Tôi là một bạn đọc thường xuyên của Báo QĐND. Tôi rất yêu trang Văn học thứ sáu và trang Văn hóa-thể thao ra số chủ nhật hằng ngày. Chủ nhật vừa rồi tôi đọc câu chuyện “Để ai đau?” của tác giả có bút danh “Một Tấc”, đăng trên chuyên mục “Chuyện thường ngày”, số ra ngày 13-9-2009. Tôi thấy đây là câu chuyện rất hay. Một câu chuyện nhỏ nhưng đã đặt ra những vấn đề không nhỏ. Đó là, dạy trẻ như thế nào “để cân bằng, để có được những kiến thức tốt nhất, chọn được cách ứng xử-hòa nhập với thời hiện đại”.

Tôi nghĩ rằng, những ví dụ, những hình ảnh so sánh luôn là một cách dễ hiểu, dễ thuyết phục khi cần phải làm rõ hơn về một vấn đề gì đó.

Trong trường hợp cụ thể của bài viết, có thể hỏi lại cháu: “Chuột là con vật có lợi hay có hại? Chuột ở ngoài đồng thì phá hoại mùa màng, chuột ở trong nhà thì ăn mọi thứ kể cả xà phòng, rồi cắn dây điện, dây internet… chuột cống đào hang chui vào nhà… thế là tốt hay xấu? Chuột còn là vật chủ truyền bệnh dịch hạch đã từng làm chết hàng chục triệu người trên thế giới!”.

Ta phải bảo vệ cái có lợi hay cái có hại?

Phải bảo vệ cái tốt hay cái xấu?

Bà ngoại theo đạo Phật, đạo Phật dạy rằng, mỗi sinh vật đều có quyền sống, phật tử không được sát sinh. Bà có thể theo điều đó, nhưng đó là sự lựa chọn riêng của bà. Cũng như những người theo đạo Thiên chúa tin rằng có Chúa cứu khổ cứu nạn. Nhưng theo Kinh phúc âm của Thiên chúa giáo, chính Chúa Jê-su vì quá tin người nên đã bị tên Giu-đa phản bội, khiến Chúa bị bắt, bị tra tấn khổ ải và bị hành hình trên cây thánh giá!

Mỗi người đều có quyền lựa chọn cho riêng mình. Cháu có thấy, mọi người hằng ngày vẫn dùng thực phẩm chế biến từ động vật (lợn, bò, gà, tôm, cua, ốc, ếch…) không? Bà ngoại có thể ăn chay, nghĩa là không ăn thực phẩm chế biến từ động vật vì không muốn sát sinh nhưng không có nghĩa tất cả mọi người đều phải theo sự lựa chọn của bà.

Vì vậy, cháu cần phải biết cái gì có hại để tránh. Cái gì tốt đẹp để bảo vệ.

Chuyện tránh con chuột, coi như không may, cháu trông thấy nó, nên cháu giật mình và có phản xạ đánh tay lái nên bị ngã và làm bạn ngã theo. Nhưng nếu phải lựa chọn thì rõ ràng cháu chọn bị ngã xe, rách chân, bạn cháu cũng ngã theo để cứu cho con chuột khỏi bị đau là điều sai lầm.

Còn có câu chuyện như thế này nữa: Một người lính cứu hỏa đã cứu được mấy người rồi, phổi đã đầy khói rồi nhưng khi phát hiện tiếng khóc thảm thiết của một em bé khi thấy con chó yêu của em còn mắc kẹt trên cửa sổ, anh đã cố quay lại và cứu được con chó ấy. Người lính ấy chỉ kịp trao con chó cho em thì gục xuống hy sinh vì quá sức. Sự hy sinh đó là sự hy sinh cao cả. Sự hy sinh đáng được ca ngợi mãi mãi. Không phải chỉ vì con chó mà còn về tình thương yêu con trẻ.

Những điều tốt đẹp về đạo đức, về tình người luôn là những điều cần bồi đắp cho mỗi công dân nhưng cũng cần dạy cho các cháu biết cách vận dụng đúng lúc, đúng chỗ chứ không phải tốt đẹp với kẻ ác, chân thành với kẻ ác.

KIỀU NGA