Muôn mặt quảng cáo ngoài trời

Muôn mặt quảng cáo

Để thu hút khách, hình thức thông tin được các nhà làm quảng cáo đặc biệt chú ý. Những tấm biển sặc sỡ, những chuỗi hình ảnh kèm âm thanh thật ấn tượng có thể đem lại lợi nhuận cho nhiều phía nhưng cũng có thể gây hại cho cộng đồng, làm mất mỹ quan đô thị. Trong thực tế, tại những địa bàn tập trung doanh nghiệp quảng cáo “tầm cỡ” như Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, người ta vẫn thấy những tấm pa-nô đặt trên nóc nhà. Hầu hết các bảng, biển quảng cáo ngoài trời đều được làm bằng chất liệu sắt, dựng trên nhiều trụ kích cỡ khác nhau; mặt bảng, biển quảng cáo làm bằng tôn sơn, do đó sau một thời gian ngắn là mặt biển, bảng bị hoen ố, trụ bị han gỉ làm ảnh hưởng tới mỹ quan. Hệ thống biển hiệu tại các đô thị lớn cũng là vấn đề gây dư luận từ lâu bởi chúng được tạo ra “rất tùy hứng” dù Nhà nước đã có quy định cụ thể cho loại hình quảng cáo này. Tại Việt Nam, khi các hộ kinh doanh tận dụng nhà riêng làm cửa hàng buôn bán, họ có thể thuê thợ tạo ra vô số loại biển hiệu theo ý riêng mình. Bất kể quy định, người ta thường viết tên nhãn sản phẩm rất to, chữ nước ngoài lớn hơn chữ Việt, hoặc lồng ghép nội dung quảng cáo vào nội dung biển hiệu... Những điều đã nói chỉ phản ảnh được một phần nhỏ trong hệ thống phương tiện, loại hình, cách thức quảng cáo ở ta hiện nay.

Thế nhưng, không thể phủ nhận quảng cáo đã trở thành ngành công nghiệp khổng lồ và được xác định là ngành "ăn nên làm ra" đáng kể trong vòng 15 năm qua. Bởi tính đến nay (theo số liệu thống kê năm 2006 của Bộ Văn hóa-Thông tin), cả nước hiện có khoảng hơn 7.000 doanh nghiệp, đơn vị kinh doanh dịch vụ quảng cáo; doanh thu từ hoạt động kinh doanh dịch vụ quảng cáo ước tính là trên 6.000 tỷ đồng.

Tìm hướng đi chuyên nghiệp

Được đánh giá là ngành kinh tế siêu lợi nhuận, song nguồn nhân lực cho ngành quảng cáo còn quá ít, đặc biệt việc hợp tác đào tạo với khu vực và quốc tế hầu như chưa có; công tác quản lý của Nhà nước về quảng cáo phần nào chưa đáp ứng được với quá trình phát triển của hoạt động quảng cáo, cụ thể là tại các Sở Văn hóa-nơi cấp phép cho hoạt động quảng cáo mới chỉ dừng ở con số 2-3 người quản lý văn hóa nói chung chứ chưa thực sự là quản lý quảng cáo, còn cấp huyện thì hoàn toàn không có; việc triển khai xây dựng quy hoạch quảng cáo tại một số địa phương còn chậm gây nên tình trạng lộn xộn của các phương tiện quảng cáo ngoài trời tại các đô thị vẫn còn diễn ra. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp quảng cáo của Việt Nam có quy mô nhỏ, hoạt động thiếu tính chuyên nghiệp. Theo báo cáo tổng kết 3 năm thực hiện Pháp lệnh Quảng cáo của Bộ Văn hóa-Thông tin cho thấy, những doanh nghiệp quảng cáo đúng nghĩa và có thế mạnh hiện chỉ đếm trên đầu ngón tay. Một vài công ty có tên tuổi như Goldsun, Đất Việt, Mai Thanh, Hoàng Gia… là vạch được chiến lược phát triển tốt, thực hiện các hợp đồng trọn gói tạo doanh thu cao nên vẫn giữ được thị phần tương đối vững chắc, còn lại là hàng nghìn doanh nghiệp làm quảng cáo theo hình thức đơn giản hơn như: tập trung việc tổ chức sự kiện nhỏ lẻ, xây dựng các bảng hiệu, hộp đèn quảng cáo, thiết kế, in ấn… hầu hết ít có tên tuổi và thị phần không đáng kể.

Theo thống kê, thị phần ngành quảng cáo của Việt Nam hiện nay đang nằm trong tay các doanh nghiệp có vốn nước ngoài, với 30 công ty nắm giữ tới 80% thị phần. 20% thị phần ít ỏi còn lại đang được chia cho hàng nghìn doanh nghiệp nội địa. Không mấy lạc quan khi con số 20% này được dự báo tiếp tục bị suy giảm khi theo cam kết của Việt Nam trong Hiệp định Thương mại Việt-Mỹ kể từ sau năm 2007, Việt Nam phải mở cửa hoàn toàn dịch vụ quảng cáo cho các nhà đầu tư từ Mỹ tham gia. Mặt khác, khi Việt Nam gia nhập WTO cũng chính là điều kiện để các doanh nghiệp từ các quốc gia thành viên WTO, đặc biệt là các nước phát triển sẽ nhảy vào lĩnh vực này. Như vậy, tương quan 80-20 có thể tiếp tục nghiêng về phía 80 và thị phần của các công ty trong nước tiếp tục giảm xuống rất mạnh. Đó là điều chắc chắn nhìn thấy trong thời gian tới. Như vậy, thị phần lại càng hẹp hơn đối với các công ty quảng cáo Việt Nam.

Đứng trước thực trạng này, tháng 2 vừa qua, Bộ Văn hóa-Thông tin đã phối hợp với Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam triển khai xây dựng đề án: "Chiến lược phát triển quảng cáo Việt Nam đến năm 2010 và định hướng 2020". Nội dung của đề án đánh giá thực trạng hoạt động quảng cáo, công tác đào tạo nguồn nhân lực, công tác quản lý Nhà nước về quảng cáo đồng thời đưa ra mục tiêu phát triển đến năm 2010 và định hướng 2020, từ thực trạng và mục tiêu đề ra các giải pháp tổ chức thực hiện.

Đề cập đến nguồn nhân lực, Phó giáo sư Lưu Văn Nghiêm-Trưởng khoa quảng cáo Đại học kinh tế quốc dân Hà Nội (ĐHKTQD) cho biết: Khi Việt Nam gia nhập WTO, nhu cầu quảng cáo sẽ rất cao, ước tính đến năm 2010 tại Việt Nam sẽ có hơn 1 triệu doanh nghiệp, nếu mỗi doanh nghiệp có 1 người làm quảng cáo thì chúng ta sẽ có 1 triệu người. Quảng cáo một mặt mang lại lợi ích cho người tiêu dùng song đòi hỏi sản phẩm quảng cáo phải tuân theo chuẩn mực của văn hóa và phù hợp với giá trị văn hóa Việt Nam. Bởi vậy, có một đội ngũ làm quảng cáo được đào tạo bài bản theo kiểu "made in Việt Nam" chắc chắn sẽ thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam thâm nhập với thế giới. Cũng theo ông Nghiêm, khóa đào tạo chuyên ngành quảng cáo đầu tiên của ĐHKTQD hầu hết đã có vị trí xứng đáng trong các công ty quảng cáo trong và ngoài nước. Trước những thay đổi của đất nước, Trường đã đổi mới phương pháp đào tạo cho phù hợp như: thường xuyên ứng dụng khoa học hiện đại trong việc thực hành làm quảng cáo; thành lập trung tâm thực hành quảng cáo; ưu tiên đào tạo chính quy và dài hạn; mở rộng hợp tác quốc tế... Và đến năm 2010 sẽ có từ 300 đến 500 sinh viên chuyên ngành quảng cáo ra trường, bổ sung cho lực lượng quảng cáo chuyên nghiệp cho đất nước.

Bước tiến mới của quảng cáo

Trước sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế và hoạt động quảng cáo, đặc biệt là việc Việt Nam gia nhập WTO, một số quy định của Pháp lệnh quảng cáo và Nghị định số 24/2003/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh quảng cáo không còn phù hợp với tình hình thực tiễn. Chính vậy, các cơ quan chức năng đang xây dựng, nâng Pháp lệnh quảng cáo thành Luật quảng cáo. Một trong những bước tiến mới nhất của quảng cáo là Thông tư liên tịch hướng dẫn thủ tục cấp phép thực hiện quảng cáo mô hình "một cửa liên thông", đặc biệt quan tâm tới quy định quảng cáo đúng quy hoạch (mô hình hiện đại, văn minh), xóa bỏ tình trạng quảng cáo lộn xộn, mất mỹ quan và đáp ứng những cam kết của chúng ta khi gia nhập WTO trong lĩnh vực quảng cáo.

VƯƠNG HÀ