Sáng sớm, mang cả niềm hạnh phúc, xúc động về lòng dân cả nước hướng tới miền Trung bị bão lũ tàn phá, tôi hòa mình vào không khí lao động và đón Tết Trung thu cùng dòng người đang miệt mài cuốn đi trên đường phố Hà Nội. Tôi gặp chị Lo-ren, du khách Pháp, chị bày tỏ niềm khâm phục với những việc làm của Chính phủ Việt Nam trong cơn lũ vừa qua. Chị tỏ ra thật sự vui thích với những sản phẩm dành cho trẻ em của Việt Nam, chị nói chiếc đèn ông sao, đèn kéo quân… khi được thắp những ngọn nến bên trong dường như được thổi linh hồn vào, lung linh và quyến rũ. Chị cho biết những du khách nước ngoài rất thích đèn ông sao của Việt Nam, nó sinh động khác hẳn với đèn lồng của nước ngoài với chiếc bóng đèn “led” hiện đại. Anh bạn trai của Lo-ren, tên là Mi-sen, với vốn tiếng Anh ít ỏi chỉ nhắc đi nhắc lại được 3 chữ: “Việt Nam, hospitality, friendly” (Việt Nam hiếu khách, thân thiện). Điều đó thật dễ nhận ra, quả thật, nhìn những gương mặt hiền hòa và thân mật của những người đi xem hội, đi ngắm nhìn mọi người như tiếp cho nhau niềm tin yêu lạ thường.

Không chỉ ở những khu chợ bán đồ chơi truyền thống là đông người xem, năm nay, tại nhiều trung tâm vui chơi của thiếu nhi như: Bảo tàng dân tộc học Việt Nam, Trung tâm triển lãm Vân Hồ, Trung tâm triển lãm Giảng Võ, Công viên Thống nhất… cũng diễn ra nhiều hoạt động đón Tết Trung thu dành cho thiếu nhi, thu hút người xem.

Các cuộc thi, các cuộc triển lãm trong dịp Tết Trung Thu có nhiều, từ Nam ra Bắc, nào là thi cắt giấy, thi vẽ tranh, thi làm mặt nạ, thi những trò chơi dân gian… Nhưng đặc biệt năm nay nhiều người dồn tới Trung tâm triển lãm Vân Hồ để ngắm nhìn những sản phẩm “công nghệ cao” của các em thiếu nhi làm ra trong cuộc thi sáng tạo dành cho thanh thiếu niên và nhi đồng do Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phối hợp với Quỹ hỗ trợ sáng tạo Việt Nam (VIFOTEC) tổ chức. Theo chân những du khách, tôi đến triển lãm Vân Hồ. Phòng trưng bày rộng giới thiệu 64 công trình tuyển chọn từ 227 mô hình của thanh, thiếu niên và nhi đồng cả nước được trưng bày tại đây. Đi xem những sản phẩm của các em chế tạo ra, khách tham quan, dù người ý tứ nhất cũng không ngăn nổi ham muốn được “sờ vào hiện vật”. Những sản phẩm ngộ nghĩnh được chế ra từ những chiếc ống nhựa PVC, những vỏ đồ hộp, những chiếc mành nhựa, những thanh tre, những chiếc động cơ cũ… cho thấy sức sáng tạo rất lớn của các em. Mà những sản phẩm của các em không phải chỉ là thứ đồ chơi cho vui đâu nhé, có tác dụng hẳn hoi. Hãy xem: Máy hớt rác dưới nước, máy hót rác trên cạn, máy hót rác trên cát (Ý tưởng làm sạch các bãi biển Việt Nam của cô bé Nguyễn Thu Phương), bộ dây phơi thông minh biết thu quần áo khi trời mưa, rô-bốt xúc lúa, máy chế biến sắn mi ni…

Em Hoàng Thân dân tộc Tày, 6 tuổi, có công trình “Rừng! Vàng!”. Em đã biết sử dụng những chiếc đèn gắn vào bản đồ Việt Nam để đánh dấu những nơi còn rừng bao phủ, những nơi có nguy cơ bị lũ ống.

Người xem trầm trồ khâm phục công trình có tên “Dòng điện từ biển khơi” là một ý tưởng rất táo bạo của Trịnh Văn Đức, quê ở Hoằng Hóa, Thanh Hóa. Với những cực than chì và một bể dung dịch nước muối, em đã mô phỏng một nhà máy sản xuất điện từ nước biển. Mô hình của em tạo ra một dòng điện thắp sáng được bóng đèn 1,5 vôn. Mi Đan, học sinh lớp 9 trường Ngô Sỹ Liên, Hà Nội trầm trồ khen bạn: “Nguyên lý tạo ra dòng điện từ nước muối, bọn em cũng vừa được học ở trường, nhưng bọn em rất khâm phục bạn Đức vì bạn ấy đã sử dụng những vật dụng rất đơn giản, sẵn có để tạo ra sản phẩm vận hành rất hiệu quả”.

Rô-bốt sơn tường của Lê Minh Quân, quê Quảng Ngãi đã được giải thưởng đặc biệt của cuộc thi sáng tạo Thanh thiếu niên nhi đồng. Tổ chức sở hữu trí tuệ Thế giới của Liên hợp quốc (WIPO) cũng trao quyền sở hữu trí tuệ cho em. Rô-bốt sơn tường hoạt động dựa vào dòng khí nén tạo ra từ một máy bơm hơi. Khí nén giúp rô-bốt di chuyển trên tường, phun sơn lên bề mặt. Lê Minh Quân cũng khéo léo đặt những thiết bị để rô-bốt nhận biết được khu vực có cửa sổ. Theo đó, khi sơn đến khu vực có cửa sổ thì sơn sẽ tự ngừng phun. Rô-bốt giúp nâng cao năng suất lao động lên hàng chục lần. Phát minh này có tính ứng dụng cao, đã được nhiều nhà sáng chế, nhà đầu tư đánh giá rất có triển vọng sản xuất công nghiệp.

Bên cạnh những phát minh có tính ứng dụng thực tiễn, còn có một mảng sáng tạo đồ chơi dành cho thiếu nhi. Có thể kể tới những sản phẩm: Rô-bốt bắn bóng, máy bay điều kiển từ xa, rô-bốt đồng hồ, rô-bốt điều khiển từ bản sao của nó, ca-nô tự hành, kính thiên văn… được các em tạo ra rất ấn tượng. Bé Ngô Huy Gia Linh, 6 tuổi, đã tạo ra sa bàn khuôn viên một nhà trẻ từ những vật dụng như chiếc thìa nhựa, vỏ hộp sữa, miếng thảm len, bông gòn. Em Đặng Minh Trí, 12 tuổi, lập trình phần mềm máy tính có tên “Thiên nhiên quanh em” có thể trả lời hàng trăm câu hỏi về những sự vật hiện tượng trong đời sống.

Các em cũng không quên những người khuyết tật, nhiều sản phẩm của các em tạo ra đã nói lên điều đó. Đó là: thiết bị cầm đũa cho người khuyết tật, giày dành cho người khiếm thị, xe lăn cho người già…

Rời phòng triển lãm các sản phẩm sáng tạo kỹ thuật, chúng tôi ghé sang phòng triển lãm mặt nạ do các em làm ở ngay trong khuôn viên Trung tâm Triển lãm Vân Hồ. Ở đây cũng có khá nhiều sản phẩm rất ngộ nghĩnh thú vị như tranh cắt giấy, đèn lồng, con giống bằng giấy… Khu trưng bày mặt nạ cũng thu hút rất nhiều người xem. Bác Hoàng ở khu tập thể Vân Hồ tâm sự: “Tôi rất thích nhìn trẻ con đeo mặt nạ trong Tết Trung thu. Những chiếc mặt nạ mua ngoài chợ cũng đẹp lắm nhưng dường như thiêu thiếu một cái gì đó... Tôi nghĩ, mặt nạ lâu nay không được trẻ em thích thú nữa bởi nó không phải do chính tay các cháu làm ra. Người lớn nên hướng dẫn cho con trẻ làm những đồ chơi đơn giản vừa gây được hứng thú vừa kích thích óc sáng tạo của trẻ em”. Lời tâm sự của bác Hoàng rất được mọi người ủng hộ. Đúng thế! Tết của trẻ em nên giúp các em vui chơi bằng cách tự làm những việc bổ ích.

Nhìn lên trời trong xanh cao vút, trong tôi dâng tràn thật nhiều cảm xúc. Xốn xang, xúc động trước tình người. Tự hào, tin yêu những người dân đất Việt. Phấn chấn, lạc quan cho tương lai đất nước mình. Bão lũ, đến tàn phá trước ngày rằm, những khó khăn vẫn còn nhưng đang dần được khắc phục. Chẳng cái Tết Trung thu nào giống tết nào, nhưng chắc tôi sẽ nhớ mãi cái Tết này.

LÊ ĐÔNG HÀ