QĐND - Sen về đến ngã ba lối rẽ vào làng thì trời đổ mưa. Đã qua tiết lập Thu rồi mà sao vẫn còn mưa nhiều đến thế. Cánh đồng làng trắng băng những nước. Những chân ruộng ngô đang trổ cờ cứ lút chìm dần. Những chùm hoa ngô mong manh cố thò lên khỏi mặt nước như những bàn tay trẻ con đang vẫy vẫy, chới với.

Có một giọt nước mưa rơi vào cổ áo lành lạnh khiến Sen hơi rùng mình. Sen tần ngần vén ống quần săn cao. Con đường vào làng ngập nước nhưng có thể lội được. Hai bắp chân trắng ngần của Sen ngập ngừng lội xuống dòng nước đục nhờ nhờ màu bùn đất. Sen bì bõm lội ra đến gần chỗ gốc đa giữa cánh đồng thì nghe tiếng gọi:

- Sen hả! Đứng lại, có rãnh mới xẻ giữa đường đấy.

Sen sững lại. Từ phía ruộng ngô chưa ngập hết, một chiếc thuyền nan nhỏ lao ra. Sen che tay nhướng mắt nhìn. Cô nhận ra anh Sánh, người ở cạnh nhà mình. Sánh hơn Sen vài tuổi. Lúc còn nhỏ ở làng, Sen hay theo anh Sánh đi thả bò, hái sim trên đồi. Anh Sánh học hết phổ thông thì đi nghĩa vụ quân sự. Mấy năm rồi không gặp, bây giờ anh có vẻ to cao, chững chạc hơn trước.

Cắm cây sào giữ cho thuyền khỏi tròng trành, Sánh bảo:

- Sen lên thuyền đi!

Sen trèo lên thuyền. Cô hỏi:

- Anh Sánh đi thả lưới hả?

- Ừ! Mà cũng thăm ruộng ngô. Ngập hết cả rồi. Hai ba hôm mà nước chưa rút là hỏng hết. Trời đang mưa to, ngập lụt thế mà Sen lại về thăm quê làm gì?

- Em về quê sau đó sẽ lên ký túc ở...

- Sao thế! Nhà cô chú trên ấy có chuyện gì à?

- Chuyện dài lắm, anh cho em về nhà đi. À mà nhà em có bị ngập không?

- Nhà Sen ở trên gò cao ngập thế nào được. Có điều là lâu không có người ở ẩm mốc lắm. Hôm qua, anh vừa sang quét tước lại...

- Em cám ơn anh vẫn coi nhà giúp em.

Sánh chống sào đẩy chiếc thuyền nhỏ tránh hàng cây phi lao hướng ra giữa cánh đồng đang ngập trắng nước cắt thẳng về làng. Tiếng nước sàn sạt xiết vào mạn thuyền. Đến giữa cánh đồng, đột ngột Sen bảo anh Sánh dừng lại. Đôi mắt Sen mở to bần thần. Nước mắt Sen ứa ra. Sánh chợt hiểu. Đây là nơi mẹ Sen đã chết để cứu con gái. Chuyện ấy xảy ra đã hơn mười năm rồi. Hôm nay vô tình, Sánh lại chống thuyền đưa Sen qua chính cái nơi Sen đã mất mẹ ấy. Anh bối rối, mãi mới nói được một câu:

- Mình về thôi! Hôm nào nước rút, anh sẽ đưa em đi thăm mộ mẹ...

Sen ngoái nhìn ra hướng nghĩa địa của làng. Nước cũng đã ngập hết chỉ có vài ngôi mộ xây cao là còn lấp ló. Sen thầm kêu: "Mẹ ơi! Sao mẹ khổ thế! Mẹ nằm dưới nước có lạnh không?".

Sen không bao giờ quên được hôm ấy. Hai mẹ con đang chống thuyền đi vớt lờ, gỡ lưới thì trời đột ngột nổi cơn giông. Một cơn lốc bất ngờ làm con thuyền nhỏ của hai mẹ con xoay tròn như một chiếc lá tre trên mặt nước rồi lật úp. Sen đang ngồi ở đầu mũi thuyền văng xuống nước trước khi con thuyền chìm hẳn. Mẹ hốt hoảng ngoi lên vừa kêu cứu vừa gọi con: "Sen ơi... con ơi..." - Tiếng mẹ chìm trong tiếng gió, tiếng sóng ào ào.

Không ai nghe được tiếng kêu cứu của mẹ. Giữa trưa, dân làng đang quây quần quanh mâm cơm. Trên cánh đồng ngập nước, chỉ còn hai mẹ con Sen chống thuyền đi gỡ lưới. Mẹ lặn xuống nước tìm cứu con gái. Sen bị uống mấy ngụm nước nhưng vẫn cố giãy giụa, ngoi lên. Mẹ quờ được chân Sen đẩy con chồi lên khỏi mặt nước.

Mẹ vừa bơi vừa dìu con gái. Sen bám chặt lấy cổ mẹ. Nhưng đồng nước mênh mông, nước lặng không chảy như ngoài sông nên càng bơi mẹ càng kiệt sức. Từ giữa đồng vào chỗ bờ tre rìa làng xa hàng trăm mét. Hôm qua mẹ lại ốm nên càng nhanh kiệt sức. Tuy còn bé nhưng Sen còn nhớ như in cái khoảnh khắc đang được mẹ dìu bơi, đột nhiên Sen thấy mẹ co rúm người lại. Mẹ bị chuột rút. Mẹ chới với buông con gái chìm xuống nước. Không có mẹ nâng đỡ, Sen hốt hoảng tay chân khua loạn xạ. Sen định gọi mẹ nhưng nước ập vào miệng sặc sụa.

Như có một sức mạnh thần kỳ, người mẹ lại cố trồi ngoi lên. Mẹ nhao lại chỗ Sen gắng dìu con bơi. Hình như mẹ đã hiểu rõ sức lực còn lại của mình không thể đưa con gái vào được đến chỗ lũy tre làng. Mẹ cố kêu thêm vài tiếng kêu cứu yếu ớt. Vẫn không ai nghe thấy tiếng kêu cứu tuyệt vọng ấy. Giữa lúc đó thì mẹ quờ tay được cây sào chống thuyền bị gió lốc đánh văng đi lúc nãy. Mẹ cắm cây sào xuống bùn đu người đẩy con lên mặt nước. Nhưng cây sào không chịu nổi sức nặng của hai mẹ con nên lún sâu xuống bùn nhão và đổ nghiêng đi. Mẹ dùng một tay cắm lại cây sào, một tay ôm chặt con gái. Mẹ đã hoàn toàn kiệt sức rồi. Mẹ đã đi đến một quyết định cuối cùng. Mẹ đứng thẳng người, chân quặp giữ chặt cây sào, hai tay đẩy con gái lên đứng lên trên vai, nhô đầu khỏi mặt nước. Cố giữ cho con đứng vững trên vai mình, lời cuối cùng mẹ dặn Sen là: "Con ôm chặt lấy cây sào nhé!".

Nước ngập lút đầu mẹ. Sen đứng trên vai mẹ khóc nức nở. Sen gào đến khản cả giọng: "Mẹ ơi... mẹ ơi... mẹ đừng chết! Mẹ ơi...".  Nhưng mẹ thì ngày càng lút chìm sâu xuống. Tay mẹ vẫn cứ giữ cứng cho cây sào chống thuyền không bị nghiêng đổ. Mẹ đã chết trong tư thế như vậy.

Đám trẻ con chăn trâu phát hiện ra có người bị lật thuyền ngoài cánh đồng. Chúng hốt hoảng gào to gọi người lớn đem thuyền ra cứu. Khi mọi người ra đến chỗ hai mẹ con thì Sen cũng đã bị lún chìm xuống nước chỉ còn hở từ cổ trở lên. Mấy chiếc thuyền nhỏ quây quanh chỗ hai mẹ con. Mọi người phải rất vất vả gỡ mãi mới rút được hai chân Sen ra khỏi vòng tay giữ chặt của người mẹ.

Sau khi mẹ chết, bố về đón Sen lên thành phố. Sen giận bố không muốn đi. Từ khi đỗ đạt được đề bạt, bố theo một người đàn bà trên thành phố. Họ đã sống với nhau như vợ chồng. Bố đã được ông viện trưởng-bố người đàn bà ấy cưu mang. Ngày bố ra thành phố học và bảo vệ bằng tiến sĩ, mẹ đã phải bán cái nhẫn và đôi hoa tai bà ngoại cho để bố có thêm tiền. Nhưng khi học xong, bố không về làng nữa. Bố đã bỏ mặc mẹ con Sen. Mẹ đau yếu, bệnh tật triền miên vẫn phải tần tảo ở vùng quê đồng chiêm trũng kiếm tiền nuôi con. Khi mọi người đã về nghỉ ăn cơm trưa hay nấu bữa tối rồi mà mẹ vẫn bì bõm ngoài ruộng. Cái buổi trưa định mệnh ấy chính là hôm Sen được nghỉ học. Sen đòi theo mẹ đi gỡ lưới, vớt lờ tôm. Sen muốn giúp mẹ. Hai mẹ con gặp cơn gió lốc bất ngờ. Hôm ấy nếu không có Sen thì có thể mẹ sẽ bơi được vào chỗ nước nông. Mẹ đã chết để cho Sen được sống.

Cứ nghĩ đến chuyện buổi trưa hôm ấy Sen lại thấy thương mẹ quá.

Lên thành phố, Sen theo bố về một ngôi biệt thự ở khu đô thị mới. Đó là nhà của người đàn bà bố đã sống chung. Từ ngày mẹ Sen mất, bố đã công khai quan hệ với người đàn bà ấy. Bà ta cũng đã có một đứa con riêng. Con bé kém Sen mấy tuổi. Nó cũng lanh chanh xấu tính như mẹ. Những ngày Sen ở với bố là những ngày khốn khổ. Bố Sen là một kẻ nhu nhược. Nhiều lúc biết con gái bị mắng oan cũng không dám mở miệng ra bênh. Sen trở thành một con ở. Sen phải làm mọi việc như một đứa ô-sin. Đã thế khi Sen lớn lên, xinh đẹp, người đàn bà kia còn có một âm mưu khác. Nhân khi chồng đi công tác dài ngày, bà ta tính chuyện ép gả chồng cho Sen. Thực ra đó là một cuộc đổi chác. Phát hiện ra âm mưu của bà ta, Sen đã trốn khỏi nhà, bỏ về quê.

Mấy hôm sau nước rút, Sánh đưa Sen đi viếng mộ mẹ. Khu nghĩa trang của làng bùn lầy nhão nhoẹt. Sen và Sánh dọn cỏ, vun lại nấm mộ bị nước làm sạt một góc. Sen bày hoa quả và thắp mấy nén hương cắm lên mộ mẹ. Sen chắp tay khấn mẹ. Cô rưng rưng thầm gọi: "Mẹ ơi! Con đã về với mẹ rồi! Mẹ ơi".

Truyện ngắn của TRỌNG BẢO