Đêm hôm ấy, nhà già làng Dương Đức Châu ở bản Đằng Long đông đúc đến lạ thường. Dưới chân núi, từng nhóm người già trẻ, gái trai lần lượt kéo về. Người mang đèn pin, người cầm trên tay ngọn đuốc bằng vải dù tẩm nhựa cây thầu dầu, khói tỏa mù, khen khét. Đêm ở “cổng trời” Đằng Long lạnh đến run người nhưng không ngăn được đoàn người đến nhà già Châu ngày một đông.

Bà con bản Đằng Long nghe già làng Châu truyền dạy những điều hay, lẽ phải. 

Gần 8 giờ tối, già Châu thông báo: “Hôm nay họp việc làng để chuẩn bị ăn Tết. Các gia đình nộp tiền, họp bàn chuẩn bị tổ chức ăn Tết vào mồng 10 tháng Giêng, để cầu may, cho ăn nên làm ra, con cháu phát đạt”. Họp làng đã xong xuôi, như thường lệ, già Châu mở tủ lấy ra tập sách bằng chữ Nôm để truyền dạy cho mọi người.

Lật giở trang văn tự bằng chữ Nôm, già Châu đọc to bằng âm Hán rồi giảng bàn về ý nghĩa cho mọi người nghe. Có đoạn rằng: “Ta có thể mua được mọi thứ khi xuống chợ nhưng cha mẹ thì không có chợ nào bán. Muốn nên người thì phải dạy, như cây muốn thẳng phải uốn từ lúc còn non…”. Già Châu tâm sự: “Người Dao chúng tôi coi việc học là suốt đời. Nhỏ cũng phải học, lớn cũng phải học và đến khi già vẫn phải học. Trẻ học để biết nguồn gốc tổ tiên. Lớn học để biết lẽ phải, lẽ sống. Còn người già học để giữ lòng tự trọng và truyền dạy cho con cháu”.

Người Dao ở Đằng Long sợ nhất là điều tiếng xấu. Nếu làm những việc sai trái với tục lệ của làng, họ sẽ chịu hình phạt nghiêm khắc từ chính những người trong dòng họ, làng bản. Nếu bẻ một cây măng dù to hay nhỏ, bị bắt được sẽ bị phạt từ 3-5kg thóc. Là người Dao ở Đằng Long, con gái, con trai yêu đương phải đúng mực. Nếu phạm trong ba tội: Bỏ vợ, ngoại tình, chửa hoang, ngoài việc bị phạt vạ xin lỗi họ hàng dòng tộc còn phải mổ lợn, làm cỗ rồi khẩn cầu từng nhà trong bản đến ăn.

Một điều đặc biệt nữa, các lớp học cũng truyền dạy cho bà con phải yêu nước, nhớ ơn Bác Hồ. Già Châu dạy cho dân bản rằng, có được cuộc sống ấm no hạnh phúc như ngày hôm nay là ơn của Bác Hồ. Vì thế, ở bản Đằng Long, từ bao năm nay người dân luôn có thói quen treo ảnh Bác Hồ. Nhà nào cũng treo ảnh Bác ở nơi trang trọng nhất. Tết đến hay mừng nhà mới, người dân cũng mang tặng nhau ảnh Bác Hồ như một món quà quý. Bản Đằng Long là bản duy nhất không có tệ nạn xã hội vì người dân đều biết lắng nghe lời già làng, trưởng bản. Vừa qua, bà con đồng lòng xây dựng được con đường xuyên núi, bây giờ từ Thung Chừa đi sang Chợ Cá chỉ mất gần 10km. Nông sản được thông thương, thu nhập người dân tăng lên trông thấy.

Sáng sớm trên “cổng trời” bản Đằng Long, sương mờ giăng kín muôn nơi. Tiếng lục lạc của đàn ngựa theo chân đôi vợ chồng trẻ lên núi gieo vào lòng người khát vọng về một ngày mai tươi sáng.

Bài và ảnh: PHẠM KIÊN