Khán giả đến xem chương trình "Ai là triệu phú". Ảnh: Internet

Đúc kết từ nhiều trải nghiệm trong cách sống-lối sống-nếp sống của bao lớp người đi trước, tục ngữ là các câu nói (lời văn) ngắn gọn, đủ sức giúp hậu sinh nhớ để vận dụng phù hợp như những phương châm xử thế trong cuộc sống. Ai biết nhiều tục ngữ (cũng như thành ngữ, ca dao, cổ tích, giai thoại…) là người giàu có, có thêm khả năng làm đẹp mình, đẹp người. Gần đây có nhiều sân chơi trên truyền hình cũng như tại các "cuộc vui trí tuệ" ở nhiều cơ sở… đã luôn có "ôn tập tục ngữ". Tiếc thay, số người chơi, trong số đó có sinh viên đại học, lại thuộc rất ít, ít được điểm.

Tuần cuối của tháng 5-2006 và tuần đầu của tháng 6-2006, liên tiếp khán giả phải buồn vì lời vàng của tiền nhân chẳng "vào" con cháu. Tại cuộc thi "Rung chuông vàng" yêu cầu điền từ đúng vào 2 dấu… của "chó cậy gần…, gà cậy gần…" đã có 41 sinh viên chẳng điền từ đúng được, có sinh viên còn đặt chữ "chủ" vào thành "gà cậy gần chủ". Tại cuộc thi "Ai là triệu phú?", chỉ có 2/10 người chơi điền từ đúng thứ tự cho câu "Trẻ cậy cha, già cậy con". Kỳ thi sau đó, chỉ có 3/10 người chơi sắp xếp đúng được các thành phần của "ông mất của kia, bà chìa của nọ". Trước, và sau các ví dụ vừa dẫn, còn nhiều tình huống "cười ra nước mắt" nữa về "vốn tục ngữ" của không ít bạn trẻ đang rất giỏi vi tính-rất nhớ tiểu sử những "ngôi sao ca nhạc-thể thao" thế giới v.v..

Vì sao có sự chểnh mảng, thiếu hụt trong việc "ôn cố tri tân" như vậy? Phải chăng vì rất nhiều bậc cha mẹ đang ở độ 35 đến 50 tuổi hiện nay chính là "sản phẩm" của nhiều nhiều năm "ghét học môn văn" nên chẳng thể hướng dẫn con cái. Cũng phải chăng, vì chương trình học môn văn sau liên miên cải tiến như các môn khác, vẫn chưa dành được học phần cần thiết cho tục ngữ-ca dao của suốt 12 năm phổ thông (chỉ ở tiểu học và THCS có "ghé" tới) và quan trọng nhất, là chính nhiều học sinh, sinh viên chưa tự thấy những "khuôn vàng thước ngọc" trong lời hay ý đẹp của tục ngữ, để nhớ mà theo.

NGUYỄN QUANG VINH