QĐND Online - Mới đây, Hội đồng xét giải Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam đã hoàn thiện công tác bầu chọn, tìm ra các tác phẩm để trao giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam 2012. Chỉ có vỏn vẹn 5 đầu sách được trao giải, trong đó  văn học dịch không có tác phẩm nào được giải, thậm chí không có tác phẩm lọt vào vòng chung khảo...

Nhiều vấn đề trong văn học dịch...

Cách đây không lâu, Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức một hội thảo bàn về văn học dịch nhằm nhìn lại những cái được cũng như chưa được trong nền dịch thuật Việt Nam. Hầu hết các nhà nghiên cứu có mặt tại hội thảo này đều đưa ra một kết luận chung là nền dịch thuật nước ta còn nhiều vấn đề tồn tại, gây tranh cãi.

“Dịch thuật hiện nay là một bức tranh tạp sắc, có những mảng đậm chúng ta không hề muốn, còn những mảng nhạt chúng ta muốn tô đậm thì lại không làm được”, nhà nghiên cứu Lại Nguyên Ân đánh giá.

Thực tế cho thấy, trong những năm gần đây, văn học dịch phát triển khá mạnh mẽ, trở thành một bộ phận không thể thiếu của đời sống văn học nước nhà. PGS TS Nguyễn Văn Dân, Chủ tịch Hội đồng văn học dịch, Hội Nhà văn Việt Nam trong một lần phỏng vấn đã khẳng định: “Văn học dịch là một trong những kênh quan trọng, thậm chí đối với công chúng bình dân thì nó có thể được coi là kênh quan trọng nhất để giúp độc giả Việt Nam tiếp cận với những tinh hoa văn hoá và văn học của thế giới. Nói một cách khác, văn học dịch là một cửa sổ nhìn ra thế giới”.

Năm 2012, nhiều cuốn sách dịch có chất lượng được xuất bản, phục vụ kịp thời nhu cầu đọc của độc giả.

Hiện nay, ở tất cả các quầy sách trong phạm vi cả nước, độc giả đều có thể dễ dàng tìm kiếm cho mình những bản sách dịch của các tác giả quốc tế. Không thể phủ nhận, có rất nhiều bản dịch hay, có chất lượng đã góp phần giúp độc giả Việt Nam hiểu thêm về đất nước, con người của nhiều quốc gia, lãnh thổ khác nhau trên thế giới.

Tuy nhiên, bên cạnh đó, cũng còn nhiều bản dịch tồn tại nhiều thiếu sót, khâu biên tập sơ sài đã khiến tác phẩm không nhận được sự đánh giá cao của giới nghệ thuật cũng như công chúng. Bức tranh hai mặt của văn học dịch không phải là chuyện lạ. Bởi lẽ, trong bất cứ một lĩnh vực nào cũng tồn tại mảng sáng và mảng tối.

....hay Hội đồng chấm giải quá khắt khe

Được biết, việc xét giải Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam dựa trên đánh giá hội đồng chuyên môn, kiểm tra thăm dò dư luận bạn đọc. Các thành viên tham gia chấm chung khảo để chọn giải cũng đều là những nghệ sĩ có uy tín trong làng văn. Với vỏn vẹn 5 đầu sách được trao giải trong năm 2012, chưa bằng một nửa mùa giải năm ngoái (11 đầu sách), ngay khi Giải thưởng chính thức của Hội Nhà văn Việt Nam được công bố đã khiến dư luận dậy sóng.

Nhiều câu hỏi nghi vấn được đặt ra: “Phải chăng văn học Việt Nam thật sự nghèo nàn như số lượng các giải thưởng phản ánh” hay “Hội đồng chấm giải đã quá khắt khe, không phát hiện ra được những tác phẩm có giá trị thật sự để trao giải”.

Những nghi vấn này càng được đẩy lên cao khi nhiều người cho rằng, với sự nở rộ của văn học dịch hiện nay, việc không có một tác phẩm dịch nào lọt vào vòng chung khảo là một sự “bất thường”. Như đã phân tích ở trên, ngay chính những người làm sách dịch cho đến độc giả cũng đều phải thừa nhận một sự thật là văn học dịch hiện nay còn tồn tại nhiều bất cập nhưng không thể phủ nhận độ phủ sóng dày đặc của các tác phẩm dịch hiện nay, cũng như sự đóng góp không nhỏ của văn học dịch đối với nền văn học nước nhà.

Năm 2012, rất nhiều các NXB trong cả nước đã cho xuất bản những cuốn sách dịch có giá trị. Theo đại diện của các NXB này, nhiều cuốn sách dịch văn học là những tác phẩm lớn trên thế giới, từng đạt giải thưởng cao, chất lượng sách cũng khá tốt, đáp ứng nhu cầu đọc của độc giả. Không lẽ, trong vô vàn những tác phẩm dịch ấy, Hội đồng chấm giải không “đãi cát” để tìm được một “hạt vàng”?

Là tổ chức lớn của những người nghệ sĩ hoạt động trong lĩnh vực sáng tác, dịch thuật và phê bình văn học, giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam không chỉ ghi nhận những đóng góp của các nghệ sĩ trong suốt một năm hoạt động mà còn định hướng độc giả tìm đọc những cuốn sách hay, có giá trị. Những lùm xùm xung quanh giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam 2012 không khỏi khiến dư luận ngán ngẩm. Thiết nghĩ, xung quanh vấn đề chấm và trao giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam còn nhiều điều phải bàn lại.

Bài, ảnh: THU THỦY