QĐND - Với tiêu chí mới “Đề cao tác phẩm điện ảnh, phim truyền hình có dấu ấn sáng tạo trong nghệ thuật thể hiện, mang đậm bản sắc dân tộc, giàu giá trị nhân văn và đạt hiệu quả xã hội tích cực”, mùa giải Cánh diều vàng 2011 hứa hẹn có nhiều bất ngờ khi thu hút đông đảo số lượng tác phẩm điện ảnh của các hãng tư nhân.

“Hotboy nổi loạn”-Bông sen bạc LHP 17 tiếp tục “cuộc đua” ở giải Cánh diều.

Mới và cũ

“Áp đảo”, “Soán ngôi”, “Chiếm ưu thế”… là những cụm từ gắn với mùa giải Cánh diều vàng 2011 với danh sách 12 phim truyện nhựa - hạng mục phim được đặc biệt quan tâm thì có tới 10 phim là của các hãng tư nhân.

Trong 17 tác phẩm điện ảnh được các hãng phim sản xuất năm 2011, thì con số 12 phim đăng ký tham gia tranh giải Cánh diều vàng lần này là nhiều hơn so với những mùa giải trước. Cũng bởi quy chế xét phim tham dự giải lần này đã được “cởi mở” - bỏ qua quy chế người trong thành phần đoàn làm phim phải là hội viên Hội Điện ảnh Việt Nam. Vậy nên những bộ phim “Đó hay… đây” của nữ đạo diễn Việt kiều Síu Phạm chưa công chiếu rộng rãi ở các rạp chiếu trong nước, hay “Ngôi nhà trong hẻm” của đạo diễn Việt kiều trẻ tuổi Lê Văn Kiệt mới ra mắt dịp Valentine (14-2) vừa qua… đã không gặp trở ngại gì khi đăng ký tham gia tranh giải. Hơn thế, những bộ phim này còn được coi là có nhân tố lạ dễ gây bất ngờ ở giải lần này

Bà Nguyễn Thị Hồng Ngát - Phó chủ tịch Thường trực Hội Điện ảnh Việt Nam cho biết: Ban đầu, BTC đã rất lo lắng vì cuối năm ngoái LHP Việt Nam vừa diễn ra, chắc chắn các nhà sản xuất còn dè dặt khi tiếp tục mang phim tham dự giải Cánh diều vàng, vả lại sau thời gian đó cũng chưa có nhiều phim được sản xuất. Vậy nhưng khi thay đổi quy chế, con số 12 phim đăng ký và được chọn tranh giải lần này thật đáng mừng.

12 phim tham gia giải Cánh diều vàng lần này tương ứng với 12 tháng - kể từ sau giải Cánh diều vàng 2010 (tổ chức vào tháng 3-2011) và qua một kỳ LHP quốc gia vừa diễn ra là một con số lớn với một nền điện ảnh còn khá "khiêm tốn" như Việt Nam. Với một mùa giải, dĩ nhiên công chúng sẽ có những thắc mắc nhất định về sự khác biệt của giải thưởng nọ so với giải thưởng kia. LHP Việt Nam từ lần thứ 15 đến lần vừa rồi là lần thứ 17, luôn có khẩu hiệu “Đổi mới và hội nhập”. Còn Cánh diều vàng 2011 tập trung chính vào “Đề cao tính sáng tạo…”. Nghe tưởng chừng rất khác nhau, nhưng nhìn vào tên những tác phẩm điện ảnh đăng ký tham gia 2 giải thưởng này thì không tìm thấy sự khác biệt. Vẫn song song hai dòng phim: Chính luận (Nhà nước sản xuất) và thương mại (tư nhân sản xuất) - đậm yếu tố giải trí chiếu dịp Tết có lợi nhuận cao.

Hẳn nhiên là giới làm điện ảnh và truyền thông e ngại cho những phim “Hê lô cô Ba”, “Lệ phí tình yêu”, “Long Ruồi”… năm vừa qua từng bị cho là “thảm họa phim Việt”, thì lần này sánh vai với “Mùi cỏ cháy”, “Hotboy nổi loạn”- hai tác phẩm điện ảnh đoạt Bông sen Bạc (không có giải vàng) và “Tâm hồn mẹ” được bằng khen ở kỳ LHP Việt Nam 17. Và việc phim đã tham gia (hoặc được giải) ở giải Cánh diều tiếp tục tham gia “thi đấu” ở LHP và ngược lại vẫn là chuyện cũ của các mùa giải thưởng điện ảnh Việt Nam từ bấy lâu nay.

“Đó hay... đây” của đạo diễn Việt kiều Síu Phạm được nhận định là nhân tố lạ dễ gây bất ngờ ở giải Cánh diều 2011. Ảnh: PHÚ HƯNG

Cần tính chuyên nghiệp 

“Mùi cỏ cháy” của đạo diễn Hữu Mười và “Hotboy nổi loạn” của đạo diễn Vũ Ngọc Đãng là hai bộ phim tuy đã vinh danh ở LHP 17, nhưng ở giải Cánh diều vàng 2011 vẫn được nhận định là có cuộc cạnh tranh khốc liệt để tranh giải vàng. Hai bộ phim đều có sự tìm tòi, thể nghiệm và thành công khi đều mang đến những xúc động đáng có cho người xem.

Tuy nhiên, điều đáng nói ở những tác phẩm tham gia giải Cánh diều vài năm trở lại đây lại là xu hướng của phim đồng tính và kinh dị. “Hotboy nổi loạn”, “Lời nguyền huyết ngải”... đại diện cho xu hướng đó. Giải thưởng Cánh diều là giải thưởng của Hội Điện ảnh Việt Nam-hội nghề nghiệp. Cũng có nghĩa chất làm nghề phải được đề cao, dù có chú trọng tới yếu tố đổi mới, yếu tố sáng tạo thì tác phẩm điện ảnh và cả người làm tác phẩm đó không thể trật “đường ray” chuyên nghiệp. Dù “Hotboy nổi loạn” hay “Ngôi nhà trong hẻm” được đánh giá là có sáng tạo, tìm tòi “cao siêu” đến mức nào thì một gương mặt điện ảnh lớn không chỉ có những vấn đề như thế, điện ảnh không chỉ có những chàng trai đồng tính hay đề tài về ma, kinh dị và oan hồn. Trong cuộc sống còn nhiều khó khăn, thách thức, công chúng đã có quá nhiều điều mệt mỏi, thì đến với tác phẩm điện ảnh họ cần được cảm nhận, thưởng thức những điều tươi đẹp, nhân văn chứ không chỉ những hình ảnh ma quái, mộng mị hay những tệ nạn xã hội… mà các nhà điện ảnh Việt Nam đang quá chú trọng tập trung khai thác để đưa lên màn ảnh như hiện nay.

Đòi hỏi các hãng phim tư nhân tự bỏ tiền túi ra để làm những bộ phim theo định hướng phục vụ chính trị, theo đường lối của Nhà nước là điều không thể. Việc hằng năm các hãng tư nhân bỏ 5-7 tỷ đồng làm những bộ phim giải trí, thu hút một bộ phận khán giả trẻ cũng là việc góp vào sự phong phú của điện ảnh nước nhà; không ít trong số phim của tư nhân sản xuất với nhiều đề tài đã gần gũi với đời sống, tạo nên “món ăn” tinh thần để kêu gọi thói quen của khán giả đến rạp chiếu. Sự nhanh nhạy của các hãng tư nhân trong những mùa phim hè, Noel hay Tết ít nhiều xóa đi sự “thống lĩnh” của phim nhập ngoại mà nhiều năm trước hiện hữu ở các rạp chiếu. 

Điện ảnh Việt Nam đang khó khăn, nhất là “tai nạn” thất thoát hơn 36 tỷ đồng năm ngoái, đã đánh mất lòng tin với "ngân sách nhà nước" và người yêu điện ảnh. Vậy nên, điện ảnh Việt Nam đang dựa vào sự giúp sức của tư nhân, dựa vào huy động nguồn vốn xã hội hóa để lấy lại “tiếng nói” của mình. Chính vì thế, trong việc đấu thầu sản xuất phim hiện nay do Cục Điện ảnh thực hiện, đã không còn giới hạn trong khuôn khổ các hãng phim nhà nước, mà đã mở rộng cho các hãng phim tư nhân cũng có quyền tham gia. Rõ ràng, để nền điện ảnh của dân tộc Việt Nam phát triển, chuyên nghiệp, vươn ra “biển lớn” hội nhập với thế giới thì hẳn nhiên vẫn phải trông chờ vào sự đầu tư từ ngân sách Nhà nước. 

Hy vọng, trong khuôn khổ trao giải Cánh diều vàng 2011 và Ngày Điện ảnh Việt Nam 2012, từ những hoạt động của người làm nghề và cuộc thội thảo “Một thập kỷ điện ảnh Việt Nam-nhìn nhận và đánh giá”, điện ảnh Việt Nam sẽ thu gặt được nhiều sáng kiến đổi mới từ những người làm điện ảnh.

VƯƠNG HÀ