“Chợ quê”

Đầu xuân, họa sĩ Nguyễn Tường Linh giới thiệu 30 bức tranh khắc gỗ được thể hiện theo phong cách tranh dân gian của những giấy dó, giấy điệp, son, màu nước… trưng bày tại nhà triển lãm 16 Ngô Quyền (Hà Nội). 30 bức tranh này là kết quả của quãng thời gian 3 năm miệt mài sáng tạo. Với phong cách tranh dân gian Hàng Trống, không chói lóa, sặc sỡ mà dịu êm, đằm thắm, người xem như được bước chân vào thế giới của dân gian qua các tác phẩm như: Hành quân qua bản (Giải thưởng triển lãm Quân đội 2004), Quang Trung đại phá quân Thanh, Hội làng Đăm (giải 3, triển lãm mỹ thuật Thủ đô 2004), Chợ quê, Chợ miền núi, “Trẻ em rước đèn”, hoa Ngọc Hà... Với lối vẽ mộc mạc đến chân thật, tranh của ông tạo ra nhiều “ám ảnh”. Xem tranh Nguyễn Tường Linh dễ cảm nhận được cái “công phu” của người đưa “hồn dân tộc sáng ngời trên giấy điệp”. Xuất thân từ một ông giáo trường làng, với niềm say mê hội họa ông đã đến học tại Trường đại học Mỹ thuật Hà Nội. Ông đã truyền lại niềm say mê của mình cho các học trò của mình ở trường THCS Tây Tựu, thế hệ sau ông có các họa sĩ Trần Bình, Tường Long, Nguyễn Anh Vũ... đã gặt hái được những thành công. Ông đã dành cho chúng tôi buổi trò chuyện về dòng tranh dân gian mà ông đang say mê theo đuổi.

PV: Thưa họa sĩ, được biết ông mới chỉ đến với tranh khắc gỗ từ mấy năm nay, những tác phẩm này liệu đã nói đủ "trải nghiệm" của ông về thể loại tranh khắc gỗ mà ông yêu thích?

HS Nguyễn Tường Linh: Sở dĩ tôi chọn tranh khắc gỗ là bởi vì nó mang một sắc thái đậm đà truyền thống dân tộc, gần gũi với người Việt. Tôi mới tìm hiểu và thể hiện trên tranh khắc gỗ khoảng 3, 4 năm nay, và tôi thực sự đã bị thể loại này mê hoặc. Để làm được một bức tranh người họa sĩ phải bỏ ra một khối lượng thời gian rất lớn. Từ thể hiện ý tưởng ở bản nháp cho đến khắc trên mộc bản, rồi bồi giấy, tô màu... Hồi mới bắt tay vào làm, tôi phải ghép mộc bản từ gỗ mỡ, gỗ thị, gỗ thừng mực để có mặt phẳng đủ rộng thể hiện các tác phẩm của mình. Ấy vậy mà cũng có nhiều bản bị “đổ” do khắc lỗi phải làm đi làm lại nhiều lần. Sau này mua gỗ công nghiệp của Ma-lai-xi-a nhưng giá thành cũng khá đắt. Thú thực, so với các thể loại khác tranh khắc gỗ tốn công sức hơn nhiều.

PV: Ông có nhận thấy rằng các họa sĩ trẻ ngày nay ít hưởng ứng thể loại tranh khắc gỗ dân gian này không?

HS Nguyễn Tường Linh: Thực vậy, các họa sĩ trẻ hiện nay rất chịu khó tìm tòi, sáng tác. Họ dám thể hiện, dám làm mới mình qua các chất liệu hiện đại. Song nhiều học trò tôi nói tranh khắc gỗ khó làm, khó có “đầu ra”. Tôi thực sự mong tình yêu với tranh dân gian của mình sẽ được các họa sĩ trẻ kế thừa, vun đắp.

PV: Tranh khắc gỗ của ông có bán được không?

HS Nguyễn Tường Linh: Bảo tàng Lịch sử quân sự đã mua một bức “Hành quân qua bản", Bảo tàng Ngọc Hà mua bức "Hoa Ngọc Hà". Tôi cũng gửi tranh đi nhiều gallery trong thành phố, cũng nhiều người hỏi, họ muốn mua mộc bản nhưng tôi không bán.

PV: Theo họa sĩ phải làm thế nào để mọi người quan tâm đến tranh khắc gỗ?

HS Nguyễn Tường Linh: Theo tôi, để mọi người quan tâm hơn đến tranh khắc gỗ thì việc đầu tiên phải làm là người họa sĩ phải tâm huyết. Khi mỗi tác phẩm đều có được sự tâm huyết của người họa sĩ thì đương nhiên cũng sẽ đem lại sự trân trọng đối với người xem. Một điều rõ ràng là người xem tranh vẫn yêu tranh khắc gỗ, yêu những nét truyền thống mang đậm sắc thái dân tộc.

PV: Mọi người vẫn thường nói tranh khắc gỗ của ông mộc mạc và hiền lành, vậy theo cái mộc mạc và hiền lành đó thể hiện ở khía cạnh nào, người vẽ hay thể loại?

HS Nguyễn Tường Linh: Tôi nghĩ có lẽ là cả hai. Thứ nhất phải do chính người họa sĩ sáng tác thổi vào. Bản thân tôi là một nhà giáo, kế thừa một truyền thống của một gia đình gia giáo. Tôi luôn coi sự đức độ, hiền lành, thực thà là cái lõi của nhân cách. Tôi nghĩ truyền thống gia đình có ảnh hưởng đến những sáng tác của tôi, không chỉ tranh khắc gỗ mà ở nhiều thể loại khác các bạn cũng có thể thấy được điều đó. Thứ hai, chính thể loại tranh khắc gỗ cũng tạo ra sự “lành”, “mộc”. Hồn dân tộc là vậy mà!

PV: Xin cám ơn ông!

SÔNG HỒNG