QĐND Online – Những năm qua, Thành phố Hà Nội đã thực hiện việc đặt, đổi tên đường phố cũng như các công trình công cộng trên địa bàn Hà Nội theo đúng quy trình và đáp ứng được nhu cầu phát triển đô thị. Đa số các đường phố, công trình công cộng được đặt tên hợp lý. Tuy nhiên, Thủ đô Hà Nội hiện nay quá rộng, do vậy, để tìm ra tên, địa danh, sự kiện, danh nhân điển hình để đặt tên không phải là điều đơn giản.

Hội nghị nâng cao chất lượng công tác đặt tên, đổi tên đường, phố và công trình công cộng trên địa bàn Hà Nội do Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội tổ chức ngày 5-11, tại Hà Nội, nhằm huy động sự đóng góp chuyên môn của các nhà khoa học, nghiên cứu lịch sử để công tác đặt tên đường phố Hà Nội ngày càng tốt hơn và mỗi ngõ nhỏ, phố nhỏ của Thủ đô sẽ trở nên thân thuộc, dễ tìm cho mọi người.

PGS,TS Nguyễn Văn Nhật, nguyên Viện trưởng Viện Sử học (Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam) cho rằng: Hiện nay, có rất nhiều tên đường, phố, người dân không hiểu nhân vật đó là ai, có công trạng gì. Không những vậy, có những nhân vật tên gần giống nhau, do vậy cần phải có ghi chú tên gọi.

Theo PGS,TS Nguyễn Văn Nhật, nội dung biển giải thích tên đường, phố phải gồm 3 ý: Tên gọi, năm sinh, năm mất (đối với nhân vật), năm diễn ra sự kiện; công trạng; năm đặt tên; nơi đặt tên biển giải thích. Việc đặt tên, đổi tên đường phố và các công trình công cộng là rất quan trọng, cần xin ý kiến rộng rãi của các tầng lớp nhân dân.

Tiến sĩ Phạm Quốc Quân, Ủy viên hội đồng di sản văn hóa quốc gia cho rằng: Những năm gần đây, công tác đặt tên đường, phố Hà Nội đã lưu tâm nhiều đến địa danh lịch sử và bắt đầu chú ý đến những di sản văn hóa vật thể, phi vật thể. Tuy nhiên, việc sử dụng những tên đường, phố gắn với di sản văn hóa vẫn chưa có nhiều. Phải xây dựng mối quan hệ giữa tên gọi với vị trí, quy mô, cơ sở hạ tầng... của đường phố. Tuy nhiên, để xây dựng được tiêu chí áp dụng cho công tác này một cách ưu việt là vô cùng khó khăn, đặc biệt là các tiêu chí đối với đặt tên danh nhân đòi hỏi sự đầu tư của nhiều lĩnh vực, nhiều ngành, nhiều cấp.

Hội nghị nâng cao chất lượng công tác đặt tên, đổi tên đường, phố và công trình công cộng trên địa bàn Hà Nội

Tên đường, phố, được xác lập một cách khoa học, văn minh cũng đóng góp không nhỏ vào văn minh đô thị, nó không chỉ là vấn đề địa chỉ giao lưu, hướng dẫn giao dịch, tiếp xúc mà còn góp phần làm cho vấn đề trật tự, xã hội, kinh tế, bộ mặt kiến trúc của Thủ đô được thuận tiện, dễ dàng trong quản lý, sử dụng, không chỉ trong nội bộ Hà Nội mà cả trong nước và quốc tế. Đường phố có tên trở thành mạng lưới quy hoạch hoàn chỉnh của một đô thị hiện đại, văn minh, là mục tiêu cấp bách của Hà Nội trong những năm tới.

Ông Trương Minh Tiến, Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cho biết: Việc đặt tên đường, phố vẫn còn một số vấn đề chưa hợp lý, thiếu đồng bộ, nhất là trong việc xây dựng quy hoạch mang tính định hướng về quỹ đường, quỹ tên để đặt tên đường, phố và công trình công cộng trên địa bàn Thủ đô cũng như tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao chất lượng xây dựng hồ sơ trình Hội đồng nhân dân, UBND Thành phố.

Việc đặt tên, đổi tên đường, phố là tất yếu của mỗi thành phố nói chung nhưng đối với Hà Nội hiện nay, từ sau khi được mở rộng với diện tích gấp 3 lần so với cũ thì công tác đặt, đổi tên đường, phố không những phải kịp thời mà còn phải cẩn trọng để tránh những bất cập trong tương lai.

Theo Đại tá, PGS, TS Dương Hồng Anh, Phó Viện trưởng Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam, những tên địa danh như: Thọ Xương, Yên Thái, Tây Hồ... đầy chất thơ, thiêng liêng và đậm nét văn hóa của Thủ đô được khuyến khích và ưu tiên sử dụng để đặt tên đường, phố và công trình công cộng. Chính những tên gọi đó sẽ mang lại những giá trị vô hình rất đỗi trừu tượng, tạo nên thuộc tính đặc trưng của Thủ đô. Tên của những con phố đẹp, giàu hình ảnh cũng sẽ nâng cao giá trị của Hà Nội. Việc đặt tên đường, phố cũng là hành động thể hiện sự tri ân và đó cũng là công trình văn hóa, lịch sử.

Với tốc độ đô thị hóa như hiện nay, khối lượng đường phố, công trình công cộng xây dựng mới rất nhiều, khả năng thiếu tên địa danh rất dễ xảy ra nếu các cơ quan chức năng không chuẩn bị đủ số lượng tên gọi cho ngân hàng tên và bổ sung, mở rộng việc sử dụng các mỹ từ, số, ký hiệu..để đặt tên cho đường, phố, công trình công cộng mà không vi phạm các giá trị văn hóa, mỹ quan của Thủ đô thì sẽ rất bị động trong vấn đề này.

Để giải quyết tình trạng trên, Phó giám đốc Sở Quy hoạch – Kiến trúc Hà Nội Bùi Mạnh Tiến kiến nghị: Phải nhanh chóng xây dựng quy hoạch tên đường phố, công trình công cộng phục vụ công tác quản lý lâu dài; cập nhật, xây dựng hoàn thiện hệ thống dữ liệu, ngân hàng tên; phân loại đường phố; lấy ý kiến trong việc đặt tên; đặt tên cụ thể các công trình công cộng, khu ở.

Để xây dựng Hà Nội trở thành thành phố “xanh, văn hiến, văn minh, hiện đại” thì việc đặt và đổi tên đường phố và các công trình công cộng cần được quan tâm, đầu tư,  tạo nên bộ mặt xứng tầm với Thủ đô nghìn năm văn hiến.

Bài, ảnh: KHÁNH HUYỀN