QĐND - Vovinam-Việt võ đạo giờ đã nổi tiếng khắp thế giới. Trong nước mười mấy môn phái võ cổ truyền dù ngấm ngầm không nói ra nhưng đều bày tỏ ý thán phục. Võ thuật chỉ là biểu hiện cụ thể, truyền bá văn hóa mới là điều cốt yếu.

Cách đây mười mấy năm, Vovinam chưa thịnh như giờ. Nói đến chuyện “quốc võ”, môn sinh của nhiều môn phái nhao nhao lên nhận. Tông phái nào cũng có mấy trăm năm lịch sử để khoe, “chấp” gì cái anh “sinh sau đẻ muộn”? Ngặt nỗi dù là “sinh sau đẻ muộn” nhưng Vovinam thuần Việt, gắn chặt với văn hóa Việt, ai cũng cảm thấy ngại ngùng khi buông ra lời dèm, mỉa. Trong khi nhiều anh “võ cổ truyền” lại không dứt được với cái gốc ngoại lai. Câu “đau” nhất đối với nhiều anh luyện võ là khi nghe người ta nhận xét: “Mấy ông tây, bà tây thì học võ ta, còn ta thì học võ… nước ngoài”.

Tôi có anh bạn luyện võ từ thời niên thiếu. Học đủ lâu để có thể nhận mình là người của phái này, phái nọ. Bảo dứt áo mà đi theo Vovinam thì không đành, mà bảo chuyên tâm mà để phát triển “bổn phái” thì cầm lòng chẳng đặng. Đâm ra việc “văn ôn, võ luyện” có phần bê chễ, biếng nhác. Yêu Vovinam là thế, nhưng anh đành “kính nhi viễn chi”.

Không theo học, nhưng anh bạn tôi vẫn dõi theo từng bước phát triển của Vovinam. Có thời nghe anh bảo: Vovinam không khéo hỏng trên sân nhà, thấy thế giới người ta tập ghê lắm. Tôi cũng thấy ngờ ngợ điều này. Xem trên mạng internet, thấy họ học vừa giỏi, mà “tiếp thị”, chiêu sinh cũng tài, Vovinam ở mỗi nước còn hình thành cả phong cách. Ví như ở I-ta-li-a, rất hài, song luyện, đa luyện ngoài diễn võ, còn diễn kịch khiến người xem cười muốn vỡ bụng; ở Pháp, rất sáng tạo, rất dung hòa, để ai cũng có thể luyện võ từ lão niên tới đồng ấu ai cũng luyện võ được; ở Mỹ, hơi “bảo thủ”, tôn trọng niêm luật… Ở tất cả các nước trên thế giới đều dùng tiếng Việt để giới thiệu các thế chiến lược, thế đánh, thế phản công… nghe rất thân thương, gần gũi.

Có điều may mắn là khi võ sư Nguyễn Lộc sáng lập phái Vovinam đã dày công nghiên cứu dành cho người Việt Nam. Những yếu tố vóc người nhỏ, tránh né linh hoạt, lợi về đường cận chiến đều được tính đến. Ngoài ra thời đó, thực dân Pháp còn đang chiếm đóng nước ta đâm ra tính thực dụng, dễ học cũng được ưu tiên hàng đầu. Nói vậy để thấy Vovinam rất hợp với “tạng” người Việt Nam. Và đến nay thực tế cho thấy, dù Vovinam ở trong nước có “khởi động” muộn hơn nhiều nước một thời gian nhưng về kỹ thuật vẫn đứng đầu thế giới.

Hiện nay, Vovinam-Việt võ đạo đã được thống nhất trên toàn thế giới. Việt Nam được coi là đất tổ, vùng Thạch Thất (Hà Nội) được coi là cội nguồn, hằng năm đều có các đoàn hành hương tìm về đất tổ, tìm về cội nguồn môn phái.

Câu chuyện về Vovinam-Việt võ đạo cho thấy người Việt ta hoàn toàn có thể sáng tạo ra những môn nghệ thuật, những ngành khoa học khiến cả thế giới phải ngưỡng mộ, học tập. Chạnh lòng tôi lại nghĩ đến ngành toán học Tối ưu toàn cục của giáo sư Hoàng Tụy, cũng đã từng có lúc cả thế giới toán học phải đến Việt Nam học tập, nhưng rồi ta lại để vuột mất cơ hội đứng đầu thế giới về một ngành khoa học cơ bản. Giá như ngành toán học Tối ưu toàn cục có cái kết may mắn, trọn vẹn như Việt võ đạo thì hay biết mấy, tự hào biết mấy.

Ỷ Thiên