyết được tổ chức liên tiếp từ năm 1998 đến nay. Cuộc thi lần thứ nhất có 176 tác phẩm tham dự, cuộc thi lần thứ 2 có 200 tác phẩm dự thi và cuộc thi lần này đã lên tới 247 tác phẩm. Điều này cho thấy sự phát triển của thể loại tiểu thuyết. Theo đánh giá của nhà thơ Hữu Thỉnh, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, trong lúc văn hóa đọc đang chịu nhiều áp lực, thị phần văn học đang bị thu hẹp một cách đáng lo ngại thì số người trụ lại với tiểu thuyết không những không bị cạn đi mà ngày càng được bổ sung nhiều tên tuổi mới. Tiểu thuyết sẽ không bao giờ chết cũng như văn chương sẽ còn mãi như những bằng chứng cho sự thăng hoa của đời sống con người.

Phát biểu cảm giác khi nhận giải cao nhất cuộc thi này, tác giả của “Hội thề”, nhà văn Nguyễn Quang Thân chia sẻ: “Tôi không đề cao giải thưởng của cuộc thi mà điều tôi quan tâm là tác phẩm của mình được Ban giám khảo và độc giả đón nhận ra sao. Tôi nghĩ không có nhà văn nào viết tiểu thuyết lịch sử bằng cách kể chuyện lịch sử. Lịch sử cũng có những khoảng trắng mà sách giáo khoa chưa thể phản ánh đầy đủ. Qua những cuốn tiểu thuyết của mình, nhà văn mang đến cho người đọc những cảm nhận mới. Hội thề được viết trong thời gian khoảng 3 năm, thời gian đầu tôi đang viết dở thì dừng lại và khi biết có cuộc thi này tôi tiếp tục hoàn thiện tác phẩm để gửi tham dự”.

3 tác giả nhận giải B

Đánh giá về cuộc thi, nhà thơ Hữu Thỉnh khẳng định: “Cuộc thi thành công bởi đã có độ mở về không gian nghệ thuật. Nhiều tác phẩm có tới hàng ngàn trang, bao quát cả một giai đoạn lịch sử khá dài với biết bao biến cố dồn dập, những xung đột gay gắt, những tình huống đầy kịch tính. Tiêu biểu cho hướng tìm tòi này là Bùi Bình Thi với tiểu thuyết Xiêng khoảng mù sương; Dương Hướng với tiểu thuyết Dưới chín tầng trời, Nguyễn Phan Hách với Cuồng phong. Đáng chú ý là tiểu thuyết của nhà văn Bùi Bình Thi với biên niên sử về tình bạn chiến đấu giữa quân dân hai nước Việt- Lào”.

Cuộc thi tiểu thuyết lần thứ 3 đã góp phần quan trọng nâng cái nền chung của văn chương hiện nay lên một tầm cao mới. Ban tổ chức đã chọn được 51 tác phẩm vào vòng chung khảo, tập trung vào 3 mảng đề tài chính là: lịch sử, chiến tranh, sự nghiệp đối mới đất nước. Tiểu thuyết “Quyên” của nhà văn Nguyễn Văn Thọ đã dựng lên bức tranh kiếm sống khốc liệt nơi đất khách quê người. Tác phẩm là câu chuyện vỡ mộng bi thương rướm máu. Giữa biết bao nhiêu lừa đảo, chiếm đoạt, vô tình, ghen ghét, “Quyên” hiện lên như một ốc đảo rười rượi nhân tình. Cô bị văng ra khỏi cộng đồng như một mảnh vỡ. Nhưng chính cô lại có sức hàn gắn cho chính cái cộng đồng đang tự ru mình trong sự an toàn giả dối.

Các tác giải đoạt giải C

Về mảng đề tài chiến tranh, cuộc thi đã thu hút nhiều cây bút như Từ Nguyên Tĩnh với “Truyền thuyết Thu Bồn”, Đỗ Kim Cuông với “Phòng tuyến sông Bồ”, Nguyễn Hoàng Thu với “Một thời đã qua”, “Vùng lõm” của Nguyễn Quang Hà, Hữu Phương với “Chân trời mùa hạ”, “Đêm Sài Gòn không ngủ” của Trầm Hương.

Nhận xét về tiểu thuyết “Hội thề” của nhà văn Nguyễn Quang Thân, nhà thơ Hữu Thỉnh cho rằng: “Bối cảnh tiểu thuyết là cuộc kháng chiến chống quân Minh với thủ lĩnh là Lê Lợi và lãnh tụ tinh thần là Nguyễn Trãi. Câu chuyện đã được nhiều người biết đến trong chính sử, nhưng thông điệp mà nhà văn gửi tới bạn đọc thì đang còn và sẽ có ý nghĩa sâu sắc. Đó là tư tưởng lấy nhân nghĩa thắng hung tàn, theo đuổi hòa hiếu để cứu vãn những sinh linh trong cuộc chiến. Ý nghĩa nhân văn của “Hội thề” là ở đó. Một vấn đề khác cũng rất quan trọng, đó là vai trò của trí thức, thái độ đối với trí thức, một vấn đề thời sự đối với xã hội phương Đông. Dưới ngòi bút của Nguyễn Quang Thân, lịch sử đã được làm mới lại để trở thành lịch sử của ngày hôm nay”.

Cuộc thi tiểu thuyết lần thứ 3 đã khép lại nhưng theo đánh giá của Ban tổ chức thì vẫn còn những hạn chế, đó là sự đột phá trong đổi mới hình thức thể loại. Hy vọng cuộc thi năm tới sẽ khắc phục được nhược điểm trên để độc giả được đón nhận những cuốn tiểu thuyết mang hơi thở thời đại và có tính giáo dục sâu sắc đối với thế hệ trẻ.

Bài và ảnh: Khánh Huyền